Αθήνα: 27.04.2015
Αρ. Πρωτ.: 1036
Πληροφορίες: Χριστίνα Σαμαρά
ΠΡΟΣ:
κ. Δ. Τζώρτζη,
Γενικό Γραμματέα Τηλεπικοινωνιών
& Ταχυδρομείων
ΚΟΙΝ: «Πίνακας Αποδεκτών»
ΘΕΜΑ: «Υπόμνημα Ε.Σ.Α.μεΑ. για την διασφάλιση της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία στις Τηλεπικοινωνίες και τα Ταχυδρομεία»
Κύριε Γενικέ,
Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.) – που αποτελεί τον τριτοβάθμιο κοινωνικό και συνδικαλιστικό φορέα των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους στη χώρα, επίσημα αναγνωρισμένο δια του Ν.2430/96 (ΦΕΚ 156Α/10.7.96) Κοινωνικό Εταίρο της Ελληνικής Πολιτείας σε ζητήματα αναπηρίας και ιδρυτικό μέλος του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Ατόμων με Αναπηρία, του μεγαλύτερου φορέα εκπροσώπησης των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο, διαθέτουσα σήμερα διαχειριστική επάρκεια Β΄ και Γ΄ Τύπου για την υλοποίηση συγχρηματοδοτούμενων πράξεων στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2007 – 2013 και διαπίστευση ως φορέας παροχής προγραμμάτων «Δια Βίου Μάθησης» – με την παρούσα επιστολή της επιθυμεί, καταρχάς να σας συγχαρεί για την ανάληψη των καθηκόντων σας και να θέσει υπόψη σας τα βασικά θέματα που σχετίζονται τα άτομα με αναπηρίες και άπτονται της αρμοδιότητάς σας.
Όπως γνωρίζετε, τόσο το εθνικό όσο και το ευρωπαϊκό πλαίσιο για την αναπηρία, στους τομείς που σχετίζονται με τις αρμοδιότητές σας, διαμορφώνονται πλέον στη βάση:
α) του συντάγματος της χώρας, όπου στο άρθρο 21 παράγραφος 6 αναφέρεται ότι:
Τα άτομα με αναπηρίες έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν μέτρων που εξασφαλίζουν την αυτονομία, την επαγγελματική ένταξη και τη συμμετοχή τους στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας.
β) της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία – η οποία επικυρώθηκε από την Ε.Ε., καθώς και από τη χώρα μας με τον Νόμο Ν.4074/2012 (Αρ. ΦΕΚ 88 Α΄/11.04.2012), γεγονός που συνεπάγεται την υποχρεωτική εφαρμογή της σε εθνικό επίπεδο. Στη Σύμβαση περιλαμβάνεται το Άρθρο 21 – «Ελευθερία της έκφρασης και της γνώμης και πρόσβαση στην πληροφορία» που προβλέπει ότι:
Τα Συμβαλλόμενα Κράτη λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου να διασφαλίζουν ότι τα άτομα με αναπηρίες μπορούν να ασκούν το δικαίωμα τους στην ελευθερία της έκφρασης και της γνώμης, συμπεριλαμβανομένης και της ελευθερίας να αναζητούν, να δέχονται και να μεταδίδουν πληροφορίες και ιδέες, σε ίση βάση με τους άλλους ανθρώπους και μέσω όλων των μορφών επικοινωνίας της επιλογής τους, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 της παρούσας Σύμβασης, συμπεριλαμβανόμενης και:
α. της παροχής πληροφοριών που προορίζονται για το ευρύ κοινό στα άτομα με αναπηρίες, με προσιτές μορφές και τεχνολογίες, κατάλληλες για τα διαφορετικά είδη αναπηριών, κατά τρόπο έγκαιρο και χωρίς πρόσθετο κόστος,
β. της αποδοχής και διευκόλυνσης της χρήσης των νοηματικών γλωσσών, της Μπράιγ, της συμπληρωματικής και εναλλακτικής επικοινωνίας και όλων των άλλων προσιτών μέσων, τρόπων και μορφών επικοινωνίας της επιλογής τους, από τα άτομα με αναπηρίες στις επίσημες επικοινωνίες τους,
