ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ – Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία του Θωμά Γκογκορώση- ΠΜΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ του ΠΑ.Δ.Α. – Μέρος 6ο
1.2.2 Κοινωνικό μοντέλο της αναπηρίας
Σε αντίθεση με το ιατρικό μοντέλο, το κοινωνικό μοντέλο της αναπηρίας θεωρεί την αναπηρία ως κοινωνικά κατασκευασμένο φαινόμενο(Engelman et al., 2019).
Υποστηρίζει ότι η αναπηρία δεν ορίζεται από προσωπικές αναπηρίες, αλλά από τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι στην κοινωνία(Reyes – Cruz et al., 2020)καθώς και ότι η εμπειρία της αναπηρίας είναι μια ατομική εμπειρία με βιολογικές, κοινωνικές, πολιτικές, νομικές και οικονομικές πτυχές ως προϊόν της τομής μεταξύ του ατόμου και του κοινωνικού του κύκλου(Afacan and Afacan, 2021).Το κοινωνικό μοντέλο αμφισβητεί την ίδια την υπόθεση της «κανονικότητας» και επαναπροσδιορίζει την αναπηρία ως μια μορφή κοινωνικής καταπίεσης. Με το μοντέλο αυτό της αναπηρίας, έγινε όλο και περισσότερο αντιληπτό ότι η αναπηρία προέκυψε από τον τρόπο οργάνωσης των κοινωνιών και όχι από την ατομική διαφορά ή την ύπαρξη βλάβης (Heikkilä etal., 2020).
Η άρση των εμποδίων που περιορίζουν τα άτομα με συγκεκριμένους τύπους και βαθμούς αναπηρίας αυξάνει την ποιότητα ζωής και δημιουργεί ίσες ευκαιρίες σε σχέση με το τμήμα της κοινωνίας χωρίς αναπηρία. Η ισχύς του κοινωνικού μοντέλου της αναπηρίας είναι η υπόθεση ότι δεν είναι το άτομο με αναπηρία που χρειάζεται να προσαρμοστεί στο περιβάλλον, αλλά ότι οι κοινωνικές συνθήκες πρέπει να αλλάξουν ώστε να είναι δυνατή η πλήρης συμμετοχή του ατόμου με αναπηρία στην κοινωνία(Zajadacz, 2015).
Σήμερα, υπάρχει μεγαλύτερη αποδοχή του κοινωνικού μοντέλου αναπηρίας που κάνει διάκριση μεταξύ βλάβης (impairment) και αναπηρίας (disability) και επιδιώκει να αντιμετωπίσει τον κοινωνικά δημιουργημένο αποκλεισμό, τους δομικούς και πολιτισμικούς φραγμούς και την καταπίεση που βιώνουν τα ΑΜΕΑ (Parey et al., 2022).Ο όρος αναπηρία(disability) διαφέρει από εκείνον της βλάβης (impairment).Η αναπηρία αναφέρεται σε διαταραχή σε επίπεδο δραστηριότητας και η βλάβη σε διαταραχή στο επίπεδο οργάνων ενός ατόμου. Με άλλα λόγια, ο ένας όρος αφορά σε έλλειψη ικανότητας και ο άλλος σε βλάβη οργάνων. Ωστόσο, αυτά τα δύο σχετίζονται. Η βλάβη προηγείται της αναπηρίας(Akarada and Atonsemi, 2018).
Μία από τις βασικές αρχές του κοινωνικού μοντέλου σχετίζεται με την παροχή ίσων ευκαιριών. Η ισότητα ευκαιριών διαφέρει από την ισότητα μεταχείρισης, η οποία συχνά έχει ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό ορισμένων ομάδων από την κυρίαρχη κοινωνία και την ισότητα αποτελέσματος, δηλαδή πλήρη ισότητα, όπου όλα τα ανθρώπινα όντα, παρά τις όποιες διαφορές, μπορούν να ασκήσουν το δικαίωμά τους για πλήρη συμμετοχή στην κοινωνία. Επιπλέον, η ιδέα της ευκαιρίας κατανοείται ως μια ευκαιρία να ανταγωνιστούν και ενώ η πρόσβαση στις ανταγωνιστικές κοινωνικές και οικονομικές δομές της κοινωνίας παρέχεται για όλους, οι άνθρωποι επιτυγχάνουν ίσες ευκαιρίες μόνο στον βαθμό στον οποίο είναι σε θέση να ανταγωνιστούν(Parey et al., 2022).
