θέσεις
Παγκόσμιοι Αγώνες Special Olympics στην Ελλάδα τής οικονομικής και κοινωνικής κρίσης 2011
Ο απόλυτος ορισμός τής μαυροφορεμένης πολυτέλειας

Η Ε.Σ.Α.μεΑ., όπως έπραξε για όλα τα σοβαρά θέματα μέχρι σήμερα, έτσι και στην περίπτωση της διοργάνωσης στην Αθήνα τον Ιούνιο του 2011 των Παγκοσμίων Αγώνων Special Olympics – που απευθύνονται κατά μείζονα λόγο, αν όχι αποκλειστικά, στην κατηγορία της νοητικής αναπηρίας – παίρνει θέση με ξεκάθαρο, ευθύ και κοινωνικά υπεύθυνο τρόπο. Η θέση του αναπηρικού κινήματος για το συγκεκριμένο γεγονός εδράζεται στη σκληρή πραγματικότητα που βιώνουν τα άτομα με αναπηρία, ιδιαίτερα τα άτομα με νοητική αναπηρία, στην Ελλάδα του σήμερα, στην Ελλάδα που ακόμη αναρωτιέται για το πότε θα επικυρώσει τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, αν και την έχει ήδη υπογράψει και δεσμευτεί δημόσια για την επικύρωσή της!

Η Ε.Σ.Α.μεΑ., με τη σφαιρική θεώρηση των πραγμάτων που τη διακρίνει σε όλη την πορεία της και βιώνοντας την καθημερινή αγωνία των πολιτών με αναπηρία που παλεύουν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της αναπηρίας σε συνθήκες μεγάλης οικονομικής κρίσης, θεωρεί ότι η ανάληψη διοργάνωσης των Παγκοσμίων Αγώνων Special Olympics στην Ελλάδα έρχεται σε απόλυτη αντίθεση με τη γενικότερη οικονομική και κοινωνική κατάσταση της χώρας και της επικρατούσας λογικής των γενικών περικοπών ακόμη και των χαμηλότερων μισθών και συντάξεων!

Όμως, στο σημείο αυτό, θεωρούμε ότι είναι χρήσιμο να αναδράμουμε στο πως η Ε.Σ.Α.μεΑ. είχε τοποθετηθεί αντίστοιχα στην ανάληψη από τη χώρα της διοργάνωσης των Ολυμπιακών Αγώνων 2004, γιατί μόνον έτσι θα γίνει πιο εύκολα αντιληπτή και κατανοητή η τοποθέτηση του αναπηρικού κινήματος της χώρας σε αυτό το πολύ σοβαρό θέμα της διοργάνωσης των συγκεκριμένων Αγώνων Special Olympics στη χώρα μας.

Το αναπηρικό κίνημα είχε διεκδικήσει τη συμμετοχή του σε όλα τα όργανα σχεδιασμού και οργάνωσης των Ολυμπιακών και Παραολυμπιακών Αγώνων 2004. Η Ε.Σ.Α.μεΑ. συμμετείχε στην Εθνική Επιτροπή Οργάνωσης Ολυμπιακών Αγώνων, καθώς επίσης είχε εκπροσώπηση στη Συμβουλευτική Επιτροπή για τους Παραολυμπιακούς Αγώνες, που λειτουργούσε στο πλαίσιο της Οργανωτικής Επιτροπής Αθήνα 2004. Το αναπηρικό κίνημα της χώρας αγωνίστηκε συστηματικά εκείνη την περίοδο, έτσι ώστε οι Παραολυμπιακοί Αγώνες να μην αποβούν μία χαμένη ευκαιρία για την ελληνική κοινωνία γενικότερα και για τα άτομα με αναπηρία ειδικότερα, αν και τελικά το κοινωνικό πλεόνασμα των Παραολυμπιακών Αγώνων δαπανήθηκε πάρα πολύ γρήγορα. Άλλωστε σε αυτή τη χώρα η κατανάλωση των πλεονασμάτων έχει – δυστυχώς – χαρακτηριστικά γνωρίσματα χρόνιας οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής παθογένειας. Η αρνητική διαχείριση της Ολυμπιακής και Παραολυμπιακής κληρονομιάς υπήρξε υπόθεση της ελληνικής κυβέρνησης και των αρμόδιων αρχών και κρίνονται γι’ αυτό.

Στα θετικά των Αγώνων του 2004 είναι ότι οι Ολυμπιακοί και Παραολυμπιακοί Αγώνες δημιούργησαν περισσότερη προσβασιμότητα τουλάχιστον στις ολυμπιακές πόλεις, κινητοποίησαν εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες που παρακολούθησαν τους Παραολυμπιακούς Αγώνες στα στάδια που διεξήχθησαν, γνωρίζοντας τα άτομα με αναπηρία ως αθλητές υψηλού επιπέδου – με επιδόσεις ενίοτε υψηλότερες των ολυμπιακών αθλητών – αλλά και ως επισκέπτες και καταναλωτές, και τέλος συνέβαλλαν στη θεσμική συγκρότηση του Παραολυμπιακού κινήματος στην Ελλάδα (Ελληνική Παραολυμπιακή Επιτροπή, Ενιαία Αθλητική Ομοσπονδία ΑμεΑ).

