ΕΘΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΤΥΦΛΩΝ

Τεχνολογικές εφαρμογές στην υπηρεσία των ασθενών: Μετρήσεις σημαντικών δεικτών υγείας

Μάι 19, 2017 | ΘΕΜΑΤΑ ΤΥΦΛΟΤΗΤΑΣ, Ιατρικά

Γιώργος Σακκάς.

Ραγδαία ανάπτυξη σημειώνουν την τελευταία πενταετία οι εφαρμογές μέσω των «έξυπνων» κινητών τηλεφώνων οι οποίες στοχεύουν στην παροχή σημαντικής βοήθειας σε ασθενείς και γιατρούς κατά τη διαχείριση των νόσων και ιδιαίτερα των χρόνιων παθήσεων. Οι εφαρμογές αυτές έρχονται να συμπληρώσουν και να εξελίξουν σημαντικά, τις τεχνολογικές επιλογές οι οποίες είχαν αναπτυχθεί με την εξάπλωση της χρήσης του διαδικτύου μετά τα μέσα της δεκαετίας του 2000.

Ο ρόλος των τεχνολογικών εφαρμογών είναι πολλαπλός. Όπως επισημαίνουν εκπρόσωποι τόσο των φαρμακευτικών εταιρειών, οι οποίοι αποτελούν και του βασικούς αρωγούς στην ανάπτυξη των τεχνολογιών αυτών, αλλά και οι εκπρόσωποι των σθενών και της επιστημονικής κοινότητας, βασική μέριμνα είναι η επίτευξη του ορθού αυτοέλεγχου των ασθενών και οι μετρήσεις σημαντικών δεικτών υγείας. Μέσω των πολλών εφαρμογών, οι ασθενείς ανάλογα με την πάθηση μπορούν εύκολα να κάνουν τις απαραίτητες μετρήσεις και να «περνούν» τα στοιχεία αυτά στις εφαρμογές. Οι ασθενείς πλέον είναι σε θέση να συγκεντρώνουν στοιχεία από τις μετρήσεις που κάνουν όπως π.χ. το σάκχαρο ή η πίεση, καθώς και στοιχεία που αφορούν στην καθημερινότητά τους όπως η διατροφή, η άσκηση, η ποιότητας ζωής, η ανταπόκριση στις θεραπείες κλπ. Έτσι μέσω των εφαρμογών δίνεται η δυνατότητα ανταλλαγής των στοιχείων με τους παρόχους υγείας και άρα η άσκηση της ιατρικής από απόσταση, με αποτέλεσμα και την ποιοτική αναβάθμιση της καθημερινότητας των ασθενών. Την ίδια στιγμή οι επιστήμονες υγείας και ειδικά οι γιατροί και οι φαρμακοποιοί που αποτελούν τoν πυρήνα της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, αναγνωρίζουν την ανάγκη για πληρέστερη ενημέρωσή από αξιόπιστες πηγές οι οποίες συγκεντρώνουν δεδομένα και εμπειρική γνώση. Οι πληροφορίες αυτές αφορούν σε κατηγορίες θεμάτων, από τα πιο απλά όπως για παράδειγμα στοιχεία τιμολόγησης ή κυκλοφορίας φαρμάκων έως και πιο σύνθετα, όπως αποτελέσματα κλινικών μελετών, παρουσιάσεις και εξελίξεις επιστημονικών συνεδρίων, σημαντικές δημοσιεύσεις σε έγκυρα επιστημονικά μέσα κ.ά.

Ιδιαίτερα δε σημαντική είναι η συγκέντρωση στοιχείων που αφορούν σε συνολικά επιδημιολογικά δεδομένα μεγάλων πληθυσμιακών ομάδων. Αυτά τα στοιχεία θεωρούνται πολύτιμα για τις ίδιες τις φαρμακευτικές εταιρείες οι οποίες επενδύουν δισεκατομμύρια στην έρευνα αλλά και για τα συστήματα υγείας που τα επόμενα χρόνια έχουν να αντιμετωπίσουν ισχυρές από την γήρανση του πληθυσμού.

Ενημέρωση Γιατρών

Τόσο οι γιατροί όσο και φαρμακοποιοί στο σύνολό τους στη χώρα μας, έχουν πλέον πρόσβαση στο διαδίκτυο, ιδιαίτερα μετά την καθιέρωση της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης. Την ίδια στιγμή, στο γενικό πληθυσμό η χρήση του διαδικτύου ανέρχεται σε ποσοστό μεγαλύτερο 70%, επίπεδο το οποίο δε διαφέρει από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο. Η νέα αυτή πραγματικότητα έχει δημιουργήσει ένα νέο πεδίο ανάπτυξης σύγχρονων μεθόδων ενημέρωσης και συνεργασίας της επιστημονικής κοινότητας με την φαρμακοβιομηχανία.

Σημαντικός ο ρόλος του διαδικτύου στην ενημέρωση των γιατρών

Σχετικά με την ενημέρωση της επιστημονικής κοινότητας, ενδεικτικά είναι τα συμπεράσματα έρευνας της QuintilesIMS. Όπως επισημαίνει, στην φαρμακευτική αγορά οι εκφάνσεις των τεχνολογικών εξελίξεων είναι πολλές και αγγίζουν έντονα το κομμάτι του μάρκετινγκ καθώς και το παραδοσιακό μοντέλο πωλήσεων των φαρμακευτικών εταιρειών. Η άνοδος των ψηφιακών τεχνολογιών δίνει ώθηση στην ανάπτυξη ποικίλων καναλιών επικοινωνίας προς όλους τους επαγγελματίες υγείας (γιατρούς, φαρμακοποιούς κτλ.).

Η QuintilesIMS μέσα από έρευνα αγοράς, σφυγμόμετρά τις εξελίξεις στα ψηφιακά κανάλια επικοινωνίας και καταγράφει τις τάσεις της αγοράς μέσα από την συνδρομητική έρευνα Multichannel, που διενεργεί μία φορά τον χρόνο από το 2015. Η έρευνα είναι ποσοτική και μέσω δομημένου ερωτηματολογίου, απευθύνεται σε πλήθος ιατρικών ειδικοτήτων (παθολόγων, καρδιολόγων, νευρολόγων, ρευματολόγων κτλ.), τόσο ιδιωτών όσο και νοσοκομειακών, σε Πανελλαδική βάση.

