ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ – Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία του Θωμά Γκογκορώση- ΠΜΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΦΡΟΝΤΙΔΑΣ του ΠΑ.Δ.Α. – Μέρος 25ο
5.2.2 Εφαρμογές πολυμέσων για τη σωματική ενδυνάμωση ατόμων με αναπηρία
Οι Abdur Rahmanetal. ( 2013)αναφέρουν ένα διαδραστικό περιβάλλον πολυμέσων το οποίο αποσκοπεί στην αποτελεσματική συμπλήρωση του ρόλου του θεραπευτή στη διαδικασία αποκατάστασης για παιδιά με φυσική αναπηρία. Το διαδραστικό αυτό περιβάλλον βασίζεται στη χρήση μιας κάμερας ανίχνευσης βάθους (Microsoft Kinect 3D) με τον διαδικτυακό εικονικό κόσμο SecondLife προκειμένου να καταγραφούν οι ασκήσεις αποκατάστασης που εκτελούνται από το φυσιοθεραπευτή ή το παιδί με ειδικές ανάγκες. Η συνεδρία της άσκησης μπορεί να αναπαραχθεί συγχρονισμένα στον εικονικό κόσμο SecondLife. Οι φυσικές δραστηριότητες των χρηστών συγχρονίζονται με τις εικονικές αντίστοιχές τους στο SecondLife. Οι ασκήσεις μπορούν επίσης να μαγνητοσκοπηθούν και να διατεθούν για λήψη προκειμένου να διευκολυνθεί η αναπαραγωγή εκτός σύνδεσης. Ένα παιδί με αναπηρία μπορεί να παρακολουθήσει την άσκηση στο σπίτι απουσία του θεραπευτή, καθώς το σύστημα μπορεί να παρέχει οπτική καθοδήγηση για την εκτέλεση της άσκησης με τον σωστό τρόπο. Χρησιμοποιώντας το προτεινόμενο σύστημα, οι γονείς στο σπίτι μπορούν επίσης να βοηθήσουν το παιδί με αναπηρία να πραγματοποιήσει τις θεραπευτικές συνεδρίες απουσία θεραπευτή. Ακολουθώντας τις υποδείξεις των θεραπευτών, το πρωτότυπο που αναπτύχθηκε μπορεί να παρακολουθεί αρκετές χειρονομίες παιδιών με κινητικά προβλήματα. Χρησιμοποιώντας μία μόνο συσκευή ανίχνευσης κίνησης(Kinect), είναι δυνατήηκαταγραφήυψηλής ανάλυσης της κίνησης της άρθρωσης του σώματος, χωρίς να χρειάζεται καμία ρύθμιση περίπλοκου εξοπλισμού. Επίσης, η προτεινόμενη τεχνική είναι μη επεμβατική και ως εκ τούτου ταιριάζει σε παιδιά που δεν δείχνουν αρκετή υπομονή στις θεραπευτικές συνεδρίες(Abdur Rahman et al., 2013).
Ο Krpic et al. (2013) περιγράφει τη χρήση ενός προγράμματος εξ αποστάσεως αποκατάστασης για την εκπαίδευση ασθενών με εγκεφαλικό επεισόδιο στην ισορροπία μέσω της χρήσης πολυμέσων και την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων της μέσω κινητού τηλεφώνου. Η πρώτη πειραματική ομάδα χρησιμοποίησε τη συσκευή παθητικής εκπαίδευσης ισορροπίας και εκτέλεσε απλές εργασίες. Ο ασθενής μπήκε στο πλαίσιο εκπαίδευσης ισορροπίας και χαλάρωσε τους βραχίονές του ενώ ακουμπούσε τα χέρια του στο τραπέζι. Το τραπέζι κινήθηκε μαζί με το όρθιο πλαίσιο. Ο φυσικοθεραπευτής στερέωσε την κλειδαριά ασφαλείας στο επίπεδο της λεκάνης προκειμένου να εξασφαλίσει 100% ασφάλεια. Οι εργασίες περιλάμβαναν από το κράτημα μιας μπάλας και την κλίση προς την κύρια κατεύθυνση, αριστερά, δεξιά, εμπρός, πίσω, ενώ ο ασθενής στεκόταν στο όρθιο πλαίσιο. Μεταξύ των κύριων στόχων