γ. της προτροπής των ιδιωτικών φορέων που παρέχουν υπηρεσίες στο ευρύ κοινό, συμπεριλαμβανόμενου και του Διαδικτύου, να παρέχουν πληροφορίες και υπηρεσίες με προσιτές και εύχρηστες μορφές για τα άτομα με αναπηρίες,
δ. της ενθάρρυνσης των μέσων μαζικής επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων και των παρόχων πληροφοριών μέσω του Διαδικτύου, να καταστήσουν τις υπηρεσίες τους προσιτές στα άτομα με αναπηρίες,
ε. της αναγνώρισης και προαγωγής της χρήσης των νοηματικών γλωσσών
γ) του ευρωπαϊκού θεσμικού πλαισίου για τις τηλεπικοινωνίες, στο οποίο υπάρχουν ρητές αναφορές στην υποχρέωση των κρατών να εξασφαλίζουν ότι
όλοι οι χρήστες, περιλαμβανομένων των τελικών χρηστών με αναπηρίες, των ηλικιωμένων καθώς και χρηστών με ειδικές κοινωνικές ανάγκες, θα έχουν εύκολη πρόσβαση σε οικονομικά προσιτές υπηρεσίες υψηλής ποιότητας
δ) των νέων Κανονισμών (ΕΚ) των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων (ΕΔΕΤ) για την νέα προγραμματική περίοδο 2014 – 2020. Επισημαίνουμε ότι ήδη από την προηγούμενη προγραμματική περίοδο ο Κανονισμός 1083/2006 με το άρθρο 16 καθιέρωσε για πρώτη φορά την προσβασιμότητα στα άτομα με αναπηρίες μεταξύ των υποχρεωτικών κριτηρίων επιλεξιμότητας πράξεων για χρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς πόρους, οι δε Κανονισμοί των Ευρωπαϊκών Ταμείων για την νέα προγραμματική περίοδο ακολουθούν και ενισχύουν την προαναφερθείσα λογική, θέτοντας μάλιστα μεταξύ των γενικών εκ των προτέρων αιρεσιμοτήτων μία αιρεσιμότητα αποκλειστικά αναφερόμενη στην αναπηρία (Γενική εκ των προτέρων Αιρεσιμότητα 3: «Αναπηρία»), γεγονός που αποδεικνύει τη βαρύτητα που αποδίδει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση στα ζητήματα που αφορούν στα άτομα με αναπηρίες
ε) σειράς νεότερων εθνικών νόμων, όπως π.χ. Ν. 4030/2012/ΦΕΚ 249Α «Νέος τρόπος έκδοσης αδειών δόμησης, ελέγχου κατασκευών και λοιπές διατάξεις», Ν. 3996/2011(Αρ. ΦΕΚ 170Α΄/05.08.2011) «Αναμόρφωση του Σώματος Επιθεωρητών Εργασίας, ρυθμίσεις θεμάτων Κοινωνικής Ασφάλισης και άλλες διατάξεις», Ν.4067/2012 (Αρ. ΦΕΚ 79Α’/09.04.2012) «Νέος Οικοδομικός Κανονισμός», Ν. 3979/2011 (Αρ. ΦΕΚ 138 Α΄/16.06.2011) «Ηλεκτρονική διακυβέρνηση και λοιπές διατάξεις» και της με αρ. πρωτ. Υπουργικής Απόφασης Φ.40.4/1/989 της 10.04.2012 του Υπουργείου Διοικητικής Μεταρρύθμισης & Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης με θέμα «Κύρωση του Πλαισίου Παροχής Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης», οι οποίοι επιβάλλουν την προσβασιμότητα στα άτομα με αναπηρίες σε υποδομές και ηλεκτρονικές υπηρεσίες σε διάφορους τομείς
στ) της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Αναπηρία 2010-2020 (COM 2010 636 τελικό/ 15.11.2010), η οποία προβλέπει ότι «..η πλήρης οικονομική και κοινωνική συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία αποτελεί σημαντική παράμετρο για την επιτυχία της στρατηγικής Ευρώπη 2020 της ΕΕ, όσον αφορά τη δημιουργία έξυπνης, διατηρήσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης…», κατατάσσοντας μάλιστα την προσβασιμότητα ως πρώτη μεταξύ των οκτώ βασικών τομέων δράσης της Επιτροπής.