Όλες οι ειδικότητες γιατρών, που έλαβαν μέρος στην έρευνα, με ποσοστά έως και 35%, δηλώνουν ότι έχουν αυξήσει σημαντικά τις επισκέψεις τους σε ιστοσελίδες ανεξάρτητων ιατρικών φορέων, κάνουν έντονη χρήση των social media αλλά και των επαγγελματικών εφαρμογών σε smartphones και tablets για σκοπούς που σχετίζονται με το επάγγελμα τους.

Οι φαρμακευτικές εταιρείες από την πλευρά τους, εντείνουν τις ψηφιακές τους ενέργειες, έχοντας ως στόχο να προσεγγίσουν πιο αποτελεσματικά τους επαγγελματίες υγείας.

Γιατροί και φαρμακοποιοί σε ποσοστά από 30% – 40% και ανεξάρτητα από ειδικότητα, αναφέρουν μέσα από την έρευνα της QuintilesIMS, ότι οι φαρμακευτικές εταιρείες έχουν αυξήσει τις ενέργειες τους όπως e-mails, τηλεφωνικές ενημερώσεις με την χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή (Tele detailing), webinars on demand και webinars live streaming καθώς και online συνέδρια (digital events).

Eνα σημαντικό ποσοστό 31% των επαγγελματιών υγείας δηλώνει ότι προτιμά τα ψηφιακά κανάλια έναντι των φυσικών καναλιών για την επιστημονική του ενημέρωση π.χ. πληροφορίες σχετικά με παθήσεις, θεραπευτικές προσεγγίσεις και γενικές πληροφορίες για τον χώρο της υγείας.

Παρόλο που η τάση είναι έντονα αυξητική, οι γιατροί γίνονται αποδέκτες μεγάλου όγκου πληροφόρησης μέσα από συγκεκριμένα ψηφιακά κανάλια (π.χ. 6 e-mails μέσα σε μία τυπική εβδομάδα) ενώ ο επιθυμητός αριθμός e-mails που θα ήθελαν να λαμβάνουν είναι κατά τι μικρότερος. Συγχρόνως, κατά 70% δηλώνουν ότι επιθυμούν να παρακολουθούν webinars αλλά υπάρχει πάντα ο περιορισμός του χρόνου που έχουν στην διάθεση τους.

Επίσης, θα πρέπει κανείς να είναι προσεκτικός στην ερμηνεία των αριθμητικών αυτών αποτελεσμάτων και να συνυπολογίσει και την ποιοτική τους χροιά. Η έρευνα της QuintilesIMS αποκαλύπτει την έντονη επιθυμία των επαγγελματιών υγείας για ψηφιακή επικοινωνία. Συγχρόνως όμως, καταγράφει ότι οι ιατρικοί επισκέπτες παραμένουν πρώτοι σε σημαντικότητα όσον αφορά τα κανάλια επικοινωνίας μεταξύ των φαρμακευτικών εταιρειών και των γιατρών/φαρμακοποιών.

Η προσωπική σχέση με τον γιατρό φαίνεται να είναι αναντικατάστατη. Αναγνωρίζοντας την στροφή της φαρμακευτικής αγοράς στην τάση του ψηφιακού marketing και την αδιαμφισβήτητη αλλαγή συμπεριφοράς γιατρών, ασθενών και φαρμακευτικών εταιρειών εγείρεται το ερώτημα της λεπτής ισορροπίας μεταξύ ψηφιακών καναλιών και φυσικών καναλιών.

Καθώς το πολυκαναλικό ψηφιακό μάρκετινγκ κινείται από την πρώιμη φάση, στο πιο ώριμο στάδιο του κύκλου ζωής του, είναι αναγκαίο να εξετάσει κανείς τις θεμελιώδεις αρχές του, προκειμένου να διασφαλίσει ότι η ψηφιακή πολυκαναλική επικοινωνία των φαρμακευτικών εταιρειών πραγματικά θα τηρήσει τις υποσχέσεις της.

Οι φαρμακευτικές εταιρείες καλούνται να ανταποκριθούν στην ψηφιακή ζήτηση δίνοντας έντονο ψηφιακό στίγμα της παρουσίας τους και του αντίκτυπου τους.

Η έρευνα της QuintilesIMS αποκαλύπτει ότι οι ιατρικοί επισκέπτες, οι οποίοι αποτελούν την σπονδυλική στήλη επικοινωνίας των φαρμακευτικών εταιρειών, καλούνται να είναι άψογα εναρμονισμένοι με το ψηφιακό τρόπο επικοινωνίας των φαρμακευτικών εταιρειών.

Ένα «οικοσύστημα» για την ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας

Από τις πρώτες εταιρείες οι οποίες προχώρησαν σε δράσεις για την «εκμετάλλευση» των δυνατοτήτων του διαδικτύου ως προς την ενημέρωση των επαγγελματιών υγείας, είναι η MSD, μια από τις μεγαλύτερες φαρμακευτικές εταιρείες παγκοσμίως. Η εταιρεία έχει αναπτύξει μια ευρεία γκάμα διαδικτυακών υπηρεσιών, ένα online οικοσύστημα, που απευθύνονται στους επαγγελματίες υγείας και συγκεκριμένα τα παρακάτω:

Univadis (univadis.gr), μία ανεξάρτητη πηγή ιατρικής πληροφόρησης. Σημαντικό εργαλείο στο Univadis αποτελεί η Βάση Δεδομένων Φαρμάκων, η οποία περιλαμβάνει όλα τα φαρμακευτικά σκευάσματα που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά. Πραγματοποιώντας σχετική αναζήτηση μπορεί κάποιος να βρει μεταξύ άλλων, τιμές, ανεπιθύμητες ενέργειες, ενδείξεις, για τα φάρμακα που διατίθενται στην Ελλάδα. Επιπλέον, προσφέρει εφαρμογές, εκπαιδευτικά σεμινάρια και πρόσβαση σε ηλεκτρονικές βιβλιοθήκες, όπως η Alexandria Medical Library, αποσπάσματα και πλήρη άρθρα από το JAMA και το The Lancet.

MSD Health News (msdhealthnews.gr), μία εταιρική διαδικτυακή πλατφόρμα της MSD για την έγκυρη πληροφόρηση των επαγγελματιών υγείας στις τρέχουσες επιστημονικές εξελίξεις σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και την ενημέρωση τους στο χαρτοφυλάκιο της MSD.