της άσκησης ισορροπίας ήταν επίσης η αύξηση του φέροντος βάρους στο πάσχον άκρο, που είναι ένα από τα πιο δύσκολα καθήκοντα για ασθενείς με εγκεφαλικό. Αυτή η εκπαίδευση ισορροπίας διήρκεσε 4 εβδομάδες, 5 ημέρες την εβδομάδα, αλλά μόνο 20 λεπτά ανά ημέρα. Η δεύτερη από τις συμμετέχουσες πειραματικές ομάδες συμμετείχε στο πρόγραμμα τηλεαποκατάστασης, που περιελάμβανε την εκπαίδευση ισορροπίας μέσω εργασιών εικονικής πραγματικότητας και τηλεδιαγνωστικών από απομακρυσμένο υπολογιστή, tablet ή smartphone. Ο ασθενής μπήκε στο πλαίσιο εκπαίδευσης ισορροπίας με τον ίδιο τρόπο που περιγράφηκε παραπάνω, αλλά εστίασε σε μια μεγάλη οθόνη που βρίσκονταν μπροστά από αυτό. Στην οθόνη εμφανιζόταν η εργασία στην εικονική πραγματικότητα μαζί με τις οδηγίες. Επιπλέον, οι ασθενείς μπορούσαν να πραγματοποιήσουν μια βιντεοκλήση με τον φυσικοθεραπευτή ανά πάσα στιγμή, ενώ επίσης ο φυσιοθεραπευτής έδινε προφορικές οδηγίες για το πώς ο ασθενής να εκτελέσει την εργασία ή πώς να διορθώσει τη στάση του σώματος, να τοποθετήσει το χέρι κ.λπ. Τις πρώτες 2 εβδομάδες, Ο ασθενής είχε τη φυσική βοήθεια ενός φυσιοθεραπευτή, ενώ την τελευταία εβδομάδα μπορούσε να βασιστεί μόνο στον εαυτό του ή σε μη επαγγελματική βοήθεια. Ένας από τους κύριους στόχους της προπόνησης ισορροπίας μέσω του περιβάλλοντος εικονικής πραγματικότητας ήταν επίσης να αυξήσει ασυνείδητα τη μεταφορά βάρους στο προσβεβλημένο κάτω άκρο, ενώ θα εστιαζόταν στην εργασία εικονικής πραγματικότητας. Το πρόγραμμα προπόνησης ισορροπίας διήρκεσε 3 εβδομάδες, 5 ημέρες την εβδομάδα, αλλά για περίπου 15 λεπτά/ημέρα. Αυτά τα 15 λεπτά περιλάμβαναν τρεις επαναλήψεις της εργασίας, η καθεμία διάρκειας 5 λεπτών και λιγότερο από ένα λεπτό για ανάπαυση μεταξύ των συνεδριών. Μεταξύ άλλων οι ασθενείς που χρησιμοποιούσαν την εκπαίδευση ισορροπίας με την υποστήριξη της εικονικής πραγματικότητας εμφάνισαν βελτίωση στον χρόνο απόδοσης της εργασίας κατά 45%(Krpic et al., 2013).
Ο Desai et al. (2016) παρουσιάζει επίσης ένα σύστημα αποκατάστασης και εκπαίδευσης ατόμων με εγκεφαλικό επεισόδιο βασισμένο στην επαυξημένη πραγματικότητα, παίζοντας τέσσερα διαδραστικά, γνωστικά και διασκεδαστικά Exergames (άσκηση και παιχνίδι). Το σύστημα χρησιμοποιεί χαμηλού κόστους κάμερες RGB-D, όπως η Microsoft Kinect V2, για να καταγράψει και να δημιουργήσει ένα τρισδιάστατο μοντέλο του ατόμου αξιοποιώντας το σύνολο των δεδομένων που συλλέγονται και ενσωματώνοντάς τα σε διαφορετικά διαδραστικά εικονικά περιβάλλοντα (Εικόνα 1). Η βελτίωση της κίνησης των άκρων που βασίζεται σε κινούμενα σχέδια μαζί με τις γνωστικές πτυχές που ενσωματώνονται στο παιχνίδι μπορούν να βοηθήσουν στη θετική ενίσχυση, τις προοδευτικές προκλήσεις και τη βελτίωση της κίνησης του ατόμου. Τέλος, η ενότητα καταγραφής της εργαλειοθήκης επιτρέπει τη μελλοντική αναφορά και διευκολύνει την ανατροφοδότηση από τον ιατρό(Desai et al., 2016).