Κύριε Γενικέ,
Οι πολίτες με αναπηρία και σοβαρά προβλήματα υγείας υπολογίζονται στη χώρα μας σε ποσοστό 18% του συνολικού πληθυσμού, η συνεχής δε γήρανση της κοινωνίας αυξάνει δραματικά αυτό το ποσοστό δεδομένου ότι τα άτομα μεγαλύτερων ηλικιών παρουσιάζουν σταδιακά ακριβώς τις ίδιες ανάγκες με τα άτομα με αναπηρίες, γεγονός που σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο ωθεί σε αναθεώρηση όλων των νεώτερων πολιτικών με κύριο στόχο να διατηρηθεί και να βελτιωθεί η ποιότητα της ζωής, η ανεξαρτησία και η κοινωνική ένταξη των πολιτών αυτών.
Οι Τ.Π.Ε, ως γνωστό, διαδραματίζουν σημαντικό και συνεχώς αυξανόμενο ρόλο στην οικονομική και κοινωνική ζωή των πολιτών. Ως εκ τούτου, η πρόσβαση στις Τεχνολογίες Πληροφοριών και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) είναι ζωτικής σημασίας για όλους, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρίες και των ηλικιωμένων. Κάνοντας λοιπόν αυτές τις τεχνολογίες, καθώς και τις υπηρεσίες που τις χρησιμοποιούν, προσβάσιμες σε όλους, διευκολύνεται η ένταξη αυτών των κοινωνικών ομάδων, που ήδη βρίσκονται σε μειονεκτική θέση λόγω των εμποδίων πρόσβασης που καλούνται να αντιμετωπίσουν καθημερινά σε όλους τους τομείς.
Όμως, παρά το γεγονός ότι οι τεχνολογίες νέας γενιάς παρέχουν πολλές ευκαιρίες ιδιαίτερα για τα άτομα με αναπηρίες και τους ηλικιωμένους, εξακολουθούν να είναι προβληματικές ως προς την προσβασιμότητά τους σε αυτούς. Στον τομέα αυτό δυστυχώς δεν έχει υπάρξει επαρκής αντίδραση της αγοράς σχετικά με ότι έχει ήδη επιτευχθεί σε επίπεδο πολιτικών. Αυτό διαπιστώνεται ήδη στην Ανακοίνωση της ΕΕ «Ευρωπαϊκή στρατηγική για την αναπηρία 2010-2020: Ανανέωση της δέσμευσης για μια Ευρώπη χωρίς εμπόδια» [COM(2010) 636 τελικό], όπου αναφέρεται ότι
Προσβασιμότητα σημαίνει ότι τα άτομα με αναπηρίες έχουν πρόσβαση, σε ισότιμη βάση με τους άλλους, […], στις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ), και σε άλλες υποδομές και υπηρεσίες. Εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρά εμπόδια σε όλους αυτούς τους τομείς. Για παράδειγμα, κατά μέσο όρο στην ΕΕ-27, μόνο το 5% των δημόσιων ιστοτόπων πληρούν απολύτως τα πρότυπα προσβασιμότητας στο διαδίκτυο […]. Πολλά τηλεοπτικά κανάλια εξακολουθούν να μεταδίδουν λίγα μόνο προγράμματα που είναι υποτιτλισμένα και συνοδεύονται από ακουστική περιγραφή.
Επίσης, το ποσοστό διερμηνείας στη νοηματική γλώσσα είναι πολύ μικρότερο από αυτό για τον υποτιτλισμό και ποικίλλει από 0.5% έως 5%, ενώ η μετάδοση με ακουστική περιγραφή κυμαίνεται από 1% έως 10% .