MSD Pharmacy (msdpharmacy.gr), ένα site για τους ιδιώτες φαρμακοποιούς προσφέροντας τους πρόσβαση σε υλικά και υπηρεσίες που εξυπηρετούν τις ανάγκες του σύγχρονου φαρμακείου, όπως εμπορικές προσφορές, χρήσιμους οδηγούς, καμπάνιες ενημέρωσης κοινού, πληροφορίες προϊόντων MSD, ηλεκτρονικά έντυπα, νέα υγείας καθώς και την δυνατότητα αίτησης παραγγελίας.

Επιπλέον, η MSD παρέχει διαδικτυακές υπηρεσίες με την μορφή webcast με σκοπό να καλυφθούν εκπαιδευτικές ανάγκες των επαγγελματιών υγείας. Το Athena Center CMEs είναι η 1η διαδικτυακή υπηρεσία που προσφέρει ένα ευρύ φάσμα σεμιναρίων για διάφορες ειδικότητες δίνοντας τη δυνατότητα στους χρήστες να εκπαιδευτούν και να συλλέξουν, ηλεκτρονικά, μόρια συνεχιζόμενης ιατρικής εκπαίδευσης (CMEs) από τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών. Επίσης, η εταιρεία επικεντρώνεται στην ανάπτυξη εφαρμογών που θα συμβάλουν στην βελτιστοποίηση της διαχείρισης μίας σειράς παθήσεων όπως η ελκώδης κολίτιδα και η ρευματοειδής αρθρίτιδα με την διαδικτυακή συνεργασία ιατρών και ασθενών.

Χρήσιμα εργαλεία για επαγγελματίες υγείας και ασθενείς

Την καλύτερη επικοινωνία και προσέγγιση της ιατρικής κοινότητας επιδιώκει επίσης και η εταιρεία GSK μέσω της ιστοσελίδα Health.gsk (https://hcp.glaxosmithkline.gr) που αποτελεί ένα σχετικά νέο website που απευθύνεται αποκλειστικά σε επαγγελματίες υγείας. Μέσω αυτού, ένας γιατρός μπορεί εύκολα και γρήγορα να ενημερώνεται για τα προϊόντα της GSK, να έχει πρόσβαση σε υπηρεσίες και χρήσιμα εργαλεία (apps), τόσο για τον ίδιο όσο και για τους ασθενείς του, να παρακολουθεί καταγεγραμμένα επιστημονικά σεμινάρια και εκδηλώσεις, καθώς επίσης και να έχει πρόσβαση σε επιστημονικό υλικό ανάλογα με την ειδικότητά του. Στο ίδιο site λειτουργεί και τo Digital Vaccines Academy, ένας εκπαιδευτικός διαδικτυακός τόπος σχεδιασμένος από τη GSK για τους επαγγελματίες υγείας. Η «Ακαδημία», είναι μια πλατφόρμα που αποτελείται από εκπαιδευτικά προγράμματα που προσφέρουν γνώση σχετικά με τα εμβόλια. Κάθε εκπαιδευτικό πρόγραμμα έχει συγκεκριμένη εστίαση και η παρακολούθηση είναι πολύ εύκολη.

Σημαντική η διαχείριση επιστημονικής βιβλιογραφίας

Μία εφαρμογή εστιασμένη στην ενημέρωση και κατάρτιση των επαγγελματιών υγείας, έχει δημιουργήσει η εταιρεία παροχής ψηφιακών υπηρεσιών, Aqurance.

Πρόκειται για ένα προϊόν/υπηρεσία, που απευθύνεται και προσαρμόζεται επακριβώς, στις ανάγκες της φαρμακευτικής εταιρείας. Απευθύνεται σε γιατρούς, στους οποίους επιτρέπει να βελτιστοποιήσουν τη διαδικασία αναζήτησης αλλά και τη διαχείριση της επιστημονικής/ιατρικής βιβλιογραφίας στην οποία θα χρειαστεί να ανατρέξουν.

Συνοπτικά, με τα βασικά χαρακτηριστικά της εφαρμογής, μέσα από μία σειρά διαφόρων λειτουργιών της, όπως για παράδειγμα το “φιλτράρισμα”, την “υπενθύμιση”, το “σχολιασμό”, την “αξιολόγηση” ή την “κοινοποίηση”, ο γιατρός έχει τη δυνατότητα να διαχειριστεί και να αξιοποιήσει τα αποτελέσματα της αναζήτησής του, γρήγορα, αποτελεσματικά και ταυτόχρονα μέσω ενός “φιλικού προς τον χρήστη” περιβάλλοντος (app user interface, look & feel).

Παράλληλα, παρέχεται υποστήριξη από το Customer Support Help Desk της Aqurance προς όλους τους εγγεγραμμένους χρήστες της εφαρμογής, σε οποιοδήποτε σχετιζόμενο με την εφαρμογή πρόβλημα προκύψει. Επίσης η Aqurance, διαθέτει και εφαρμογή εστιασμένη στην ενημέρωση των ασθενών σχετικά με τη θεραπεία τους. Είναι μια εφαρμογή η οποία χρησιμοποιείται από τους επαγγελματίες υγείας, με στόχο να επικοινωνήσουν στους ασθενείς τους, την απλότητα της χρήσης της συσκευής που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία τους.

Εμπλουτισμένη με οπτικοακουστικό υλικό και αναλυτικές οδηγίες χρήσης, είναι εύκολη, απλή και πάντα διαθέσιμη στο tablet ή desktop. Η εταιρεία έχει ακόμη αναπτύξει και εφαρμογή εστιασμένη στη διαχείριση της νόσου του διαβήτη, την Diabetes Management, που έχει σχεδιαστεί με στόχο να απλοποιήσει την καθημερινότητα του διαβητικού ασθενή ως προς τον έλεγχο και τη διαχείριση της νόσου.

Τα βασικά χαρακτηριστικά/λειτουργίες της εφαρμογής είναι το προφίλ ασθενούς (φύλο, ηλικία, βάρος, ύψος, θεραπεία κλπ), οι μετρήσεις (HbA1c, επίπεδα γλυκόζης, αρτηριακή πίεση, λιπιδαιμικό προφίλ, κλπ), οι υπενθυμίσεις σχετιζόμενες με τις μετρήσεις και τη θεραπεία, η καθημερινή πρόσληψη τροφής, το προσωπικό διαιτολόγιο, η άσκηση και τα reports & dashboards των μετρήσεων.

