1.2 ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ, ΟΙ ΔΥΟ ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ
Η Τεχνολογία και τα παράγωγα της συχνά πέφτουν αντικείμενο σχολιασμών και αντιπαραθέσεων, για το αν, κατά την εξέλιξη των ετών, τα ευρήματα της
αποδείχτηκαν ωφέλιμα για την ανθρωπότητα, η αν η παραγωγή τους φάνηκε μοιραία. Το ερώτημα του τι είχε τη μεγαλύτερη θετική επίδραση στην
καθημερινότητα των ανθρώπων, στο πέρασμα των εποχών, είναι ένα ερώτημα με μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς οι απαντήσεις του είναι ποικίλες. Σε κάποιες
περιπτώσεις συναντούμε γνώμες να υποστηρίζουν πως το πέρασμα των πολέμων και των κατακτήσεων ήταν εξαιρετικά σημαντικό για τη διαμόρφωση της εικόνας της ανθρώπινης ζωής που έχουμε σήμερα. Άλλοι πάλι θα υποστηρίξουν πως οι κοινωνίες διαμορφώθηκαν με την ανάπτυξη και εξάπλωση των πολιτισμών και των διαφορετικών κουλτούρων που εμφανίστηκαν και αναβίωσαν τη διαφορετικότητα. Άλλοι, τέλος, θα αναφέρουν πως η Επιστήμη της Πληροφορικής και η εξέλιξη της δυναμικής του ανθρώπινου εγκεφάλου είναι το μείζον των εποχών, καθώς ο
συνδυασμός τους οδήγησε στην ανάπτυξη της Τεχνολογίας και αυτή με τη σειρά της βελτίωσε το επίπεδο της καθημερινότητας των ανθρώπων, κατά πολύ (Ismail, 2017). Ωστόσο η Τεχνολογία, όπως και η πλειονότητα των όρων και των εννοιών, έχει δύο πλευρές, που χρήζουν μελέτη και σχολιασμό. Η έκρηξή της ξεκίνησε με την βιομηχανική ανάπτυξη, όταν αυτή ήρθε να παρουσιάσει νέες τεχνολογίες και
μηχανήματα για την παραγωγή των υλικών. Τα μηχανήματα ήταν κάτι πρωτόγνωρο και άγγιζε σχεδόν τη φαντασία των ανθρώπων, καθώς για αιώνες το ανθρώπινο
σώμα επεξεργαζόταν οτιδήποτε ήρθαν να διαχειριστούν τα μηχανήματα της βιομηχανίας. Η πορεία αυτή όμως εξελίχθηκε και η Τεχνολογία ενοποιήθηκε με την Πληροφορική, παράγοντας ευρήματα τα οποία στην πορεία αποδείχθηκαν
πολυεργαλεία για την καθημερινή μας ζωή. Το κυριότερο από αυτά, φυσικά, αφορά τους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές και οτιδήποτε σχετίζεται με αυτούς. Πολλοί δεν φανταζόταν πως στο μέλλον θα εφευρισκόταν ένα εργαλείο το οποίο θα μηδένιζε το χρόνο και τις αποστάσεις μεταξύ των ανθρώπων, όσο αφορά την επικοινωνία (Ramey, 2012).
Πριν την εμφάνιση των υπολογιστών συναντούμε μορφές επικοινωνίας, που κάποιες απευθυνόταν μονάχα στην ελίτ των εποχών, λόγω υψηλού κόστους, ενώ άλλες αποδεικνυόταν χρονοβόρες και μη εγγυημένες. Με την δημιουργία των
ηλεκτρονικών υπολογιστών, ο άνθρωπος πέρα από το πρόβλημα της επικοινωνίας, θα καταφέρει να λύσει και το πρόβλημα της γνώσης και παροχής Πληροφορικής.
Με τους Η/Υ, σε έναν ψηφιακό κόσμο γεμάτο από δεδομένα και πληροφορίες, ο άνθρωπος έχει την πολυτέλεια να αναζητήσει και να επιμορφωθεί σχετικά με
οτιδήποτε έχει αμφιβολίες και απορίες. Αν σκεφτεί κανείς πόσο εύκολο και χρήσιμο είναι, δε θα χρειαστεί να βρει άλλους λόγους για να συμπεράνει πως η Τεχνολογία ήταν το σπουδαιότερο επίτευγμα όλων των εποχών. Φυσικά και ο ψυχαγωγικός
ρόλος των ηλεκτρονικών υπολογιστών, σε καμία περίπτωση δεν αμφισβητείται και διαπερνάται.