Είναι, όμως, το αναπηρικό κίνημα ικανοποιημένο από την κληρονομιά που άφησαν οι Παραολυμπιακοί Αγώνες στην Ελλάδα; Ειδικότερα μάλιστα, αν κανείς εξετάσει το θέμα από την οπτική της σχέσης επένδυσης / οφέλους; Η απάντηση είναι ότι οι Παραολυμπιακοί Αγώνες στην Ελλάδα, δεν απέδωσαν αυτό που κανείς θα ανέμενε, δεν μπόρεσαν δηλαδή να λειτουργήσουν ως προωθητική δύναμη συνολικής θεσμικής αλλαγής για τα ζητήματα της αναπηρίας στη χώρα. Η θέση του αναπηρικού κινήματος ήταν ότι αν οι Παραολυμπιακοί Αγώνες του 2004 δεν έφερναν στη χώρα και στην ελληνική κοινωνία τις αναγκαίες αλλαγές και μεταρρυθμίσεις στα ζητήματα της αναπηρίας, τότε θα αποτελούσαν απλώς μία χαμένη ευκαιρία. Εάν όμως όλα αυτά ισχύουν για τους Παραολυμπιακούς Αγώνες του 2004, τότε πώς πρέπει κανείς να προσεγγίσει την οργάνωση των αγώνων Special Olympics το 2011 στην Ελλάδα;

Αναμφίβολα, όταν η Ελλάδα διεκδίκησε τους συγκεκριμένους αγώνες, η ελληνική οικονομία δεν είχε εισέλθει επίσημα στη σκληρή και επώδυνη κατάσταση που βρίσκεται σήμερα. Όμως αρκεί μόνο το κριτήριο της οικονομικής κρίσης για την ανάληψη και διεξαγωγή ή μη των Αγώνων Special Olympics;

Η κατάσταση που επικρατεί στα προγράμματα και στις υπηρεσίες που η ελληνική πολιτεία παρέχει στα άτομα με νοητική αναπηρία και τις οικογένειές τους, επιτρέπουν την κατασπατάληση πόρων στη διοργάνωση τέτοιου είδους εκδηλώσεων; Πώς μπορεί κανείς να αιτιολογήσει και να δικαιολογήσει τη διοργάνωση αυτή, όταν οι δομές στήριξης των ατόμων με νοητική αναπηρία και των οικογενειών τους και γενικότερα των ατόμων με αναπηρία, είτε αυτές οι δομές είναι δημόσιες, είτε μη κερδοσκοπικές, βρίσκονται σε δεινή οικονομική κατάσταση; Όταν χιλιάδες άτομα με νοητική αναπηρία και άλλες βαριές αναπηρίες βρίσκονται στα σπίτια τους εκτός σχολειών, με μόνη στήριξη την οικογένεια τους, πώς μπορεί κανείς να υποστηρίξει την πραγματοποίηση αυτών των αγώνων;

Εάν η χώρα έχει τη δυνατότητα να δαπανήσει δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, υπολογίζονται τουλάχιστον 26.000.000 ευρώ από τον κρατικό προϋπολογισμό και να κινητοποιήσει χορηγίες σημαντικού ύψους για τη χρηματοδότηση αυτών των αγώνων, τότε αυτή η χώρα έχει την υποχρέωση να δημιουργήσει αντισταθμιστικά οφέλη για τους πολίτες της. Πρώτα από όλα, για τα ίδια τα άτομα με αναπηρία και τις οικογένειές τους και φυσικά για τη δοκιμαζόμενη ελληνική κοινωνία στο σύνολο της. Όταν το Υπουργείο Υγείας αδυνατεί να στηρίξει τη λειτουργία προγραμμάτων και υπηρεσιών που απευθύνονται στα άτομα με νοητική αναπηρία και άλλες κατηγορίες ατόμων με αναπηρία, είναι κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά ανεύθυνο και ανεπίτρεπτο να δαπανώνται αυτά τα τεράστια ποσά σε ένα κοσμοπολίτικο γεγονός που δεν θα προσφέρει απολύτως τίποτα στη χώρα. Χρησιμοποιούμε τον όρο «κοσμοπολίτικο γεγονός» διότι τα Special Olympics δεν αναγνωρίζονται ως αθλητικό γεγονός ούτε από την Ελληνική Πολιτεία, αφού η νομοθεσία περί Αθλητισμού Ατόμων με Αναπηρία τα αγνοεί παντελώς, ούτε όμως από διεθνείς επίσημες αρχές διοργάνωσης αθλητικών γεγονότων (π.χ. ΙPC, IWAS κ.λπ.).