Η τεχνολογία και η νόσος του Parkinson

Με δεδομένο το γεγονός ότι η διάγνωση και η παρακολούθηση της εξέλιξης της νόσου του Parkinson παραμένει κλινική και δεν υπάρχει κανένας καλά αναγνωρισμένος βιολογικός δείκτης που να βοηθά στην πρώιμη διάγνωση της νόσου και στην εκτίμηση της εξέλιξης της, οι νέες τεχνολογίες αρχίζουν σιγά-σιγά να χρησιμοποιούνται προκειμένου να συμβάλλουν στην κάλυψη μέρους από αυτό το κενό. Διάφοροι τύποι αισθητήρων (επιταχυνσιόμετρα, γυροσκόπια, μαγνητόμετρα, αισθητήρες αναπνοής και αρτηριακής πίεσης κ.λ.π.), κινητές επικοινωνίες (smart phones, smartwatches), cloud computing, advanced analytic και Internet of Things) δίνουν ελπίδες στους επιστήμονες ότι θα βοηθήσουν στην παρακολούθηση των ασθενών «συλλαμβάνοντας» όλη την ποικιλία της συμπτωματολογίας με αντικειμενικότητα, ακρίβεια και ευαισθησία (τόσο την ώρα της εξέτασης όσο και την ώρα που ο ασθενής είναι στις διάφορες δραστηριότητες του). Επιπλέον μπορούν να βοηθήσουν στην έγκαιρη διάγνωση της νόσου καθώς και στη ρύθμιση της θεραπείας και στην αποκατάσταση των ασθενών.

Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα i-prognosis, έχει λοιπόν στόχο την εφαρμογή τεχνολογικών μεθόδων στη διάγνωση και αποκατάσταση ασθενών με νόσο του Parkinson. Το i-prognosis (intelligent Parkinson early detection guiding novelsupportive interventions) δηλαδή η πρώιμη ευφυής ανίχνευση της νόσου του Parkinson και οι υποστηρικτικές παρεμβάσεις, χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα έρευνας και καινοτομίας Horizon 2020 της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συμμετέχουν 6 χώρες της Ευρώπης και ο συντονιστής είναι το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Το πρόγραμμα έχει σαν σκοπό την πρώιμη ανίχνευση της νόσου με τη βοήθεια της νέας τεχνολογίας. Θα χρησιμοποιηθούν: «έξυπνο» κινητό για την καταγραφή συμπτωμάτων της νόσου, μεταβολή φωνής και έκφρασης προσώπου,« έξυπνο ρολόι» για την παρακολούθηση του ύπνου και «έξυπνα αντικείμενα» όπως έξυπνη ζώνη για της ανίχνευση δυσκοιλιότητας και έξυπνη ζυγαριά πιάτου. Ιατροί εξειδικευμένοι στη νόσο θα αξιολογήσουν τα αποτελέσματα των συσκευών. Επιπλέον θα σχεδιασθούν παρεμβάσεις είτε μέσω των προαναφερθέντων συσκευών είτε μέσω ηλεκτρονικών παιχνιδιών για τη βελτίωση της ποιότητα ζωής των ατόμων.

Στο πρόγραμμα συμμετέχει η Cosmote.

Τεχνολογία και Ασθενείς

Στη διάθεση των ασθενών υπάρχουν πλέον δεκάδες εφαρμογές (applications) οι οποίες «κατεβαίνουν» εύκολα και δωρεάν στα «έξυπνα» κινητά συλλέγοντας πολλά και σημαντικά στοιχεία για την υγεία του κάθε χρήστη. Οι εφαρμογές αυτές μπορούν να συγκεντρώσουν ακόμη περισσότερες πληροφορίες, όταν στα ίδια τα κινητά συνδέονται με διάφορες άλλες συσκευές τις οποίες φέρει ο κάθε ασθενείς (wearables). Οι μικρές αυτές συσκευές μπορούν να κάνουν πολλές διαφορετικές μετρήσεις μέχρι και… καρδιογράφημα. Μέσω αυτών, τα κινητά τροφοδοτούνται με επιπλέον σημαντικές πληροφορίες που αποστέλλονται στους γιατρούς και μπορούν εκείνοι να κάνουν τη σχετική διάγνωση ή να τροποποιούν την υπάρχουσα θεραπεία για κάθε ξεχωριστό ασθενή.

Το μέλλον βρίσκεται λοιπόν στις εφαρμογές του mobile health. Σύμφωνα με έρευνα του Τμήματος Μηχανικών Βιοϊατρικής Τεχνολογίας, ΤΕΙ Αθήνας, με επικεφαλής τον καθηγητή κ. Βασίλειο Σπυρόπουλος, «Ο όρος “Mobile-health” (m-Health) περιγράφει την Ιατρική Πρακτική, που υποστηρίζεται από διατάξεις συλλογής Ιστορικού, Κλινικών δεδομένων, πρόσβασης σε Ιατρικές και διαχειριστικές πληροφορίες κλπ. επιτρέποντας την σε οιονεί πραγματικό χρόνο παρακολούθηση του ασθενούς». Στην έρευνα του ΤΕΙ, ανακτήθηκαν, ταξινομήθηκαν και αξιολογήθηκαν 362 κρίσιμα Έγγραφα Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας (ΕΒΙ), που αφορούν σε πτυχές χρήσης του m-Health σε Ιατρικές Ειδικότητες και από αυτή αναδείχτηκαν οι ισχυρές δυνατότητες του συνδυασμού όλων των αναδυόμενων τεχνικών (m-Health, Internet of Things κλπ.) στις ειδικές ανάγκες πολλών Ιατρικών Ειδικοτήτων.

Μάλιστα η συμβολή των τεχνολογιών αυτών στη συγκέντρωση δεδομένων και την κάλυψη των αναγκών για Big Data, τόσο από τα εθνικά συστήματα υγείας αλλά κυρίως από τις φαρμακευτικές, ενισχύει ακόμη περισσότερο την ανάπτυξη αυτών των εφαρμογών.

