ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ – Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία του Θωμά Γκογκορώση- ΠΜΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ του ΠΑ.Δ.Α. – Μέρος 27ο

5.2.4      Εφαρμογές πολυμέσων για την υποστήριξη ατόμων με αισθητηριακές αναπηρίες

Για τα άτομα με προβλήματα όρασης υπάρχουν δύο μέθοδοι μέσω των οποίων η τεχνολογία μπορεί να τους βοηθήσει στις καθημερινές τους δραστηριότητες. Πρώτον, ένα άτομο με φυσιολογική όραση μπορεί να είναι παρόν σε ένα τερματικό υπολογιστή για να αναμεταδώσει στον χρήστη λεπτομέρειες ερωτήσεων και απαντήσεων που δημιουργούνται από υπολογιστή(Marvin, 2020). Αυτή η μέθοδος αν και μπορεί να είναι ικανοποιητική, απαιτεί την παρουσία ενός δεύτερου ατόμου για μεγάλες περιόδους, επομένως αποκλείει την ανεξάρτητη χρήση ή την προσβασιμότητα από τον χρήστη(Marvin, 2020). Η δεύτερη μέθοδος επιτρέπει την ανεξάρτητη πρόσβαση χρησιμοποιώντας μια ανεξάρτητη συσκευή όπως για παράδειγμα το Optacon, το οποίο είναι μια ηλεκτρομηχανική συσκευή για τη βοήθεια των ατόμων με προβλήματα όρασης να διαβάζουν έντυπο υλικό που δεν έχει μεταγραφεί σε σύστημα μπράιγ. Η συσκευή αποτελείται από έναν σαρωτή για την ανάγνωση του εκτυπωμένου υλικού και μια θήκη για το δάκτυλο που μεταφράζει τη λέξη σε αίσθηση δόνησης στα δάχτυλα του χρήστη(Marvin, 2020). Αν και το Optacon έχει καταργηθεί από το 1996 και θεωρείται λείψανο του παρελθόντος, εξακολουθεί να είναι μια από τις πρώτες συσκευές που ενσωματώνει τεχνολογία αναγνώρισης χαρακτήρων που επιτρέπει στα άτομα με προβλήματα όρασης να διαβάζουν κείμενο κανονικά όπως κάθε άλλο φυσιολογικό άτομο, εξαλείφοντας έτσι την ανάγκη μετατροπής του κειμένου σε μπράιγ(Marvin, 2020). Σήμερα, οι σύγχρονες φορητές συσκευές ανάγνωσης τυφλών, όπως το OrCamMyEye και το OrCam Reader1, έχουν καλύτερο αλγόριθμο ανίχνευσης κειμένου, ωστόσο, κοστίζουν περίπου 3000 $, κόστος στο οποίο δεν μπορούν να ανταποκριθούν όλοι οι χρήστες με προβλήματα όρασης(Marvin, 2020).

Υπάρχουν επίσης αρκετές εφαρμογές σε smartphone που μπορούν να βοηθήσουν άτομα με απώλεια όρασης. Για τις περισσότερες από τις εφαρμογές αυτές δεν απαιτείται επιπλέον εξοπλισμός και πολλές είναι δωρεάν. Υπάρχουν εφαρμογές που έχουν σχεδιαστεί για να διαβάζουν δυνατά από τα μενού του smartphone, για φωνητικό έλεγχο, για ανάγνωση βιβλίων ή ακόμη και για την ανάγνωση κειμένου από φωτογραφίες που λαμβάνονται από το τηλέφωνο. Ορισμένες εφαρμογές μπορούν να αναγνωρίσουν χρώματα, αντικείμενα και χρήματα. Υπάρχουν εφαρμογές που μπορούν να χρησιμοποιηθούν βοηθήματα για άτομα με χαμηλή όραση, όπως μεγεθυντικοί φακοί. Ορισμένες καινοτόμες εφαρμογές χρησιμοποιούν κεφαλόφωνα εικονικής πραγματικότητας και επαυξημένης πραγματικότητας για να βελτιώσουν την υπολειπόμενη όραση σε ασθενείς με γλαύκωμα και εκφύλιση της ωχράς κηλίδας. Υπάρχουν επίσης και μερικές εφαρμογές πολλαπλών χρήσεων που κάνουν αρκετές από αυτές τις λειτουργίες(Akkara and Kuriakose, 2019).