Όπως είναι πλέον κοινά αποδεκτό, η εναρμόνιση των απαιτήσεων αυτών όχι μόνο θα λειτουργήσει υπέρ της ισότιμης ένταξης αυτών των πολιτών, αλλά παράλληλα θα διευκολύνει το έργο της βιομηχανίας, θα διευρύνει τις αγορές και θα παράσχει στους δυνητικούς αγοραστές καλύτερα προϊόντα και υπηρεσίες. Η συμπερίληψη επίσης των απαιτήσεων προσβασιμότητας στις δημόσιες συμβάσεις θα αποτελέσει κίνητρο για τους κατασκευαστές να αναπτύξουν και να προσφέρουν προσβάσιμες συσκευές, εφαρμογές και υπηρεσίες, οι οποίες με τη σειρά τους θα ωφελήσουν τα άτομα με αναπηρίες και τους ηλικιωμένους, αλλά και όλους τους χρήστες αυτών.
Όπως είναι επίσης γνωστό, τα άτομα με αναπηρίες στη συντριπτική τους πλειοψηφία συγκαταλέγονται στις πληθυσμιακές ομάδες με τα χαμηλότερα εισοδήματα. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ τα άτομα με αναπηρίες πλήττονται από ανεργία 2 με 3 φορές περισσότερες από τα άτομα χωρίς ανεργία (UN Enable-Employment of persons with disabilities), σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ατόμων με Αναπηρίες το 2002, μόνο το 38% ατόμων με αναπηρία μεταξύ 16-34 ετών σε ευρωπαϊκό επίπεδο είχαν εισόδημα από εργασία ενώ το 75% των ατόμων με αναπηρία δεν έχουν την ευκαιρία συμμετοχής σε εργασία. Σύμφωνα, δε, με την Έρευνα για τα άτομα με προβλήματα υγείας ή αναπηρία (β’ εξάμηνο του 2002) της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, το ποσοστό ανεργίας για τα άτομα με αναπηρίες στη χώρα μας ανέρχεται σε 84% . Ιδιαίτερα μάλιστα σήμερα, στο επίκεντρο της οικονομικής κρίσης, τα άτομα με αναπηρίες αποκλεισμένα ήδη από την αγορά εργασίας πλήττονται ιδιαίτερα βάναυσα από την κρίση και τις περικοπές, με αποτέλεσμα όποια θετικά μέτρα σχετικά με την προσβασιμότητα των ΤΠΕ και αν ληφθούν προς όφελός τους να μην μπορούν να αποδώσουν ικανοποιητικά αν δεν συνοδευτούν και από αντίστοιχες οικονομικές ρυθμίσεις προς όφελος των ατόμων αυτών.
Κύριε Γενικέ,
Σε συνέχεια των παραπάνω η ΕΣΑμεΑ θεωρεί απόλυτα αναγκαία την ανάληψη δράσης από την Γενική Γραμματεία στους εξής τομείς:
1. Διάχυση της διάστασης της αναπηρίας σε όλες τις πολιτικές, δράσεις και προγράμματα της Γενικής Γραμματείας με αξιοποίηση του ευρωπαϊκού προτύπου EN 301 549 V1.1.1 (2014-02) «Accessibility requirements suitable for public procurement of ICT products and services in Europe»
2. Διασφάλιση της προσβασιμότητας των ιστοτόπων του Υπουργείου και όλων των εποπτευόμενων και συνεργαζόμενων φορέων (ΕΕΤΤ, πάροχοι τηλεπικοινωνιακών και ταχυδρομικών υπηρεσιών κ.λπ.)
3. Προώθηση της προσβασιμότητας και της οικονομικής προσιτότητας των τηλεπικοινωνιών στα άτομα με αναπηρίες
4. Προώθηση της προσβασιμότητας όλων των τηλεοπτικών προγραμμάτων με μεταγλώττιση και ακουστική περιγραφή για τα τυφλά άτομα, υποτιτλισμό και διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα για τα κωφά άτομα
5. Προώθηση της προσβασιμότητας υποδομών και υπηρεσιών, συμπερ. της επικοινωνίας και πληροφόρησης, στα Ταχυδρομικά γραφεία και πρακτορεία και τις ταχυδρομικές υπηρεσίες εν γένει.