Ωστόσο τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, ώστε να καταλήξουμε σε κάποιο
συμπέρασμα αναφορικά με τη χρησιμότητα της. Αδιαμφισβήτητα σε οποιαδήποτε πλευρά και αν σταθεί κανείς, θα υπάρχει αρκετό υλικό και αποδείξεις, τα οποία θα μπορεί να εκμεταλλευτεί ώστε να οδηγηθεί σε συμπεράσματα. Σε καμία περίπτωση το νόμισμα δεν έχει μία όψη στην προκείμενη περίπτωση.
Ως προς τη χρησιμότητα της θα μπορούσε κανείς, για αρχή, να υποστηρίξει πως η Τεχνολογία έφτιαξε και πολλαπλασίασε επιτεύγματα τα οποία φαινόταν αδιανόητα.
Έπειτα σε συνδυασμό με την Πληροφορική, η Τεχνολογία κατάφερε να
προσπεράσει τα όρια της υπολογιστικής και δυναμικής του ανθρώπου και να παράγει τεράστια αποτελέσματα (Μπρετόν 1991). Οι εξελίξεις αυτές και τα παράγωγα τους διαμόρφωσαν και συνεχίζουν να επηρεάζουν τις τρέχουσες
κοινωνίες και την οικονομία τους. Σήμερα μέσω της Τεχνολογίας μπορούμε και
μιλάμε για ρομποτική, για ιπτάμενα αυτοκίνητα, για εξελιγμένα κινητά τηλέφωνα, για μηχανήματα τα οποία κρατούν τους ανθρώπους στη ζωή, για ηλεκτρονικούς
υπολογιστές που μηδενίζουν τις αποστάσεις και πολλά άλλα τα οποία φαίνονται δελεαστικά (Ramey, 2012).
Έχει σχολιαστεί εκτενώς πως η Πληροφορία σε συνδυασμό με την ενέργεια είναι αυτές που οδηγούν τον σύγχρονο κόσμο. Όταν λέμε σύγχρονος κόσμος το μυαλό όλων παραπέμπει στην Τεχνολογία και τα επιτεύγματα της, καθώς ο κόσμος συνεχώς αλλάζει προς τον εκσυγχρονισμό. Μέσω της Πληροφορικής ο ανθρώπινος νους επεξεργάζεται καταστάσεις και ερεθίσματα και βελτιστοποιεί το περιβάλλον
γύρω του. Κάτι αντίστοιχο γίνεται και με τη σχέση του ανθρώπου με την Τεχνολογία, καθώς από τον άνθρωπο ξεκινούν όλα και σε αυτόν καταλήγουν. Επομένως οι
τεχνολογικές εξελίξεις τρέχουν προκειμένου να ευχαριστηθεί ο άνθρωπος. Σε αυτό το επίπεδο θα λέγαμε πως χωρίς την Τεχνολογία θα ήταν πολύ διαφορετική η ζωή του και ο κόσμος γύρω μας (Whitehead,2011).