Η Siri (Apple) αποτελεί έναν πολύ γνωστό ψηφιακό βοηθό, ενώ επίσης στις μέρες μας σχεδόν όλα τα smartphone διαθέτουν κάποιου είδους αποκλειστικό λογισμικό βοηθού (η Samsung χρησιμοποιεί το Bixby, η Microsoft το Cortana, η Amazon την Alexa και η Google τον Βοηθό Google). Οι βοηθοί αυτοί που ενεργοποιούνται με φωνή μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την αναπαραγωγή μουσικής, τη ρύθμιση ειδοποιήσεων ημερολογίου, την πραγματοποίηση τηλεφωνικών κλήσεων, την αποστολή μηνυμάτων κειμένου, την ανάγνωση πληροφοριών που υπάρχουν στην οθόνη και πολλά άλλα(Caswelletal., 2021).

Η εφαρμογή BeMyEyes, αποτελεί μια επίσης σημαντική διαδικτυακή πηγή υποστήριξης για άτομα με προβλήματα όρασης, καθώς περισσότεροι από δύο εκατομμύρια εθελοντές που μιλούν περισσότερες από 180 γλώσσες έχουν εγγραφεί στην εφαρμογή για να βοηθούν τα άτομα με οπτικές αναπηρίες, αυξάνοντας την αποδοχή, την κοινωνικοποίηση και την ανεξαρτησία τους. Με στόχο τη βοήθεια των ατόμων με προβλήματα όρασης να περιηγηθούν στις καθημερινές τους δραστηριότητες, οι εθελοντές έχουν τη δυνατότητα να βοηθήσουν τα άτομα που δεν έχουν υποστήριξη στο σπίτι διατηρώντας τους ασφαλείς , επιτρέποντας στους χρήστες να έχουν μια αίσθηση ανεξαρτησίας και υποστήριξης(Banskotaetal., 2020).Με την ανάπτυξη και εξέλιξη της τεχνητής νοημοσύνης, η δανέζικη εταιρεία BeMyEyes χρησιμοποιεί έναν τροφοδοτούμενο από το GPT-4 «Εικονικό Εθελοντή» στο λογισμικό τους για να βοηθήσει τα άτομα με προβλήματα όρασης και με χαμηλή όραση στις καθημερινές τους δραστηριότητες. Τους επιτρέπει να διαβάζουν το περιεχόμενο ιστότοπων, να διαπραγματεύονται δύσκολες πραγματικές συνθήκες και να κάνουν καλά ενημερωμένες κρίσεις, όπως θα έκανε ένας εθελοντής άνθρωπος. Με τη νέα αυτή δυνατότητα οπτικής εισαγωγής του GPT-4 (σε προεπισκόπηση έρευνας), το BeMyEyes άρχισε να αναπτύσσει έναν «Εικονικό Εθελοντή» (VirtualVolunteer™) που υποστηρίζεται από το GPT-4 στην εφαρμογή BeMyEyesδημιουργώντας το ίδιο επίπεδο περιβάλλοντος και κατανόησης με έναν άνθρωπο εθελοντή(Fezarietal., 2023). Ιδιαίτερα χρήσιμες για τα άτομα με οπτική αναπηρία είναι και οι διάφορες εφαρμογές πλοήγησης που χρησιμοποιούνται για σχεδιασμό διαδρομής, πλοήγηση, και αποφυγή εμποδίων. Για παράδειγμα, η εφαρμογή WalkyTalkie βοηθά τους τυφλούς στην πλοήγηση, παρέχοντας απτική ανάδραση σε πραγματικό χρόνο. Ωστόσο, η ακρίβεια με βάση το ενσωματωμένο GPS είναι χαμηλή. Η εφαρμογή VOICE για συσκευές Android αντιστοιχίζει τις ζωντανές προβολές της κάμερας σε ηχοτοπία, παρέχοντας στα άτομα με προβλήματα όρασης υποστήριξη πλοήγησης με βάση την επαυξημένη πραγματικότητα. Το Ariadne GPS λειτουργεί όπου είναι διαθέσιμοι οι Χάρτες της Google, παρέχοντας στους χρήστες, εκτός από τις λειτουργίες πλοήγησης, και τη δυνατότητα να πλοηγούνται σε μεγάλα κτίρια με εκ των προτέρων προγραμματισμό των τοποθεσιών(Plikynas and Indriulionis, 2021).

