Υπόμνημα της Εθνικής Ομοσπονδίας Τυφλών και του Πανελληνίου Συνδέσμου Τυφλών προς τον Πρωθυπουργό της Χώρας κο Κυριάκο Μητσοτάκη ενόψει της 3ης του Δεκέμβρη, Παγκόσμιας Ημέρας Ατόμων με Αναπηρία – Μέρος 3ο

 

Θέματα Υπουργείου Εσωτερικών

1. Επαγγελματική Αποκατάσταση – Προκηρύξεις ΑΣΕΠ – Ποσοστώσεις

• Ένταξη θέσεων τυφλών τηλεφωνητών σε όλες τις προκηρύξεις ΑΣΕΠ για άτομα με αναπηρία, σύμφωνα με το άρθρο 6 του Ν. 4765/2021. Στην προκήρυξη 6Κ/2024 για 1.592 ΑμεΑ δεν συμπεριλήφθηκε η συγκεκριμένη ειδικότητα.
• Εφαρμογή της ποσόστωσης για τυφλούς δικηγόρους σύμφωνα με το αρ. 6 παρ. 3 Ν.4765/2021 και αναφορικά με το άρθρο 81 του Ν.5003/2022. Οι φορείς του Δημοσίου υποχρεούνται να προσλαμβάνουν έναν δικηγόρο με ποσοστό 50% τουλάχιστον, εφόσον απασχολούν περισσότερους από πέντε δικηγόρους, ωστόσο, ελάχιστοι φορείς την έχουν μέχρι στιγμής εφαρμόσει.
• Σύσταση Διυπουργικής Επιτροπής για συνολική αναμόρφωση του πλαισίου απασχόλησης των ΑμεΑ σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, λόγω της οξύτατης ανεργίας των τυφλών.
• Εκτεταμένη αναμόρφωση του Ν.2643/1998:

             Επικαιροποίηση ποσοστώσεων και νέων προστατευόμενων επαγγελμάτων.

             Θεσμοθέτηση σύγχρονων ειδικοτήτων που ασκούνται διεθνώς από τυφλούς, όπως: βοηθός φυσικοθεραπευτή, τυπογράφος Braille, απομαγνητοφώνηση πρακτικών δικαστηρίων/συμβουλίων, διαιτολόγος, ξεναγός, εξετάστρια/ψηλαφίστρια μαστού, ραδιοφωνικός παραγωγός, κ.ά.

             Διασφάλιση προοπτικών επαγγελματικής αποκατάστασης των αποφοίτων των Δημόσιων ΣΑΕΚ ΑμεΑ.

• Ετήσια δημόσια προκήρυξη θέσεων τηλεφωνητών σε Φορείς Δημοσίου και ΟΤΑ, με προηγούμενη αποτύπωση κενών θέσεων σε συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικών μέχρι 31 Δεκεμβρίου κάθε έτους.

 

2. Υποχρεωτική Γνώση Braille και Τεχνικών Συνοδείας

• Καθιέρωση υποχρεωτικής εκπαίδευσης στη γραφή Braille και στις τεχνικές συνοδείας τυφλού για όλους τους δημοσίους υπαλλήλους που έρχονται σε επαφή με πολίτες – όχι μόνο στα ΚΕΠ, αλλά σε όλες τις υπηρεσίες.
• Μοριοδότηση της πιστοποιημένης γνώσης Braille για νέες προσλήψεις μέσω ΑΣΕΠ.

 

3. Εύλογες Προσαρμογές για Τυφλούς Εργαζόμενους στο Δημόσιο

• Αναλογική εφαρμογή της παρ. 4 του άρθρου 5 του Ν.4336/2015, ώστε να καλύπτονται τα έξοδα συνοδού για τυφλούς υπαλλήλους που μετακινούνται εκτός έδρας ή στο εξωτερικό για υπηρεσιακούς λόγους.

Η ρύθμιση αυτή εφαρμόζεται ήδη για τα μέλη της Εθνικής Αρχής Προσβασιμότητας και πρέπει να επεκταθεί σε όλους τους τυφλούς εργαζομένους του Δημοσίου.