Όμως, αξίζει κανείς να παρακολουθήσει και τον τρόπο που οι ιθύνοντες – πρώην και νυν – για τους συγκεκριμένους αγώνες στη χώρα, έχουν αντιμετωπίσει συνολικά τη σχέση των αγώνων αυτών με το οργανωμένο αναπηρικό κίνημα της χώρας. Επιθυμούμε να κάνουμε σαφές στην πολιτική ηγεσία της χώρας αλλά και στα μέλη της οργανωτικής επιτροπής και της εκτελεστικής επιτροπής των αγώνων Special Olympics, ότι τα άτομα με αναπηρία στην Ελλάδα του 2011 δεν αποδέχονται πατερναλιστικές συμπεριφορές και πατρόνες.

Η ηγεσία των Special Olympics στη χώρα, προώθησε επιμελώς την πλήρη απομόνωση του οργανωμένου αναπηρικού κινήματος από την οργανωτική και εκτελεστική επιτροπή των αγώνων. Γιατί αυτό; Οφείλει η οργανωτική και η εκτελεστική επιτροπή των αγώνων να δώσει εξήγηση. Γιατί δεν μετέχει εκπρόσωπος της Ε.Σ.Α.μεΑ. και της ΠΟΣΓΚΑΜΕΑ στην εκτελεστική και οργανωτική επιτροπή των αγώνων;

Το ερώτημα αυτό πρέπει να απαντήσει η πολιτική αθλητική ηγεσία της χώρας. Η όλη επικοινωνιακή πολιτική για την προώθηση των αγώνων είναι επιεικώς προβληματική. Δεν έχει καμία σχέση με τη δικαιωματική προσέγγιση στην αναπηρία, στηρίζεται σε χαρακτηριστικά φιλανθρωπίστικης αντίληψης, συμπονετικού συντηρητισμού και κολακευτικού λαϊκισμού και αντιμετωπίζει το άτομο με νοητική αναπηρία όχι ως υποκείμενο δικαιωμάτων, αλλά ως αντικείμενο οίκτου και ελέους.

Οι αγώνες αυτοί δεν είναι των ατόμων με αναπηρία, δεν γίνονται για τα άτομα με αναπηρία, αλλά αποτελούν μία ξεπερασμένη παραχώρηση σε ένα συντηρητικό κατεστημένο που διαχειρίζεται αυτήν την υπόθεση στη χώρα τα τελευταία 30 χρόνια. Η ευθύνη της προηγούμενης κυβέρνησης είναι ασφαλώς πολύ μεγάλη, που διεκδίκησε τη διοργάνωση των αγώνων στη χώρα μας. Αν σκεφτεί κανείς ότι η Πρόεδρος των Special Olympics στη χώρα υπήρξε Γενική Γραμματέας Πρόνοιας, τότε η δυσκολία να κατανοήσει κανείς αυτή την πρωτοβουλία, λαμβάνει χαρακτηριστικά αινίγματος. Όμως, αν η προηγούμενη κυβέρνηση αστόχησε οικονομικά και κοινωνικά με τη διεκδίκηση και ανάληψη των αγώνων, η σημερινή κυβέρνηση πρέπει να θεωρείται συνεργός.

Η Ε.Σ.Α.μεΑ. επιχείρησε επανειλημμένα να ενημερώσει την πολιτική αθλητική ηγεσία της χώρας γι’ αυτό το θέμα. Βρήκαμε κλειστές πόρτες. Το σημαντικότερο είναι ότι βρήκαμε κλειστά αυτιά. Οι εξελίξεις γύρω από τα θέματα του αθλητισμού των ατόμων με αναπηρία, η απαράδεκτη μεταφορά του Παραολυμπιακού αθλητικού κινήματος από τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού στο Υπουργείο Υγείας, μας δημιουργεί τη βεβαιότητα ότι η χώρα βρίσκεται σε φάση ιδεολογικής, πολιτικής και θεσμικής οπισθοδρόμησης στον τομέα του αθλητισμού των ατόμων με αναπηρία. Εάν συνυπολογίσει κανείς αυτή την εξέλιξη, σε συνδυασμό με τον τρόπο διοργάνωσης των Special Olympics στην Ελλάδα, γίνεται απολύτως σαφές ότι η χώρα δεν κράτησε το μήνυμα των Παραολυμπιακών Αγώνων του 2004. Είναι δυνατόν να διασπάται η θεσμική σχέση του Παραολυμπιακού και Ολυμπιακού αθλητισμού; Και όμως ως χώρα το καταφέραμε και μάλιστα αυτό είναι κατόρθωμα προοδευτικής – υποτίθεται – πολιτικής αθλητικής ηγεσίας.