Στην Εποχή της Τεχνολογίας που ζούμε η διαχείριση των ίδιων των Πληροφορικής συντονίζει την ανθρώπινη δραστηριότητα (Wheeler, 1994). Μέσω της Τεχνολογίας οι γνώσεις και οι πληροφορίες λειτουργούν ως οικονομικά εργαλεία και πόροι που αναπτύσσουν οτιδήποτε ανεπαρκές. Οι υπολογιστές συντονίζουν και οργανώνουν
μία ημιτελή κατάσταση και μέσω των προγραμμάτων στοχεύουν στην απλούστευση και καλυτέρευση της. Η μετάβαση αυτή των κοινωνιών που βασίζεται στην διακίνηση και ανταλλαγή των Πληροφορικής έχουν ως μέσο πρόσβασης αυτές ακριβώς τις Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) με αποτέλεσμα να οξειδώνεται ένα δυναμικό περιβάλλον ευκαιριών, οικονομικής άνθισης,
πολυπολιτισμικότητας και εκσυγχρονισμού. Η πρόσβαση των ατόμων στις υπηρεσίες της Τεχνολογίας είναι ζήτημα το οποίο θα μας απασχολήσει παρακάτω. Στην απέναντι πλευρά όμως υπάρχουν υποστηρικτές της καταστροφικής Τεχνολογίας δημιουργώντας ένα έδαφος αβεβαιότητας και ανασφάλειας απέναντι στη ραγδαία εξέλιξη της. Η αλλαγή της παγκόσμιας οικονομίας και του κοινωνικοπολιτικού περιβάλλοντος και σε αυτή την πλευρά αλλάζει, αλλά με ένα τρόπο μοιραίο για τον κόσμο μας. Τα επιτεύγματα της Τεχνολογίας, όπως είναι ο αλγόριθμοι και οι μηχανές-ρομπότ καταλαμβάνουν θέσεις εργασίας και κάνουν
πράγματα τα οποία ως την εμφάνιση τους πραγματοποιούσε ο άνθρωπος. Αυτός σε αυτή τη φάση έρχεται σε δεύτερη μοίρα, καθώς οι μηχανές μπορούν να δουλεύουν ασταμάτητα, να παράγουν πολλά περισσότερα σε αντίστοιχες συνθήκες και να έχουν λιγότερα έξοδα. Οι ριζικές αλλαγές που φέρει η Τεχνολογία οδηγούν στην
μαζικοποίηση, τον πλεονασμό και την αύξηση των απαιτήσεων (Belcher, 2013).
Τα ΜΜΕ, τα κινητά τηλέφωνα και οι Η/Υ απασχολούν μεγάλο μέρος του καθημερινού χρόνου των ανθρώπων και τους κατευθύνουν αντίθετα από την κοινωνικοποίηση. Η επικοινωνία γίνεται αυτονόητη, η παροχή Πληροφορικής συχνά περιπλανεί τον κόσμο και ο ψηφιακός κόσμος που δημιουργείται έρχεται να αντικαταστήσει τον πραγματικό, αληθινό κόσμο. Έτσι τις ΤΠΕ πέρα από την
καλυτέρευση των πραγμάτων, συχνά έχουν αντίθετη τροχιά και τα αποτελέσματα τους μπορεί να αφορούν στην εμφάνιση νέων μορφών εξουσίας, στην ανάπτυξη του αριθμού των διακρίσεων μεταξύ των ανθρώπων, στο χάσμα μεταξύ των ηλικιών καθώς και στην αύξηση του ποσοστού της ανεργίας. Η εξάρτηση που δημιουργούν τις ΤΠΕ στον άνθρωπο, λόγω του πλούσιου λογισμικού που δημιουργεί τον τέλειο κόσμο για τους ευαίσθητους, οδηγεί στην αποξένωση και προκαλεί ζημιές στα
υπαρκτά υλικά αγαθά.
Η Τεχνολογία θα έπρεπε να παρέχεται σε όλους τους ανθρώπους στον ίδιο βαθμό, ώστε να μπορούν να κάνουν χρήση της και να βελτιώσουν τον τρόπο ζωής τους, όσο το δυνατό περισσότεροι. Αυτό όμως δεν υφίσταται, καθώς η διαφορά μεταξύ των τεχνολογιών και της ποιότητας τους δημιουργεί την ανισότητα ως προς την
πρόσβαση των ατόμων. Αυτό έχει να κάνει στη διάκριση των λαών, των κοινωνικών στρωμάτων, του φύλου, της ηλικίας αλλά και των ατόμων με Ειδικές Ανάγκες. Η μορφή μίας αποκλειστικής μορφής Τεχνολογίας οδηγεί στον αποκλεισμό. Για
παράδειγμα, τα άτομα που αντιμετωπίζουν αναπηρίες βιώνουν την ανισότητα αυτή που υπάρχει μεταξύ των χρηστών της Τεχνολογίας, καθώς δεν υπάρχουν ούτε τα μέσα, ώστε να μπορέσουν οι ίδιοι να κάνουν καθολική χρήση, αλλά δεν υπάρχουν και οι βασικές προδιαγραφές ώστε μέσω άλλων ατόμων να επωφεληθούν από τις εξελίξεις (Warschauer, Matuchniak, 2010) . Σε κάθε, όμως, περίπτωση το
αποτέλεσμα είναι ένα, δηλαδή να σχεδιάζονται και να υλοποιούνται προγράμματα κατάλληλα για κάθε τύπο ανθρώπου. Ο άνθρωπος τρέχει την Τεχνολογία, οπότε για τον ίδιο πρέπει να τρέχει και αυτή.