 

4. Προσβασιμότητα Υποδομών – Υπηρεσιών – Διαδικασιών

• Καθολική αποκατάσταση προσβασιμότητας σε όλες τις υποδομές, υπηρεσίες, ιστοσελίδες και εφαρμογές του Δημοσίου και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με αξιοποίηση αναπτυξιακών προγραμμάτων.
• Συστηματική προσαρμογή όλων των δημόσιων πολιτικών και διαδικασιών στις απαιτήσεις της Σύμβασης ΟΗΕ και του Ν.4488/2017.
• Θεσμοθέτηση βοήθειας (συνοδείας, ανάγνωσης εγγράφων κ.λπ.) κατά τη συναλλαγή τυφλών με δημόσιες υπηρεσίες.
• Υποχρεωτική διάθεση προσβάσιμων μορφότυπων: Braille, μεγάλοι χαρακτήρες, προσβάσιμα ψηφιακά αρχεία συμβατά με screen readers.

 

5. Υπηρεσίες Φροντίδας στο Σπίτι – Καταγραφή Τυφλών

• Ανάπτυξη και σταθερή κρατική χρηματοδότηση δομών «φροντίδας στο σπίτι» σε επίπεδο Δήμων.
• Συστηματική καταγραφή τυφλών και ατόμων με μειωμένη όραση ανά Δήμο, ως πρώτο βήμα για τη μελλοντική ενσωμάτωσή της στη δεκαετή Δημογραφική Απογραφή της ΕΛΣΤΑΤ.

 

6. Υποστήριξη Τυφλών Πολιτών στις Δημόσιες Υπηρεσίες

• Άμεση έκδοση εγκυκλίου που θα υποχρεώνει τους δημοσίους υπαλλήλους να συμπληρώνουν αιτήσεις, αναφορές και λοιπά έγγραφα για λογαριασμό τυφλών πολιτών.

Το μέτρο δεν συνεπάγεται οικονομικό κόστος και αίρει σημαντικά εμπόδια που προκαλούνται από τη γραφειοκρατία και ακαμψία ορισμένων υπηρεσιών.

 

7. Κτιριακό Ζήτημα – Συμβάσεις Συνεργασίας με ΟΤΑ

• Ζητούμε ενημέρωση για την τύχη της προτεινόμενης τροπολογίας περί δυνατότητας σύναψης διμερών συμβάσεων συνεργασίας των ΟΤΑ Α’ και Β’ βαθμού με:

             την Ε.Σ.Α.μεΑ.,

             οργανώσεις ατόμων με αναπηρία και γονέων,

             σωματεία μέλη των οργανώσεων της Ε.Σ.Α.μεΑ.

Οι συμβάσεις θα αφορούν έργα, υπηρεσίες και προμήθειες που εξυπηρετούν τη στήριξη ατόμων με αναπηρία και την εύρυθμη λειτουργία των οργανώσεων.

 

Θέματα Υπουργείου Υγείας

1. Φαρμακευτική Κάλυψη και Συμμετοχές

• Ο Υπουργός Υγείας επιθυμώντας να ικανοποιήσει πάγιο αίτημα των τυφλών και με μειωμένη όραση ατόμων με ποσοστό αναπηρίας 80% και άνω για την απαλλαγή από τη συμμετοχή στα φάρμακα για κάθε πάθηση, γενοσήμων και πρωτοτύπων, προέβη σε 5η τροποποίηση της ΚΥΑ Αριθ. Δ3(α) 40321/2025, ΦΕΚ 5158/Β/29-9-2025 η οποία διαμορφωθεί ως εξής «Δεν καταβάλλουν συμμετοχή για όλα τα φάρμακα που χορηγούνται για την αντιμετώπιση της κατάστασής τους… άτομα με αναπηρία όρασης ποσοστού 80%…». ωστόσο με τη διατύπωση αυτή για την οποία δεν ευθύνεται φυσικά ο Υπουργός Υγείας, ο όρος κατάσταση είναι νομικά αμφισβητούμενος και τόσο οι θεράποντες ιατροί όσο και ο ΕΟΠΥΥ και τα φαρμακεία την ερμηνεύουν άλλοτε με στενή έννοια έτσι ώστε να καλύπτονται μόνο φάρμακα για παθήσεις των οφθαλμών και άλλοτε με ευρεία έννοια ώστε να καλύπτεται η συμμετοχή της φαρμακευτικής δαπάνης σε οποιαδήποτε περίπτωση αυτή αφορά άτομο τυφλό με ποσοστό 80% και άνω. Το αποτέλεσμα είναι οι περισσότεροι συνάδελφοι να μην καλύπτονται από την προστατευτική διάταξη είτε λόγω του θεράποντος ιατρού τους είτε λόγω των φαρμακοποιών. Θεωρούμε επιβεβλημένο να εκδοθεί ερμηνευτική εγκύκλιος για την επίλυση του συγκεκριμένου προβλήματος.
• Πλήρης αποζημίωση για:

             γενετική ταυτοποίηση με σκοπό υποβοηθούμενη αναπαραγωγή σε άτομα με κληρονομικές οφθαλμολογικές παθήσεις,

             μηδενική συμμετοχή σε φάρμακα για άτομα με αναπηρία 80% και άνω και τα έμμεσα ασφαλισμένα μέλη τους.

• Αναγραφή της ονομασίας και της ημερομηνίας λήξης σε Braille και σε μεγέθυνση σε όλα τα φαρμακευτικά σκευάσματα.

 

2. Προσβασιμότητα στους Χώρους Υγείας

• Πλήρης προσβασιμότητα των εσωτερικών και εξωτερικών χώρων όλων των νοσοκομείων και μονάδων του ΕΣΥ μέσω:

             οδηγών όδευσης τυφλών,

             επιδαπέδιων λωρίδων προειδοποίησης στις σκάλες,

             πινακίδων σε Braille και μεγεθυμένων χαρακτήρων,

             ανελκυστήρων με ηχητικές αναγγελίες και Braille στα πλήκτρα.

• Ίδρυση σε κάθε δημόσιο νοσοκομείο Γραφείου Υποδοχής και Εξυπηρέτησης Ατόμων με Αναπηρία, ειδικά για όσους προσέρχονται χωρίς συνοδό.

 

3. Τεχνικά Βοηθήματα για την Υγεία

• Δωρεάν χορήγηση από τον ΕΟΠΥΥ ομιλούντων ιατρικών βοηθημάτων (θερμόμετρο, πιεσόμετρο, μετρητής σακχάρου, οξύμετρο, κ.λπ.) και χρηματοδότηση για ενσωμάτωση ελληνικής γλώσσας σε αυτά.
• Δωρεάν χορήγηση οπτικών προθέσεων και γυαλιών, με δυνατότητα αντικατάστασης κάθε πέντε έτη ή νωρίτερα, χωρίς συμμετοχή. Στα παιδιά: ετήσια αντικατάσταση.
• Θεσμοθέτηση συστήματος παροχής οπτικών και ιατρικών βοηθημάτων με κατηγοριοποίηση δικαιούχων, όρια κόστους και μηδενική συμμετοχή, ειδικά για ποσοστό αναπηρίας 80% και άνω.
• Επανένταξη κατηγορίας «Συσκευές Υψηλού Κόστους» στον κανονισμό του ΕΟΠΥΥ, με παροχές άνω των 1.000 ευρώ για άτομα με 80% και άνω αναπηρία όρασης (με 0% ή 10% συμμετοχή ανά κατηγορία).

 

4. Νοσηλεία – Συνοδοί – Κάλυψη Δαπανών

• Θέσπιση κάλυψης εξόδων συνοδού για νοσηλεία τυφλών στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό.

             Αν ο τυφλός γονέας συνοδεύει παιδί με αναπηρία, να καλύπτεται επιπλέον συνοδός.