6. Ειδικότερα, όσον αφορά στην παροχή της Καθολικής Υπηρεσίας και προς διευκόλυνση της επικοινωνίας των τυφλών και κωφών χρηστών, η ΕΣΑμεΑ έχει ήδη αιτηθεί από την ΕΕΤΤ και ελπίζει στην υποστήριξη της Γενικής Γραμματείας για την αποδοχή τους
• την δυνατότητα πρόσβασης στις υπηρεσίες καταλόγων και ενημέρωσης συνδρομητών, καθώς και στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης με τρόπο προσβάσιμο σε όλες τις ομάδες συνδρομητών ακόμη και με SMS, fax, λογαριασμούς σε γραφή Braille εφόσον ζητηθεί κ.λπ.
• την επέκταση της παρ.6 του άρθρου 6 του ΦΕΚ 874 Β’/ 12.07.2002 και στους χρήστες διαδικτύου που χρησιμοποιούν την τεχνολογία ADSL για μία μόνο σύνδεση ADSL.
• την παροχή 50% έκπτωσης στο κόστος του πακέτου που θα συμπεριλαμβάνει 1500 λεπτά βιντεοκλήσεων, 1500 SMS και internet 2GB.
• για τους υφιστάμενους κωφούς συνδρομητές, που χρησιμοποιούν το προνόμιο της έκπτωσης 50% σε μηνύματα (ν.2963/2001 ΦΕΚ 268 Α’) να μην απαιτείται η εκ νέου προσκόμιση γνωμάτευσης της κώφωσης 50% και άνω. Αυτή να ζητείται μόνο από νέους συνδρομητές.
• διατήρηση ως έχουν όλων των ομάδων δικαιούχων των εκπτώσεων που αναφέρονται στην Απόφαση με αρ. οικ. 44867/1637 ΦΕΚ 1667 Β’ χωρίς την επιβολή εισοδηματικών κριτηρίων.
• ανάπτυξη υπηρεσίας «relay services» με μετάδοση κειμένου (text relay services) ή εικόνας (video relay services). Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχει θεσπισθεί και λειτουργεί η υπηρεσία «relay services» με μετάδοση κειμένου (text relay services) ή εικόνας (video relay services) που παρέχεται στο πλαίσιο της Καθολικής Υπηρεσίας δωρεάν (Βέλγιο, Γαλλία, Μεγ. Βρετανία, Σουηδία) ή έναντι χαμηλού τιμολογίου (Γερμανία, Ολλανδία).
Κύριε Γενικέ,
Η ΕΣΑμεΑ έχει πλέον αναπτύξει εξειδικευμένη τεχνογνωσία σε θέματα αναπηρίας και προσβασιμότητας, την οποία θέτει στη διάθεσή σας για την υλοποίηση των παραπάνω προτάσεών της, τις οποίες θα σας αναπτύξει αναλυτικότερα στην επικείμενη συνάντησή μας. Παραμένει δε στη διάθεσή σας για κάθε σχετική συνεργασία.
Με εκτίμηση,
Ο Πρόεδρος
Ι. Βαρδακαστάνης
Ο Γεν. Γραμματέας
Χρ. Νάστας
Πίνακας Αποδεκτών:
– Γραφείο Πρωθυπουργού, κ. Α. Τσίπρα
– Υπουργό Επικρατείας, κ. Ν. Παππά
– Υπουργό Επικρατείας, κ. Α. Φλαμπουράρη
– Υπουργό Επικρατείας, κ. Π. Νικολούδη
– Υπουργό Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας & Τουρισμού, κ. Γ. Σταθάκη
– Αναπληρωτή Υπουργό Μεταφορών, Υποδομών και Δικτύων, κ. Χρ. Σπίρτζη
– Φορείς Μέλη Ε.Σ.Α.μεΑ.