Να σημειώσουμε ακόμη ότι η μελέτη του ΤΕΙ Αθήνα αναφέρει συμπερασματικά ότι «Οι επιδόσεις των Λειτουργικών συστημάτων, αναμένεται να βελτιώνονται, στοχεύοντας στην εκπλήρωση των 5G-στόχων (5th Generation Mobile Networks). Δηλαδή, στα ταχύτατα αναδυόμενα Τηλεπικοινωνιακά Πρότυπα (ITU-IMT 2020 & νεώτερα), πέραν των ήδη ισχυόντων 4G/IMTAdvanced Τelecommunications Standards».

Συμμόρφωση

Όπως σημειώθηκε, η σύγχρονη τεχνολογία αποδεικνύεται ισχυρός σύμμαχος ενός γιατρού στην προσπάθεια να διαχειριστεί άμεσα και από απόσταση με τον καλύτερο τρόπο την πάθηση ενός ασθενή του. Είναι δε γνωστό ότι ο μεγαλύτερος «εχθρός» στη ορθή αντιμετώπιση μιας χρόνιας πάθησης, είναι η μη συμμόρφωση του ασθενή με τις κατευθύνσεις που του δίνει ο γιατρό τους.

Μάλιστα η μη ακριβής συμμόρφωση των ασθενών με τη φαρμακευτική τους αγωγή αναγνωρίζεται ως ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στον τομέα της υγείας σήμερα. Σύμφωνα με έρευνες, παγκοσμίως, ποσοστό μεγαλύτερο από το 50% των ασθενών δεν λαμβάνουν τα φάρμακά τους σύμφωνα με τις ιατρικές οδηγίες ή δεν παραμένουν συμμορφωμένοι με τη φαρμακευτική τους αγωγή (σε διάστημα ενός έτους). Το γεγονός αυτό αυξάνει τα περιστατικά που χρήζουν επείγουσας περίθαλψης και νοσηλείας και, κατ΄ επέκταση, τη δαπάνη της υγειονομικής περίθαλψης. Για το λόγω αυτό έχουν πλέον αναπτυχθεί και στην Ελλάδα συστήματα προκειμένου να περιοριστεί το φαινόμενο της μη συμμόρφωσης, υπενθυμίζοντας και καθοδηγώντας τον ασθενή στη λήψη των θεραπειών του.

ΠΦΣ – Take Care

Πριν μερικούς μήνες o Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος ανακοίνωσε ότι έχει σχεδιάσει και είναι έτοιμος να εφαρμόσει ένα καινοτόμο σύστημα Διαχείρισης της Φαρμακοθεραπείας και της Συμμόρφωσης των ασθενών με αυτή, με το όνομα TAKE CARE. Tο TAKE CARE είναι μια web και mobile based εφαρμογή, που περιλαμβάνει μια ηλεκτρονική πλατφόρμα, προσβάσιμη από κάθε φαρμακείο μέσω δωρεάν εγγραφής, η οποία επικοινωνεί με το αντίστοιχο mobile application για τον ασθενή-χρήστη, το οποίο είναι επίσης δωρεάν.

Ο φαρμακοποιός εγγράφεται δωρεάν στην πλατφόρμα Take Care δηλώνοντας την επωνυμία του φαρμακείου του και έναν μοναδικό κωδικό ανά φαρμακείο. Η διαδικασία ξεκινάει με την καταγραφή του συνόλου της φαρμακοθεραπείας του ασθενούς από τον φαρμακοποιό στην πλατφόρμα του Take Care μέσω συζήτησης με τον ασθενή. Ο φαρμακοποιός καταγράφει τις απαντήσεις σχετικά με την αγωγή του ασθενούς και εντοπίζει δυνητικά προβλήματα με την αγωγή. Ο δε ασθενής μπορεί είτε να εγγραφεί από τον φαρμακοποιό του στην πλατφόρμα Take Care ή να εγγραφεί μόνος του μέσω της εφαρμογής, δηλώνοντας ως στοιχείο μοναδικής του ταυτοποίησης το ΑΜΚΑ του. Μέσω της εφαρμογής ο ασθενής προσθέτει το φαρμακείο της επιλογής του και με αυτόν τον τρόπο δίνει πρόσβαση στον φαρ- μακοποιό να διαχειριστεί τη φαρμακοθεραπεία του.

Υπενθύμιση για τη φαρμακευτική αγωγή

Ένα πολύτιμο εργαλείο για τη βελτίωση της συμμόρφωσης των ασθενών στη λήψη των φαρμάκων προσφέρει η Ελληνική Φαρμακοβιομηχανία ELPEN. Πρόκειται για την εφαρμογή “pills on time”, η οποία λειτουργεί ηλεκτρονικά και δωρεάν σε έξυπνα κινητά και tablet, συμβάλλοντας καθοριστικά στην αποτελεσματικότητα των φαρμακευτικών θεραπειών και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών.

Εξαιρετικά σημαντικός είναι όμως και ο ρόλος της οικογένειας των ασθενών στο ζήτημα της συμμόρφωσης στη φαρμακευτική θεραπεία. Στο πλαίσιο αυτό, οι συγγενείς των ασθενών μπορούν κι αυτοί να κατεβάσουν την εφαρμογή “pills on time”, έτσι ώστε να υπενθυμίσουν στους οικείους τους τη χορήγηση της φαρμακευτικής τους αγωγής.

Η εφαρμογή “pills on time” είναι σχεδιασμένη στην ελληνική γλώσσα κι έχει προσαρμοστεί στις ανάγκες του Έλληνα ασθενή. Λειτουργεί τόσο σε συσκευές με λειτουργικό σύστημα android στο google store, καθώς επίσης και σε συσκευές με λειτουργικό σύστημα ios στο itunes store.

Παράλληλα, η Elpen υποστήριξε και τη δημιουργία του application, «Κατappολεμώ το Διαβήτη!» της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας. Η νέα ψηφιακή εφαρμογή αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της εκπαίδευσης των ασθενών για τη σημασία αυτοδιαχείρισης της νόσου, προσαρμογής στον κατάλληλο τρόπο ζωής και συμμόρφωσης στη θεραπεία. Στόχος αυτής της εφαρμογής είναι να λειτουργήσει ως ο καθημερινός σύμβουλος των ατόμων με Διαβήτη τύπου 2 σε σημαντικά θέματα που αφορούν στη διαχείριση της νόσου.

