Κεφάλαιο 3ο
3.1 Η ΣΧΕΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΠΗΡΩΝ ΜΕ ΤΙΣ ΤΠΕ
Η προσβασιμότητα για όλους αφορά το σχεδιασμό των κατάλληλων συνθηκών ώστε όλοι οι άνθρωποι να έχουν πρόσβαση στις νέες τεχνολογίες και τα επιτεύγματα αυτών σε τέτοιο βαθμό ώστε να υπάρχει ισότητα και ισονομία. Η ιδιότητα αυτή του περιβάλλοντος καθιστά ανοιχτή την πρόσβαση των ατόμων ανεξαρτήτου φύλλου, ηλικίας, κοινωνικής καταγωγής και αναπηρίας. Τα επιτεύγματα τα ποία χαρακτηρίζουμε ως προϊόντα της ραγδαίας εξέλιξης της Τεχνολογίας σε πρώτο επίπεδο είναι αυτά των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και των μέσων Επικοινωνίας και Πληροφόρησης γενικότερα. Άλλωστε όταν μιλούμε για Τεχνολογία η πρώτη μας σκέψη, στην πλειονότητα, αφορά τα παραπάνω εργαλεία.
Η προσβασιμότητα για όλους στοχεύει στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού και στην αύξηση της κοινωνικής ισότιμης συμμετοχής. Στόχος είναι τα άτομα πέρα από τη δική τους διάθεση, να έχουν και τα μέσα προκειμένου να έχουν μία ολοκληρωμένη πρόσβαση στις Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνίας.
Στην προσπάθεια να γίνει αυτό πραγματικότητα τα μέτρα σχεδιασμού πρέπει να είναι οριζόντια και στοχευόμενα, κάτι το οποίο σημαίνει πως η αλλαγή θα είναι ριζική και θα αφορά σχεδόν όλους τους τομείς της καθημερινότητας των ανθρώπων και των περιβαλλόντων στα οποία ζουν(Ε.Σ.Α.με Α., 2014).
Σήμερα το γεγονός της ισότητας μεταξύ των χρηστών ως προς την πρόσβαση τους στις ΤΠΕ φαίνεται λίγο παράδοξο καθώς τα παραδείγματα κοινωνικού αποκλεισμού είναι πολλά. Άτομα τα οποία αντιμετωπίζουν αναπηρίες συχνά δεν έχουν τις ίδιες ευκαιρίες πρόσβασης στα τεχνολογικά επιτεύγματα. Ο λόγος είναι γιατί τα περισσότερα προϊόντα της Τεχνολογίας αφορούν τους υπολοίπους και σχεδιάζονται πάνω στις δεξιότητες τους. Άτομα με εγκεφαλικές, αισθητηριακές και κινητικές δυσκολίες, συχνά, δεν μπορούν να ανταπεξέλθουν στις ανάγκες των ΤΠΕ. Έτσι όπως είναι διαμορφωμένα, το κοινό για το οποίο προορίζονται αφορά κανονικούς καθημερινούς ανθρώπους χωρίς αναπηρικά προβλήματα. Τα παραδείγματα είναι πολλά, και κυριότερο είναι εκείνο των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών των οποίο το λογισμικό είναι περίπλοκο για τα άτομα με νοητικές αναπηρίες, ο χειρισμός τους είναι δύσκολος για τα άτομα με κινητικές αναπηρίες και οι οπτικές και ηχητικές τους λειτουργίες είναι ελλιπείς για τα άτομα με αισθητηριακές αναπηρίες.
Τα προβλήματα αυτά καθιστούν ανεπαρκή τη σχέση των αναπήρων με τις ΤΠΕ. Η σχέση αυτή χρήζει ενδιαφέρον, ίση προσέγγιση, επιμόρφωση, ενημέρωση και εξειδίκευση. Η πρόσβαση για όλους αφορά ένα προσβάσιμο περιβάλλον για όλους.
Στην περίπτωση των ΤΠΕ το περιβάλλον αυτό είναι εικονικό αλλά δεν παύει να εξυπηρετεί την καθημερινότητα μας στο μέγιστο.