• Έγκριση αποκλειστικής νοσοκόμας για όλη τη διάρκεια νοσηλείας όταν τα ταμεία το κρίνουν αναγκαίο.
• Τα άτομα με αναπηρία όρασης κατά τη νοσηλεία τους αν δεν είναι εφικτό να είναι σε μονόκλινο δωμάτιο να είναι υποχρεωτικά σε δωμάτιο με w.c..
• Ειδική πρόβλεψη για νοσηλεία πολιτών στο Ηνωμένο Βασίλειο (μετά το Brexit), με συνέχιση κάλυψης εξόδων όπου αυτό είναι ιατρικά αναγκαίο.
• Κάλυψη εξόδων μετάβασης, διατροφής και συνοδού σε:

             Ενήλικες τυφλούς (80% και άνω),

             Παιδιά έως 18 ετών,

             περιπτώσεις προγραμματισμένης νοσηλείας όπου υπάρχει ανάγκη εξειδικευμένης φροντίδας ή άμεσου κινδύνου.

• Παροχή εφάπαξ επιδόματος τοκετού σε γυναίκες με αναπηρία 80% και άνω, ανεξαρτήτως εργασιακού καθεστώτος.
• Δικαίωμα σε ισότιμη αποζημίωση συνοδού για δικαιούχους λουτροθεραπειών/ αεροθεραπειών.

 

5. Δημόσιο Σύστημα Υγείας – Στελέχωση

• Άτομα με αναπηρία όρασης που εργάζονται σε νοσοκομεία κάνοντας κυκλικό ωράριο να ενταχθούν στο καθεστώς βάρεων και ανθυγιεινών.
• Καμία ΜΕΘ να μη διακόψει λειτουργία λόγω έλλειψης προσωπικού.
• Άμεσες προσλήψεις μόνιμου προσωπικού, μονιμοποίηση συμβασιούχων, εκσυγχρονισμός βιοϊατρικού εξοπλισμού, λειτουργική επαναφορά τμημάτων και νοσοκομείων που έκλεισαν.
• Ειδική μέριμνα για ΜΕΘ Νεογνών και θερμοκοιτίδες, όπου η υποστελέχωση οδηγεί σε σοβαρές αναπηρίες, μεταξύ των οποίων και η τύφλωση.

 

6. Ποιότητα Ιατροτεχνολογικών Προϊόντων

• Οι προμήθειες ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού πρέπει να γίνονται βάσει ποιότητας και θεραπευτικού οφέλους, όχι βάσει της χαμηλότερης οικονομικής προσφοράς.

 

Αιτήματα προς τον Ε.Ο.Π.Υ.Υ. για Νομοθέτηση και Στήριξη

1. Αποζημίωση και Συμμετοχές

• Πλήρης αποζημίωση γενετικής ταυτοποίησης για άτομα με κληρονομικές οφθαλμολογικές παθήσεις.
• Μηδενική συμμετοχή σε φάρμακα για άτομα με ποσοστό αναπηρίας 80% και άνω και τα εξαρτώμενα μέλη.
• Κάλυψη κόστους μη συνταγογραφούμενων σκευασμάτων (π.χ. πολυβιταμινούχων), όταν σχετίζονται με τη διατήρηση ή βελτίωση της οφθαλμικής κατάστασης (67% και άνω αναπηρία όρασης).
• Αποζημίωση επεμβάσεων οφθαλμών όταν προκύπτουν από ατυχήματα ή επεμβάσεις (π.χ. εξόρυξη λόγω γλαυκώματος).

 

2. Νοσηλεία – Συνοδοί – Ειδικά Καθεστώτα

• Δικαίωμα αποκλειστικής νοσοκόμας όλο το 24ωρο για τυφλούς με 80% και άνω αναπηρία όταν οι οικογενειακές συνθήκες το επιβάλλουν.
• Σαφή καθορισμός προϋποθέσεων νοσηλείας σε ιδιωτικά θεραπευτήρια του εξωτερικού, ειδικά για μη-ευρωπαϊκές χώρες.
• Συνέχιση κάλυψης νοσηλειών, εξόδων και συνοδών στη Μ. Βρετανία για όσους παρακολουθούνται ήδη εκεί.
• Κάλυψη εξόδων συνοδού για παιδιά έως 18 ετών όταν ο γονέας/συνοδός έχει 80% και άνω αναπηρία.