Οι κατηγορίες θεμάτων που μπορούν να εξερευνήσουν οι χρήστες στην ψηφιακή εφαρμογή είναι οκτώ και σχετίζονται με τις πολύπλευρες και πιο σημαντικές συνιστώσες του Σακχαρώδους Διαβήτη. Κάθε κατηγορία είναι εμπνευσμένη από το κάθε γράμμα της λέξης «Διαβήτης» περιλαμβάνοντας: Διατροφή, Ιατρική παρέμβαση, Αποφυγή επιπλοκών, Βοήθεια/Υποστήριξη πάσχοντος, Ημερήσιο αυτοέλεγχο & φροντίδα, Τροποποίηση των παραγόντων κινδύνου, Ημερήσια άσκηση και Στόχους ρύθμισης. Η εφαρμογή «Κατappολεμώ το Διαβήτη» εγκαθίσταται εύκολα, γρήγορα και δωρεάν σε περιβάλλον android και iOS.

Κοντά στους ασθενείς με ψωρίαση

Η ηλεκτρονική εφαρμογή σχεδιασμένη για όλους τους ανθρώπους με ψωρίαση “MyPso”, λειτουργεί πλέον και στην Ελλάδα από την εταιρεία LEO Pharma Hellas. Πρόκειται για μία εγκεκριμένη από τον ΕΟΦ εφαρμογή, η οποία διαθέτει πληθώρα χαρακτηριστικών που επιτρέπουν στον χρήστη να παρακολουθεί τα συμπτώματά του και να δημιουργεί ένα ημερολόγιο φωτογραφιών, να εντοπίζει τους παράγοντες έξαρσης, να καταχωρεί την πορεία της θεραπείας, να συγκρίνει ανώνυμα τα αποτελέσματα του χρήστη με τα αποτελέσματα άλλων αντίστοιχων χρηστών της εφαρμογής στην Ελλάδα και να δημιουργεί αναφορές για ιδία χρήση.

Με τη νέα ηλεκτρονική εφαρμογή “MyPso” ενδυναμώνεται η επικοινωνία ιατρού – ασθενούς και οι πάσχοντες με ψωρίαση μπορούν να διαχειρίζονται καλύτερα και πιο αποτελεσματικά την πάθησή τους. Παράλληλα η εταιρεία έχει αναπτύξει σε διεθνές επίπεδο και την ιστοσελίδα Quality Care, την οποία μπορούν να επισκέπτονται και οι έλληνες ασθενείς με ψωρίαση, μεταφρασμένη στην ελληνική γλώσσα στο https://psoriasis.qualitycare.gr.

Εφαρμογή για ασθενείς με ΙΦΝΕ

Ο Σύλλογος Ατόμων με Νόσο του Crohn και Ελκώδη Κολίτιδα Ελλάδος – HELLESCC, με βασικό στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών, δημιούργησε την έξυπνη εφαρμογή iFNE App, με την υποστήριξη της εταιρείας AbbvieΗ πλοήγηση είναι απλή και κατανοητή για κάθε χρήστη. Η εφαρμογή είναι δωρεάν και συμβατή προς όλα τα κινητά ή tablets με λειτουργικό σύστημα Android ή iOS και με ένα απλό «κατέβασμα» προσφέρει τέσσερα βασικά πλεονεκτήματα. Μέσω της iFNE App οι χρήστες έχουν τη δυνατότητα να εντοπίζουν στον χάρτη τα πλησιέστερα δημόσια νοσοκομεία και κέντρα υγείας και να ενημερώνονται για το ποια απ’ αυτά διαθέτουν γαστρεντερολογική κλινική και ιατρείο ΙΦΝΕ.

Η διαδικασία γίνεται γρήγορα και εύκολα, με το πάτημα ενός κουμπιού. Ταυτόχρονα η εφαρμογή εντοπίζει τις πλησιέστερες δημόσιες τουαλέτες ή άλλες εντός εμπορικών κέντρων, χώρων συνεστίασης και Μέσων Μαζικής Μεταφοράς που μπορούν να χρησιμοποιηθούν δωρεάν.

Παράλληλα, ο χρήστης μπορεί να καταγράφει σε ένα ειδικά διαμορφωμένο ημερολόγιο, το οποίο περιλαμβάνεται στην εφαρμογή, τα ιατρικά του ραντεβού, τα αποτελέσματα των εξετάσεών του, καθώς επίσης και τη δοσολογία των φαρμάκων του, με τη δυνατότητα υπενθυμίσεων. Η πλατφόρμα παρέχει επίσης πρόσβαση σε πληροφορίες για τα Ιδιοπαθή Φλεγμονώδη Νοσήματα του Εντέρου, για τα δικαιώματα των ασθενών καθώς και για τις δράσεις του Συλλόγου Ατόμων με Νόσο του Crohn και Ελκώδη Κολίτιδα Ελλάδας.

Υλοποίηση της λύσης 4PACS – VNA στον όμιλο Εuromedica

Στο χώρο της παροχής υπηρεσιών υγείας, μία ιδιαίτερα λειτουργική ψηφιακή εφαρμογή, έχει υιοθετηθεί από τον όμιλο Euromedica, που αποτελεί και τον μεγαλύτερο ιδιώτη πάροχο υγείας στην Ελλάδα, με υπηρεσίες που καλύπτουν το σύνολο σχεδόν των αναγκών πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας περίθαλψης.

Ο όμιλος διαθέτει εκτενές δίκτυο που περιλαμβάνει συνολικά 72 μονάδες σε 25 πόλεις σε όλη την Ελλάδα. και συνεργάζεται με 10.500 γιατρούς. Ένας στρατηγικός πυλώνας ανάπτυξης του ομίλου Euromedica είναι η επένδυση στην καινοτομία. Στο πλαίσιο αυτό επέλεξε την υλοποίηση της λύσης της SingularLogic 4PACS –VNA, ώστε να αποθηκεύονται οι απεικονιστικές εξετάσεις σε ένα σημείο και να υπάρχει εύκολη πρόσβαση κάθε στιγμή που οπουδήποτε.

