ΕΘΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΤΥΦΛΩΝ

Το δύσκολο στοίχημα για την πρόσβαση ατόμων με αναπηρία και μαθησιακές δυσκολίες στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Απρ 19, 2018 | Εκπαίδευση, ΘΕΜΑΤΑ ΤΥΦΛΟΤΗΤΑΣ

Κωνσταντία Νάτσιου Δικηγόρος MSc, LLM

Το δικαίωμα ισότιμης πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία στην ευρύτερη κοινωνική, οικονομική και πολιτιστική ζωή της χώρας θα πρέπει να αποτελεί καίριο ζήτημα κάθε ευνομούμενης πολιτείας.

Σύμφωνα με τα τελευταία δημοσιευμένα στοιχεία της Eurostat, τον Δεκέμβριο του 2014, περίπου 44 εκατομμύρια άνθρωποι, ηλικίας 15 ως 64 ετών που ζουν σε χώρες της ΕΕ, δηλώνουν κάποιο είδος αναπηρίας που δεν τους επιτρέπει να λάβουν πλήρως μέρος στην κοινωνική και οικονομική ζωή. Στην Ελλάδα, όπου το 10% του πληθυσμού ανήκει στην κατηγορία των ΑΜΕΑ, το ποσοστό απασχόλησης για άτομα με αναπηρία ανέρχεται στο 35,5% ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τα άτομα χωρίς αναπηρία αγγίζει το 58,5%.

Εκ των ανωτέρω, γίνεται ευκόλως αντιληπτή η σημαντικότητα της κατάλληλης και ποιοτικής εκπαίδευσης στην προσωπική ανέλιξη των ατόμων με αναπηρία, τα οποία θα πρέπει εφοδιαστούν με επαρκείς γνώσεις και δεξιότητες, προκειμένου να συμμετέχουν ισότιμα στην κοινωνικοοικονομική και πολιτιστική ζωή της εκάστοτε χώρας.

Το βασικό ερώτημα που τίθεται, εν προκειμένω, αφορά στο κατά πόσον υφίσταται στη χώρα μας πρόγραμμα εθνικών δημόσιων πολιτικών για άτομα με αναπηρία ή μαθησιακές δυσκολίες.

Κατ’ αρχήν, από το ίδιο το Σύνταγμά μας προκύπτει δέσμευση και υποχρέωση της ελληνικής πολιτείας για τη φροντίδα των ατόμων με αναπηρία.

Ειδικότερα, το άρθρο 2 παρ. 1 Σ αναφέρεται στο δικαίωμα του σεβασμού και της προστασίας της αξίας του ανθρώπου, ως πρωταρχική υποχρέωση του Ελληνικού Κράτους. Το άρθρο 5 Σ ορίζει πως ο καθένας μας έχει δικαίωμα να αναπτύσσει ελεύθερα την προσωπικότητά του και να συμμετέχει στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας. Πιο εξειδικευμένα δε, στο άρθρο 21 παρ. 3, ορίζεται η υποχρέωση του κράτους να φροντίζει για την υγεία των πολιτών και να παίρνει ειδικά μέτρα για την προστασία της νεότητας, του γήρατος, της αναπηρίας και για την περίθαλψη των απόρων. Μέσω των διατάξεων αυτών, θεσμοθετείται το κοινωνικό κράτος δικαίου, καθώς και η κρατική κοινωνική πολιτική.

Επιπλέον, με το άρθρο 12 του Ν. 3549/2007 (ΦΕΚ 69 Α’) προβλέφθηκε για πρώτη φορά η σύσταση και λειτουργία υπηρεσίας υποστήριξης φοιτητών με αναπηρία. Ακολούθησε ο Ν. 4009/2011 (ΦΕΚ 196 Α’), στον οποίο εντοπίζουμε περισσότερες διατάξεις σχετιζόμενες με την πρόνοια ζητημάτων που αφορούν σε φοιτητές με αναπηρία (προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς). Μεταξύ άλλων, προβλέπεται ξεκάθαρα η ισότιμη, χωρίς διακρίσεις, πρόσβαση στα προγράμματα σπουδών (άρθρο 9, παρ. ΙΣΤ), καθώς και η προφορική εξέταση (άρθρο 33, εδ. 8) σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Στο δε άρθρο 24 του Ν. 4074/2011 (ΦΕΚ 88 Α’), με τον οποίο κυρώθηκε η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των ΑμεΑ (2008), ορίζεται ρητώς ότι: ″Τα Συμβαλλόμενα Κράτη διασφαλίζουν ότι τα άτομα με αναπηρίες είναι σε θέση να έχουν πρόσβαση στη γενική τριτοβάθμια εκπαίδευση, στην επαγγελματική κατάρτιση, στην εκπαίδευση ενηλίκων και στη δια βίου μάθηση, χωρίς διακρίσεις και σε ίση βάση με τους άλλους. Για το λόγο αυτό, τα Συμβαλλόμενα Κράτη διασφαλίζουν ότι παρέχεται εύλογη προσαρμογή στα άτομα με αναπηρίες.”.

Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο Ν. 4485/2017 (ΦΕΚ 114 Α’), στον οποίο προβλέπονται υπηρεσίες υποστήριξης και διασφάλισης της προσβασιμότητας τόσο των φοιτητών όσο και του προσωπικού του Ιδρύματος με ειδικές ανάγκες (άρθρο 7 παρ. 2 στοιχ. γγ’), κοινωνικές παροχές και προσβασιμότητα για υποστήριξη φοιτητών με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, αλλά και προσωπικού με αναπηρία (άρθρο 8 παρ. 2 στοιχ. ε’, 13, 34), καθώς και ηλεκτρονική προσβασιμότητα στα ανωτέρω άτομα με σκοπό την εξασφάλιση των εκπαιδευτικών τους αναγκών. Επιπλέον, τα διοικητικά όργανα υπέχουν υποχρέωση ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης, εκπαίδευσης και κατάρτισης σε θέματα δικαιωμάτων ΑμεΑ σύμφωνα με το άρθρο 66 του Ν. 4488/2017.

Η εισαγωγή δε στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση ατόμων που πάσχουν από σοβαρές παθήσεις προβλέπεται στο άρθρο 35 του Ν. 3794/2009 (ΦΕΚ 156 Α’), στο άρθρο 39 του Ν. 418

Μετάβαση στο περιεχόμενο