 

3. Τεχνικά Βοηθήματα – Οπτικές Προθέσεις

• Δωρεάν παροχή ομιλούντων μετρητών σακχάρου με επιπλέον 30% ταινιών για τυφλούς διαβητικούς.
• Παροχή τεχνητών οφθαλμικών προθέσεων με μηδενική συμμετοχή και συγκεκριμένους κύκλους αντικατάστασης (ετήσια συντήρηση, ανά 5ετία πλήρης αλλαγή).
• Παροχή γυαλιών και φακών επαφής με αποζημίωση που φτάνει τα 500€ για ειδικούς φακούς σε άτομα με 67% και άνω αναπηρία όρασης.
• Παροχή ειδικών οπτικών και ηλεκτρονικών συσκευών (CCTV, μεγεθυντές κ.λπ.) με μέγιστο όριο 1.000€–2.000€ αναλόγως της ανάγκης (εργασία/σπουδές).
• Διαμόρφωση ενιαίου καταλόγου ειδών, επικαιροποιούμενου ανά τριετία, με τη συμμετοχή:

             Επιστημονικών φορέων οφθαλμίατρων,

             Οπτικών – οπτομετρών,

             Εθνικής Ομοσπονδίας Τυφλών,

             Υπουργείου Παιδείας (όταν αφορά μαθητές/φοιτητές).

• Επαναφορά και Ενίσχυση της Ενότητας «Συσκευές Υψηλού Κόστους» Δικαιούχοι είναι οι τυφλοί και άτομα με μειωμένη όραση, με ποσοστό αναπηρίας 80% και άνω, πιστοποιημένο από ΚΕΠΑ.

             Παροχές:

             Οπτικά βοηθήματα, ηλεκτρονικές συσκευές, προγράμματα ή συστήματα αξίας άνω των 1.000 € ανά τριετία, για αποκατάσταση όρασης και αξιοποίηση υπολειπόμενης όρασης.

             Συμμετοχή: 10% για ενήλικες εργαζόμενους ή συνταξιούχους, μηδενική για παιδιά και εφήβους κάτω 18 ετών.

             Πρόσθετες παροχές: αποζημίωση μετάβασης και συνοδού.

             Παραγραφή: έξι μήνες από τη λήξη του δικαιώματος για τους δικαιούχους με ποσοστό 80% και άνω.

 

4. Θεραπείες και Ψυχική Υγεία

• Έγκριση τουλάχιστον δύο συνεδριών την εβδομάδα για φυσικοθεραπείες, εργοθεραπείες, λογοθεραπείες, ψυχολόγο ή παιδοψυχίατρο, όταν αναγράφονται από ιατροπαιδαγωγικό κέντρο.

 

Θέματα Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών

1. Λειτουργία συστήματος φωνητικής και οπτικής αναγγελίας στάσεων

Ζητούμε:

• την άμεση αποκατάσταση της λειτουργίας των συστημάτων φωνητικής/οπτικής αναγγελίας στάσεων σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη,
• την τακτική ανανέωση του λογισμικού (ιδίως μετά τις αλλαγές γραμμών λόγω νέων σταθμών),
• την ένταξη των λεωφορείων ΚΤΕΛ στο σύστημα τηλεματικής,
• τη γενίκευση του συστήματος σε όλες τις αστικές συγκοινωνίες της χώρας,
• την ενίσχυση της φωνητικής αναγγελίας στις υπαίθριες στάσεις, συμπεριλαμβανομένης και της εκφώνησης έκτακτων ανακοινώσεων,
• την τοποθέτηση πλατφορμών/σήμανσης για τον ασφαλή εντοπισμό και την πρόσβαση στις στάσεις.