Πρόκληση: Σύμφωνα με τη SingularLogic, η απαιτούμενη ταχύτητα στη διάγνωση, το υψηλό κόστος λειτουργίας και εξοπλισμού των διαγνωστικών κέντρων και η χαμηλή διαθεσιμότητα εργαστηριακών ιατρών ειδικά στις πιο απομακρυσμένες από τα αστικά κέντρα περιοχές, σε συνδυασμό με τις αυξημένες ανάγκες του πληθυσμού για διαγνωστικές εξετάσεις, αποτελούσαν προκλήσεις που έπρεπε να αντιμετωπιστούν. Επίσης οι κατακερματισμένες ιατρικές πληροφορίες σε φυσικά και ψηφιακά αρχεία καθώς και ο μεγάλος τους όγκος δυσχέραιναν τη δυνατότητα διατήρησης ιστορικού και την εύκολη αναζήτηση δεδομένων.

Η λύση: Στο πλαίσιο αυτό η SingularLogic και η HealthCare Experience σε συνεργασία με τη Euromedica Αγίας Σοφίας, θυγατρική του Ομίλου στη Θεσσαλονίκη, υλοποίησε το 4PACS μία ολοκληρωμένη λύση archiving απεικονιστικών εξετάσεων (CT, MR, US, etc.) με βάση το πρότυπο DICOM, ανεξάρτητα από ποια πηγή (PACS) προέρχονται αυτές. Είναι μια λύση Vendor Neutral Archive (VNA) που δημιουργήθηκε για να παρέχει πρόσβαση και διάγνωση, οποιαδήποτε στιγμή από οπουδήποτε στις απεικονιστικές εξετάσεις και προσφέρει δυνατότητες για DICOM image reviewing, processing and reporting. Είναι μια cloud λύση όπου οι εικόνες και τα έγγραφα αποθηκεύονται (αρχειοθετούνται) σε τυποποιημένη μορφή. Το 4PACS καθιστά εύκολη στους χρήστες την πρόσβαση στις απεικονιστικές εξετάσεις και στα έγγραφα που τις συνοδεύουν ώστε να μπορούν να τις ανασύρουν και να τις προβάλλουν στον εξειδικευμένο εξοπλισμό (Διαγνωστικοί Σταθμοί) χωρίς απώλειες στην ποιότητά τους ή στις mobile συσκευές τους για γρήγορη πληροφόρηση. Το ιατρικό προσωπικό μπορεί να έχει πρόσβαση από απόσταση, να φιλτράρει, να επιλέγει εξετάσεις, να προβάλει εικόνες και να επεξεργάζεται διαγνωστικά. Αυτό τους επιτρέπει να λαμβάνουν αποφάσεις με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και να παρέχουν υπηρεσίες υγείας υψηλότερης ποιότητας, με χαμηλότερο κόστος. Η διαθεσιμότητα και η ασφάλεια δεδομένων που φιλοξενούνται σε datacenters διασφαλίζεται με την εφαρμογή διεθνώς αναγνωρισμένων standards (TIA-942) και πιστοποίηση διαδικασιών (ISO 27001) καθώς και πρακτικών που έρχονται συνεπικουρικά να συμπληρώσουν ένα πλέγμα ύψιστης διασφάλισης των ηλεκτρονικών δεδομένων.

Αποτελέσματα: Το βασικότερο πλεονέκτημα υιοθέτησης μιας λύσης 4PACSVNA είναι η άμεση και ποιοτική διάγνωση των ασθενών. Αυτό βοήθησε τον όμιλο Euromedica να αναβαθμίσει τις παρεχόμενες υπηρεσίες ακόμα και στις ακριτικές και απομακρυσμένες περιοχές (Λέσβος, Λήμνος, Αλεξανδρούπολη, Κέρκυρα, Κοζάνη, Κρήτη κ.α.), όπου είναι ιδιαίτερα δύσκολη η διαθεσιμότητα γιατρών εξειδικευμένων εργαστηριακών ειδικοτήτων. Επιπλέον οι υπηρεσίες αρχειοθέτησης απεικονιστικών εξετάσεων 4PACS στο Cloud περιορίζουν την δαπάνη κτήσης και συντήρησης νέου εξοπλισμού και επιτρέπουν στον όμιλο Euromedica να υποστηρίζει και να διευρύνει τις δραστηριότητες των διαγνωστικών κέντρων. Ο όμιλος Euromedica κατόρθωσε με την υλοποίηση της λύσης να δημιουργήσει και περιβάλλον για την υποστήριξη ενός ηλεκτρονικού ιστορικού εξετάσεων για τους ασθενείς του. Ο οργανισμός, οι θεράποντες ιατροί αλλά και οι ασθενείς μπορούν εύκολα να έχουν πρόσβαση στις εξετάσεις οποιαδήποτε στιγμή από οποιαδήποτε συσκευή. Με την υλοποίηση της λύσης 4PACS ο όμιλος Euromedica κατάφερε να καινοτομήσει και να εστιάσει στην παροχή υπηρεσιών υγείας και όχι στην τεχνογνωσία των πληροφορικών συστημάτων.

Site για ασθενείς με ΧΜΛ

Ένα ιδιαίτερα χρήσιμο site το οποίο απευθύνεται στους ασθενείς που πάσχουν με Χρόνια Μυελογενή Λευχαιμία έχει αναπτύξει η φαρμακευτική εταιρεία Bristol-Mayers Squibb . Συγκεκριμένα στo διαδικτυακό τόπο, http://www.mycmllife.gr, οι ασθενείς με ΧΜΛ μπορούν να βρουν πληροφορίες για την πάθησή τους, καθώς με την ενημέρωση αποκτούν μεγαλύτερη σιγουριά για να συνεχίσουν τον αγώνα τους και να ζήσουν ξανά μια ολοκληρωμένη ζωή.

Ειδικότερα στην ιστοσελίδα περιέχονται σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τις θεραπείες, τη διαχείριση των θεραπειών, τα συμπτώματα, καθώς και μια σειρά προτεινόμενα χρήσιμα εργαλεία και την σωστή παρακολούθηση της πορείας της υγείας του ασθενή.

e&mHealth: προληπτική, εξατομικευμένη, ψηφιακή υγειονομική περίθαλψη

Όταν οι άνθρωποι αποκτούν περισσότερη γνώση για την κατάσταση της υγείας τους, αποφασίζουν να βάλουν στόχους, να μετρούν την σχετική πρόοδο και να την συγκρίνουν με πρότυπα συμπεριφοράς.