Για τα άτομα με απώλεια ακοής υπάρχουν επίσης πολλές εφαρμογές μετατροπής φωνής σε κείμενο, οι οποίες ουσιαστικά παρέχουν ζωντανούς υπότιτλους για συνομιλίες. Αυτές οι εφαρμογές επιτρέπουν σε άτομα με προβλήματα ακοής να έχουν πρόσβαση στις συνομιλίες διαβάζοντας κείμενο που παρέχεται από την εφαρμογή στα smartphone τους. Κάθε εφαρμογή έχει μικρά πλεονεκτήματα στην εμφάνιση, την ακρίβεια και την ευκολία χρήσης. Οι καταναλωτές μπορούν να επωφεληθούν συγκρίνοντας τις λειτουργίες της εφαρμογής για να προσδιορίσουν ποια λειτουργεί καλύτερα για αυτούς (Kaderetal., 2021).Για παράδειγμα, η εφαρμογή RogerVoice αποτελεί την πρώτη εφαρμογή για κινητά στον κόσμο για τη δημιουργία υπότιτλων για τηλεφωνικές συνομιλίες, μετατρέποντας τις φωνητικές κλήσεις από κινητά σε μια πολύ πιο προσιτή μορφή κειμένου. Η εφαρμογή χρησιμοποιεί τεχνολογία αναγνώρισης ομιλίας για τη μετατροπή της φωνής σε κείμενο, ώστε τα άτομα με προβλήματα ακοής να μπορούν να διαβάζουν τι τους λέει ο άλλος (Koshturaetal., 2021). Μια ακόμα εφαρμογή είναι η Live Transcribe, η οποία διαβάζει την ανθρώπινη γλώσσα και τη μεταφράζει σε κείμενο. Επιπρόσθετα, η εφαρμογή αυτή δεν μπορεί μόνο να αποκρυπτογραφήσει τη φωνή, αλλά και να ειδοποιήσει τον χρήστη ότι κάποιος θέλει να μιλήσει μαζί του και επίσης επιτρέπει την απευθείας συμμετοχή του χρήστη στο διάλογο, δίνοντας απαντήσεις χρησιμοποιώντας το ενσωματωμένο πληκτρολόγιο Το εκφωνούμενο κείμενο γίνεται αντιληπτό από το μικρόφωνο του τηλεφώνου και παραδίδεται στην οθόνη του τηλεφώνου Android μέσω Wi-Fi ή άλλης σύνδεσης δικτύου(Koshturaetal., 2021). Άλλα παραδείγματα εφαρμογών μετατροπής ήχου σε κείμενο είναι οι MyEarapp, AVA και Voxsci(Koshturaetal., 2021).

Με την εμπορική διάθεση των smartwatch, προέκυψε μια νέα πλατφόρμα για την υλοποίηση υποστηρικτικών εφαρμογών που παρέχουν ηχητική ειδοποίηση του περιβάλλοντος για τα άτομα με ακουστικές αναπηρίες. Όπως και το smartphone, έτσι και τα smartwatch είναι εξοπλισμένο με αισθητήρες, οθόνη και επεξεργαστές CPU τελευταίας τεχνολογίας. Η εφαρμογή smartwatch παρέχει οπτική και απτική λειτουργία. Η δόνηση χρησιμοποιείται για να ειδοποιήσει το χρήστη ότι ανιχνεύτηκε ήχος και ο τύπος του ήχου εμφανίζεται στην οθόνη(Mielke and Brück, 2015).

Μια ακόμα χρήσιμη εφαρμογή για άτομα με ακουστική αναπηρία είναι και η Enssat, μια εφαρμογή για κινητά που παρέχει λειτουργίες μεταγραφής σε πραγματικό χρόνο, μετάφρασης σε πραγματικό χρόνο και ειδοποιήσεων γύρω από ήχους χρησιμοποιώντας μια συσκευή που τοποθετείται στο κεφάλι (HMD),το GoogleGlass. Η διεπαφή του Enssat είναι δίγλωσση, εξυπηρετώντας χρήστες που διαβάζουν αραβικά και αγγλικά. Σε περίπτωση που ο χρήστης δεν μπορεί να αποκτήσει το GoogleGlass, η εφαρμογή Enssat εξακολουθεί να λειτουργεί αποκλειστικά στην κινητή συσκευή. Η εφαρμογή αυτή βοηθά τα κωφά άτομα ή τα άτομα με προβλήματα ακοής να κατανοήσουν τις συζητήσεις γύρω τους αμέσως και εύκολα, τους παρέχει προστασία, ενημερώνοντάς τους για τους γύρω θορύβους, συμβάλλει στην εξοικονόμηση χρόνου και προσπάθειας χρησιμοποιώντας την τεχνολογία, αντί για ανθρώπους, για μετάφραση σε πραγματικό χρόνο και αυξάνει με τον τρόπο αυτό την ανεξαρτησία των ατόμων(Alkhalifa and Al- Razgan, 2018).