3.4 ΤΟ «ΧΑΣΜΑ ΓΕΝΕΩΝ» ΚΑΙ ΤΟ «ΨΗΦΙΑΚΟ ΧΑΣΜΑ»

Είναι ενδιαφέρον το ερώτημα του αν το χάσμα γενεών αφορά και συμπλέκεται με το λεγόμενο ψηφιακό χάσμα. Στο πρώτο αναφερόμαστε στη διαφορά στάσης, σκέψης και νοοτροπίας μεταξύ των ατόμων και αιτία αυτού χαρακτηρίζεται η διαφορά ηλικίας και εμπειριών. Οι νεότεροι τείνουν να σκέφτονται και να
συμπεριφέρονται διαφορετικά από τους γηραιότερους και το αντίστροφο (McPherson, 2009) .
Ως ψηφιακό χάσμα χαρακτηρίζεται η διαφορά μεταξύ των ατόμων ως προς την πρόσβαση στην Τεχνολογία και την πληροφόρηση. Η διαφορά αυτή περιλαμβάνει τόσο τη διαφορά μεταξύ εκείνων που δεν έχουν καμία πρόσβαση στην Τεχνολογία και εκείνων που έχουν αλλά περιλαμβάνει και τη διαφορά μεταξύ των ατόμων
που έχουν πρόσβαση στην Τεχνολογία αλλά η ποιότητα και οι λειτουργίες που χρησιμοποιούν είναι χαμηλότερες και υψηλότερες αντίστοιχα (Jeager, 2012).
Τα δεδομένα δείχνουν πως το χάσμα γενεών ταυτίζεται και προκαλεί σε μεγάλο βαθμό το ψηφιακό χάσμα. Ο λόγος για την σχέση των δύο εντείνει το μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς η συζήτηση στρέφεται τελικά στο κατά πόσο η ηλικία του
ανθρώπου παίζει ρόλο στη σχέση του με την Τεχνολογία και τους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές. Διεθνείς έρευνες έχουν αποδείξει πως οι νέοι ηλικίας 10-20 χρονών αφιερώνουν σχεδόν τρείς φορές παραπάνω τον καθημερινό τους χρόνο σε εφαρμογές του Διαδικτύου και των Η/Υ σε σχέση με τους μεγαλύτερους. Οι εφαρμογές και τα προϊόντα Τεχνολογίας πληθύνονται συνεχώς σε ότι έχει σχέση
με τους νέους. Αποτέλεσμα είναι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία και ιδίως τα άτομα άνω των 45 χρονών να μην έχουν την ίδια πρόσβαση στις ΤΠΕ (McPherson, 2009). Αυτό βέβαια φαίνεται να αλλάζει με την πάροδο των χρόνων και να υπάρχει ύφεση στο ψηφιακό χάσμα.
Λόγοι διασκέδασης και Πληροφορικής είναι κυρίως που οδηγούν τους νέους στη χρήση των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών σε καθημερινή βάση. Ίδιοι όμως δεν είναι οι λόγοι για τους μεγαλύτερους καθώς στην περίπτωση τους η χρήση των
Ηλεκτρονικών Υπολογιστών μετατρέπεται κυρίως σε μέσο και εργαλείο δουλειάς, παραγωγής και πληροφόρησης. Φυσικά αυτό δε σημαίνει πως οι μεγαλύτεροι σε ηλικία δε χρησιμοποιούν τους Η/Υ για ψυχαγωγία και επικοινωνία, αλλά το ποσοστό είναι μικρότερο.
Η συντριπτική διαφορά του ποσοστού μεταξύ των γενεών ορίζει και το χάσμα καθώς στους νέους φαίνεται πως το 93% χρησιμοποιεί καθημερινά τους Η/Υ σε αντίθεση με τους μεγαλύτερους που το ποσοστό αυτό ανέρχεται μόλις στο 39% (Ζώτος, 2008). Μιλούμε για παραπάνω από το διπλάσιο των ατόμων του
συνολικού πληθυσμού ως προς τη χρήση. Παιδιά νεότερης ηλικίας (κάτω των 10) χρησιμοποιούν τους Η/Υ σπανιότερα σε σχέση με τα μεγαλύτερα και η χρήση αυτή αυξάνεται όσο μεγαλώνουν. Κάτι αντίστοιχο, όμως, δεν φαίνεται να συμβαίνει και σε ωριμότερες ηλικίες, καθώς σε εκείνες τις περιπτώσεις οι μεγαλύτεροι συνεχίζουν να βρίσκουν το Ιντερνέτ ως εργαλείο της δουλείας τους και μέσο πληροφόρησης.
Η ανισότητα που υπάρχει μεταξύ των ηλικιών σε σχέση με την πρόσβαση των ατόμων στους Η/Υ φαίνεται πως σταθεροποιείται τα τελευταία χρόνια. Σαφώς η ηλικία παίζει ρόλο ως προς τον χρόνο που έχει στη διάθεση του να αφιερώσει ο χρήσης αλλά και ο τρόπος προσέγγισης του Ιντερνέτ από το άτομο. Αυτό δικαιολογεί και τη διαφορετική στάση των νεότερων ατόμων σε σχέση με των
μεγαλυτέρων (Deursen, Dijk, 2011).
Στην περίπτωση των αναπήρων η κατάσταση είναι διαφορετική καθώς η ηλικία δεν παίζει τόσο σημαντικό ρόλο, λόγω των αναπηριών. Στις περιπτώσεις αυτές ο χρήστης έχει να αντιμετωπίσει μία σειρά άλλων δυσκολιών είτε είναι νεότερος είτε γηραιότερος. Οι τεχνολογίες και οι τεχνολογικές εγκαταστάσεις δεν διαφοροποιούνται και αυτός είναι ο λόγος που η ανισότητα στην πρόσβαση στους Η/Υ και στις ΤΠΕ υπάρχει σε μεγάλο βαθμό (Jeager, 2012).
Σαφώς οι νέοι έχουν μεγαλύτερη περιέργεια και υπομονή για να εκπαιδευτούν πάνω στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές και για το λόγο αυτό η ενασχόληση τους καλύπτει περισσότερο χρόνο της καθημερινής τους ζωής. Αυτό όμως δεν αναιρεί την ενασχόληση και των ατόμων άνω των 20-30 ετών. Όσο αυξάνεται η ηλικία των ατόμων τα ενδιαφέροντα αλλάζουν και ο προσωπικός χρόνος συχνά
μειώνεται.
Το χάσμα γενεών υπάρχει σε όλους τους τομείς της καθημερινότητας, και ακόμη περισσότερο σε οτιδήποτε έχει να κάνει με την εξέλιξη, τον σύγχρονο κόσμο και την Τεχνολογία. Αυτό οφείλεται στο γεγονός πως η Τεχνολογία απαιτεί αφοσίωση και συνεχή ενημέρωση.