Οι σύγχρονες ψηφιακές εφαρμογές υγείας προσφέρουν μεθόδους για την βελτίωση της προλήψεως ασθενειών, την διευκόλυνση στην διαχείριση χρονίων ασθενειών, την ενδυνάμωση των ασθενών, διευκολύνουν την προσωποποιημένη παροχή υπηρεσιών υγείας και ενθαρρύνουν τους πολίτες να παραμένουν υγιείς. Οι προσπάθειες για την εκπαίδευση, με επίκεντρο τον ασθενή, την παρέμβαση με συμβουλές και καθοδήγηση, την οργάνωση community-based crowd sourcing, συζητήσεις για έρευνα αιχμής, real-time παρακολούθηση της συμπεριφοράς και ανατροφοδότηση με συμβουλές, υποστηρίζονται αποτελεσματικά από e&mHealth εφαρμογές σε υπολογιστές και κινητές συσκευές.

Η μεθοδολογία gamification παρακινεί ασθενείς και υγιείς ανθρώπους να λαμβάνουν συνεχώς ανατροφοδότηση, υπενθυμίσεις και ενημερώσεις γιά να φροντίζουν καλύτερα την υγεία τους. Η μεθοδολογία gamification είναι μία αποτελεσματική λύση, που παρέχει εξατομίκευση και επικέντρωση στον στόχο, διατηρώντας τα κίνητρα για επιμονή και έλεγχο της προόδου, μέσω των εργαλείων και μηχανισμών του «παιγνίου».

Η βασική υπόσχεση των εφαρμογών e&mHealth αφορά στην μεταβολή της συμπεριφοράς του χρήστη, με την υιοθέτηση των τεχνικών του gamification και στόχευση την μακροχρόνια δέσμευση του ενδιαφέροντός του, χρησιμοποιώντας ως εργαλεία πειθούς τις προκλήσεις, τα επιτεύγματα και την διασκέδαση. Τα behaviour analytics είναι η πιο επιτυχημένη λειτουργικότητα, που προσφέρεται από τα e&mHealth app, σε dashboards και gamification audits.

Η μεθοδολογία gamification δεν αφορά πόντους/badges/leader boards αλλά την πλήρη προσαρμογή στις ανάγκες του κοινού, με προσωποποιημένη διαχείριση, gamified περιεχόμενο, υπενθυμίσεις και καλλιέργεια συναισθημάτων μέσω συναφούς story-telling.

Η επικοινωνία με άλλους ασθενείς ή ανθρώπους που επιδιώκουν τον ίδιο στόχο υγείας (δίαιτα, άθληση, ανάρρωση) μέσω των τεχνικών gamification αποτελεί μία άριστη επιβράβευση που παρακινεί την συμπεριφορά.

Οι ασφαλιστικές εταιρείες προσφέρουν οικονομικά κίνητρα σε πελάτες που θα αλλάξουν συμπεριφορά, υιοθετώντας υγιεινά πρότυπα και συμπεριφορά.

Η πρόσκληση για τις εφαρμογές e&mHealth αφορά την εφαρμογή προσωποποιημένων και διαδραστικών μεθόδων, που θα δημιουργήσουν μία εμπειρία στον χρήση που θα επηρρεάζει μακροχρόνια την συμπεριφορά του. Οι φαρμακευτικές εταιρίες ωφελούνται από pharma-sponsored ενέργειες και εφαρμογές που καθοδηγούν υγιείς και ασθενείς σε νέες ιατρικώς έγκυρες συμπεριφορές. Όπως τονίζoυν τα στελέχη της εταιρείας «στην ICON Platforms σχεδιάζουμε, αναπτύσσουμε και υλοποιούμε ψηφιακές εφαρμογές που οι χρήστες δεν θέλουν να αποχωρίζονται, γιατί προσφέρουν ευχρηστία, προσωποποίηση, διάδραση και επικοινωνία με εξωτερικές συσκευές μετρήσεων και συστήματα υπηρεσιών υγείας. Οι ψηφιακές εφαρμογές υποστηρίζονται από την ιδιόκτητη, εταιρική πλατφόρμα TALOS, που οργανώνει την διαχείριση εκστρατειών δημιουργίας πιστότητας, που «ακούν», καταγράφουν (σε σύνδεση με εξωτερικές συσκευές και εφαρμογές), μετρούν την γνώμη και την συμπεριφορά του χρήστη και προσδιορίζουν τους παράγοντες που επηρρεάζουν την μεταβολή της». Η ICON Platforms βοηθά τους υγιείς, τους ασθενείς και τους επαγγελματίες υγείας που τους παρακολουθούν, να εφαρμόσουν ένα σύστημα ενεργειών, δραστηριοτήτων, αναφορών, κοινωνικής διάδρασης, που επιβραβεύει την αλλαγή της συμπεριφοράς και την συμμόρφωση σε κανόνες και θεραπευτική αγωγή. Ψηφιακές εφαρμογές που εκπαιδεύουν το κοινό να παρέχει πρώτες βοήθειες, με χρήση μέσων εικονικής πραγματικότητας (VR), εφαρμογές που επιδρούν θετικά στην διαχείριση της καταστάσεως χρονίως ασθενών, επεξηγώντας τις ωφέλειες από δυσάρεστες θεραπείες, «δείχνοντας» την προοδευτική «καταστροφή» της νόσου, εφαρμογές που αφορούν την πρόληψη, την καλλιέργεια της συνήθειας προληπτικών ιατρικών εξετάσεων, την μετεγχειρητική νοσηλεία, με την διαδικτυακή σύνδεση ασθενών μετά από εγχειρήσεις ή σοβαρές ασθένειες, για την πιστή τήρηση των κανόνων που επιβάλλει η ιατρική φροντίδα τους, την σωστή λήψη των φαρμάκων, την άσκηση, την σύνδεση των ασθενών με άλλους ασθενείς ομοίων παθήσεων για να συζητούν κοινές εμπειρίες και θέματα που τους απασχολούν, την σύνδεση με συστήματα που αναγνωρίζουν την κίνηση των μελών του σώματος, για να επιβραβεύουν τους ασθενείς που εκτελούν με πιστότητα τις ασκήσεις για την αποκατάσταση τραυματισμών (σύνδεση με MS-Kinect), την δημιουργία θετικού περιβάλλοντος σε ασθενείς με μακροχρόνιες ασθένειες και περιόδους αποκαταστάσεως.

Πηγή: Ηλεκτρονικό περιοδικό «Health daily»

Μετάβαση στο περιεχόμενο