 

2. Μέσα σταθερής τροχιάς (ΗΣΑΠ – Μετρό)

Επισημαίνουμε την ανάγκη:

• σωστής ρύθμισης της έντασης των φωνητικών αναγγελιών,
• εξασφάλισης πλήρους οπτικής επαφής των μηχανοδηγών κατά την επιβίβαση/αποβίβαση στους σταθμούς του ΗΣΑΠ, ώστε να αποφεύγονται ατυχήματα,
• χρήσης έξι βαγονιών σε ώρες αιχμής στη Γραμμή 1,
• άμεσης αποκατάστασης ανελκυστήρων και κυλιόμενων κλιμάκων σε όλους τους σταθμούς,
• εκπαίδευσης του προσωπικού ασφαλείας (security) σε τεχνικές συνοδείας τυφλών επιβατών.

 

3. Εφαρμογή “OASA Telematics”

Απαιτείται ουσιαστική βελτίωση και αξιόπιστη λειτουργία, καθώς συχνά δεν παρέχει σωστές πληροφορίες άφιξης, γεγονός που δημιουργεί σημαντική ταλαιπωρία στους τυφλούς χρήστες.

 

4. Αθόρυβα ηλεκτρικά λεωφορεία – ανάγκη ηχητικής ειδοποίησης

Δεδομένου του ιδιαίτερα αυξημένου κινδύνου για τυφλούς και άτομα με μειωμένη όραση, είναι απαραίτητη:

• η καθολική εγκατάσταση ηχητικών συστημάτων ειδοποίησης στα νέα ηλεκτρικά λεωφορεία,
• η υιοθέτηση διεθνών προτύπων (όπως σε χώρες της Ε.Ε. και ΗΠΑ).

 

5. Ετήσια επιδότηση καρτών ΟΑΣΑ για άτομα με αναπηρία

Η επιδότηση να γίνεται σε ετήσια βάση μέσω της εφαρμογής «Athena Card», η οποία πρέπει να καταστεί πλήρως προσβάσιμη.

 

6. Γραφεία Υποστήριξης Επιβατών με Αναπηρία

Ίδρυση γραφείων υποδοχής και εξυπηρέτησης επιβατών με αναπηρία σε:

• σταθμούς υπεραστικών λεωφορείων,
• σιδηροδρομικούς σταθμούς,
• λιμάνια και αεροδρόμια όπου δεν υφίσταται σχετική υπηρεσία.

 

7. Συμβάσεις με ΚΤΕΛ και αεροδρόμιο

Ζητούμε:

• έγκαιρη ετήσια σύναψη συμβάσεων επιδότησης με τα ΚΤΕΛ,
• υποχρεωτική προσαρμογή οχημάτων και σταθμών ώστε να γίνουν πλήρως προσβάσιμα,
• δυνατότητα τηλεφωνικής κράτησης θέσεων από τυφλούς επιβάτες και συνοδούς,
• απαλλαγή από φόρους αεροδρομίου για άτομα με αναπηρία όρασης 80% και άνω και τους συνοδούς αυτών.

 

8. Ενιαία κάρτα δωρεάν διέλευσης από τα διόδια

Άμεση εφαρμογή των ν. 4782/2021 και 4903/2022 για:

• ολοκλήρωση της διαδικασίας έκδοσης της ενιαίας κάρτας,
• δωρεάν διέλευση οχημάτων ατόμων με αναπηρία σε όλους τους αυτοκινητοδρόμους, ανεξαρτήτως επιβαίνοντος, όταν η μετακίνηση γίνεται προς εξυπηρέτηση του δικαιούχου.

 

9 . Προσβασιμότητα δομημένου περιβάλλοντος

Προβλέπεται:

• πλήρης συμμόρφωση όλων των νέων δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων,
• υποχρεωτική τριετής προσαρμογή των παλαιών κτιρίων,
• άμεση διαμόρφωση πεζοδρομίων, πλατειών και κοινόχρηστων χώρων με οδηγούς όδευσης τυφλών,
• εγκατάσταση νέου τύπου ηχητικών διατάξεων σε όλους τους φωτεινούς σηματοδότες.

 

10. Επιχορήγηση Κέντρου Σκύλοι Οδηγοί Ελλάδος

Ζητείται ετήσια κρατική ενίσχυση του αναγνωρισμένου φορέα, με σκοπό την ασφαλή αυτόνομη μετακίνηση των τυφλών πολιτών.