Ο Calder (2008) παρουσιάζει ένα σύστημα πολυμέσων για χρήση από λογοθεραπευτές με στόχο την αποκατάσταση ασθενών με κινητικά προβλήματα, τα οποία είναι συχνά θύματα εγκεφαλικού επεισοδίου που πρέπει να ξαναμάθουν την ικανότητα να επικοινωνούν αποτελεσματικά. Η εφαρμογή αυτή περιέχει μεταξύ άλλων κινούμενες οπτικές αναπαραστάσεις του φωνητικού συστήματος καθώς και καταγραφές υψηλής ποιότητας ψηφιοποιημένης ομιλίας από έναν εν ενεργεία λογοθεραπευτή, έτσι ώστε να μπορεί να επιτευχθεί μια ακριβής αναπαράσταση ενός συνόλου ήχων ομιλίας (Εικόνα 2). Καθώς η κανονική συνεδρία της θεραπείας περιλαμβάνει ένα προοδευτικό σύνολο προτροπών για την έναρξη της ομιλίας από τον πελάτη, το SpeechKit δημιουργήθηκε με ένα προοδευτικό σύνολο πλήκτρων υπόδειξης που σταδιακά παρέχουν όλο και περισσότερη βοήθεια στον πελάτη για την επίτευξη ενός συγκεκριμένου στόχου. Για παράδειγμα, αυτό μπορεί να βοηθήσει στην προφορά του συμφώνου F. Ένα σετ έξι πλήκτρων υπόδειξης τοποθετημένα κάθετα στη δεξιά πλευρά της οθόνης επιτρέπουν αυτή τη θετική ενίσχυση. Αυτές οι ενδείξεις μπορεί να έχουν οπτική ή προφορική μορφή. Ένας άλλος λόγος για μια προοδευτική διαδραστική στρατηγική είναι το πρόβλημα της πολυπλοκότητας που έχει ταλαιπωρήσει τόσα πολλά προηγούμενα σχέδια διεπαφής για άτομα με ειδικές ανάγκες. Οι ηχητικές ενδείξεις μπορεί να είναι τόσο διδακτικές όσο και υποδειγματικές. Ένα κουμπί υπόδειξης θα παράγει μια οδηγία όπως “τοποθετήστε το κάτω χείλος πάνω στα μπροστινά σας δόντια και φυσήξτε” ενώ ένα άλλο παράγει τον στόχο όπως απαιτείται, τον πραγματικό ήχο “fff”. Ένα άλλο πλήκτρο συνδέει το σύμφωνο με μια λέξη έτσι ώστε να τοποθετήσει τον ήχο στόχο στο πλαίσιο. Ακόμα ένα άλλο προσφέρει τη λέξη στο πλαίσιο μιας πρότασης. Όλα τα πλήκτρα υπόδειξης και τα πλήκτρα εντολών έχουν επεξηγηματικά λογότυπα που εμφανίζονται στο κάτω μέρος της οθόνης όταν ο κέρσορας κινείται στην περιοχή τους. Υπάρχουν περισσότερες από 300 ψηφιοποιημένες ηχογραφήσεις που σχετίζονται με το SpeechKit. Το σύστημα ελέγχεται συνήθως από ένα ποντίκι και τα δοκιμαστικά μοντέλα ενσωματώνουν αυτό το μέσο ελέγχου από τον χρήστη. Σύμφωνα με το συγγραφές, υπό διερεύνηση είναι η ανάπτυξη και χρήση άλλων συσκευών απομακρυσμένου μεταγωγέα που θα καταστήσουν το σύστημα πιο ευέλικτο και κατάλληλο για τετραπληγικούς ασθενείς. Επίσης, κατά το συγγραφέα ένα σύστημα αυτού του τύπου θα πρέπει να είναι αρκετά ευέλικτο ώστε να προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε μεμονωμένου πελάτη και σε ποικίλες σωματικές αναπηρίες(Calder, 2008).