Τις ΤΠΕ μα προσφέρουν περιβάλλοντα στα οποία η επικοινωνία, η πληροφόρηση και η ψυχαγωγία υπερχειλίζουν σε ποιότητα και ποσότητα. Μέσω αυτών, ο άνθρωπος, μπορεί να εξασφαλίσει χρόνο και χρήματα και μέσω εφαρμογών να πραγματοποιήσει αυτά που επιθυμεί σε ελάχιστο χρόνο. Τις ΤΠΕ μηδενίζουν τις αποστάσεις και αυτό είναι ένα από τα θαύματα της Τεχνολογίας. Η πρόσβαση σε αυτά είναι απαραίτητη για όλους ανεξαρτήτου αναπηρίας. Για τον λόγο αυτό φτάνουμε να μιλούμε για την αμφισβήτηση της ισότητας μεταξύ των ατόμων με αναπηρίες και των φυσιολογικών (Ε.Σ.Α.με Α., 2014).
Έτσι, προκειμένου να επιτευχθεί οποιαδήποτε ίση προσέγγιση, μπορούμε να κάνουμε λόγο για δύο μορφές Τεχνολογίας, οι οποίες μπορεί να ακούγονται ίδιες αλλά στην ουσία έχουν διαφορετικό περιεχόμενο. Στην πρώτη περίπτωση μιλούμε για την Προσαρμοστική Τεχνολογία η οποία αφορά προσαρμογές, διαμορφώσεις και αλλαγές στις ήδη υπάρχουσες μορφές Τεχνολογίας με σκοπό να γίνουν προσιτές και σε άτομα με αναπηρία. Παραδείγματα είναι οι μεγεθυντικές οθόνες ή τα κατάλληλα διαμορφωμένα ηχεία που εκπέμπουν ήχους ειδικούς για τα άτομα με ακουστικές αναπηρίες. Ενώ στην δεύτερη περίπτωση ο λόγος γίνεται για την Υποστηρικτική Τεχνολογία η οποία καλύπτει ολόκληρο το φάσμα των προϊόντων που υποστηρίζουν τα άτομα με αναπηρίες. Προϊόντα τέτοια μπορούν να είναι τα αμαξίδια για τα άτομα με κινητικές αναπηρίες ή τα ακουστικά βαρηκοΐας για τα άτομα με αισθητηριακές αναπηρίες (Ε.Σ.Α.με Α., 2014).
Η πρώτη περίπτωση εμπεριέχει τα εξαρτήματα των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών έτσι ώστε να επιτευχθεί η μεγαλύτερη δυνατή χρήση των ΤΠΕ από τους ανάπηρους.
Στο γενικότερο πλαίσιο η προσβασιμότητα για όλους που αφορά και την πρόσβαση των αναπήρων στις ΤΠΕ μας οδηγεί, τελικά, να αναφερθούμε στην Ηλεκτρονική Προσβασιμότητα εννοώντας συγκεκριμένα την πρόσβαση στις ΤΠΕ όσο το δυνατό περισσότερων ανθρώπων με αναπηρίες. Για να επιτευχτεί αυτό θα πρέπει πρώτα να καθοριστούν οι λειτουργίες οι οποίες θα πρέπει να υπάρχουν προκειμένου να υπάρξει ίση πρόσβαση για όλους.
Έτσι τα εμπόδια που υπάρχουν και καθιστούν δυσπρόσιτη την περιοχή των ΤΠΕ για τους ανάπηρους θα πρέπει να εξαλείφουν. Η έλλειψη κατάλληλων ιστότοπων ενημέρωσης, η έλλειψη διεθνών προτύπων λειτουργίας, η απουσία κατάλληλων προδιαγραφών, οι ανεπαρκείς ηλεκτρονικές υπηρεσίες, τα ακατάλληλα περιεχόμενα και η ασυμβατότητα των ηλεκτρονικών προγραμμάτων με τις ανάγκες των αναπήρων είναι κάποια από τα εμπόδια που η κατάλληλη διαμόρφωση τους θα επιτρέψει και την παραγωγικότερη χρήση των ΤΠΕ για τις ευπαθείς ομάδες.
Η σχέση των αναπήρων με τις ΤΠΕ φαίνεται αδύναμη αλλά η εξέλιξη και οι δυνατότητες της Τεχνολογίας μπορούν να αλλάξουν την κατάσταση (Ε.Σ.Α.με Α., 2014).