Η Ε.Σ.Α.μεΑ. στη συνάντηση που είχε με τον Πρωθυπουργό της χώρας κ. Γιώργο Παπανδρέου στις 23 Δεκεμβρίου 2010 τοποθετήθηκε με παρρησία σε αυτό το θέμα και ζήτησε από τον Πρωθυπουργό, πρώτον ο Παραολυμπιακός αθλητισμός να επανέλθει ως αρμοδιότητα εκεί που ανήκει η αρμοδιότητα για τον Ολυμπιακό αθλητισμό, δηλαδή στο Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού και δεύτερον η κυβέρνηση να θεσπίσει όπως οφείλει, ένα ειδικό πρόγραμμα για τα άτομα με νοητική αναπηρία και άλλες βαριές κατηγορίες αναπηρίας, ως αντισταθμιστικό όφελος για τη διοργάνωση των Special Olympics στη χώρα μας. Τονίστηκε δε στον Πρωθυπουργό, ότι η διοργάνωση των Παγκοσμίων Αγώνων Special Olympics το 2011 στην Ελλάδα της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, αποτελεί τον πλέον σαφή ορισμό της μαυροφορεμένης πολυτέλειας.

Η κυβέρνηση όμως πρέπει να απαντήσει και σε ένα άλλο ερώτημα. Πώς είναι δυνατόν να αμφισβητείται η δέσμευση της χώρας να διοργανώσει τους Ολυμπιακούς Αγώνες των Κωφών το 2013, όταν το ποσό που απαιτείται για τη διοργάνωσή τους είναι σημαντικά χαμηλότερο, περίπου 12.000.000 ευρώ; Πώς δικαιολογείται αυτή η άνιση μεταχείριση; Γιατί ναι στους αγώνες Special Olympics και η διάθεση σε αυτούς πακτωλού εκατομμυρίων ευρώ, ενώ για τους Ολυμπιακούς Αγώνες των Κωφών, που αποτελούν επίσημο αθλητικό γεγονός σε διεθνές επίπεδο, δεν δυνάμεθα; Αυτό είναι άνιση μεταχείριση. Πώς μπορεί επίσης να εξηγήσει η πολιτική αθλητική ηγεσία της χώρας, ότι με το σταγονόμετρο παρέχονται χρηματοδοτήσεις στα οργανωμένα αθλητικά σωματεία ΑμεΑ της χώρας;

Ένα είναι γεγονός! Τίποτα από τα παραπάνω δεν μπορεί να δικαιολογηθεί. Ένα είναι σαφές! Ότι η σημερινή κυβέρνηση απλώς δεν διαθέτει συγκροτημένη πολιτική για τον αθλητισμό των ατόμων με αναπηρία. Δυστυχώς άγεται και φέρεται από τις εξελίξεις.

Η Ε.Σ.Α.μεΑ. και οι Φορείς – Μέλη της σε όλη τη χώρα, όπως έπραξαν μέχρι σήμερα, θα συνεχίσουν να αγωνίζονται για την εκπόνηση και εφαρμογή μίας σύγχρονης πολιτικής στον τομέα του αθλητισμού για τα άτομα με αναπηρία. Μία πολιτική που θα σέβεται τις αρχές του παραολυμπιακού αθλητισμού, που θα αναπτύσσει το μαζικό αθλητισμό και που θα ξαναφέρει στον χώρο του αθλητισμού των ατόμων με αναπηρία την αισιοδοξία ότι στην πατρίδα μας μπορεί να λειτουργήσει η ίση μεταχείριση και να εφαρμοστεί η σύγχρονη προσέγγιση για την αναπηρία. Σε ό,τι αφορά στους αγώνες Special Olympics στην Ελλάδα, η ελληνική κοινωνία έχει τον λόγο και η οποία πρέπει να κρίνει με αυστηρότητα και να στείλει τα ανάλογα μηνύματα στους υπεύθυνους διαχείρισης του εν’ λόγω εγχειρήματος.

Έστω και τώρα, περίπου στο παρά πέντε, η πολιτική αθλητική ηγεσία της χώρας οφείλει να παρέμβει και να δημιουργήσει συνθήκες αντισταθμιστικού οφέλους για τις χιλιάδες άτομα με νοητική αναπηρία, με σύνδρομο down, με αυτισμό, με βαριές και πολλαπλές αναπηρίες, από τα οποία η ελληνική πολιτεία στερεί βασικές προϋποθέσεις, υπηρεσίες και προγράμματα για την ένταξή τους στην ελληνική κοινωνία. Ενώ ερήμην των οποίων, και για λογαριασμό του «φαίνεστε», διοργανώνονται οι εν λόγω αγώνες στην Ελλάδα.

Θ.Α.