1.2.4 Η εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης (2010–σήμερα)
Η τρέχουσα εποχή χαρακτηρίζεται από την ενσωμάτωση τεχνητής νοημοσύνης (AI) σε εφαρμογές υποστήριξης για άτομα με οπτική αναπηρία. Με την πρόοδο της υπολογιστικής όρασης (computer vision), της επεξεργασίας φυσικής γλώσσας (NLP) και της μηχανικής μάθησης (machine learning), οι τεχνολογίες αυτές μεταβαίνουν από απλές λειτουργίες ανάγνωσης σε διαδραστικά, προσαρμοστικά και αυτόνομα συστήματα (Naayini et al., 2025).
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα έξυπνα γυαλιά όπως τα OrCam MyEye και τα Envision Glasses. Αυτές οι συσκευές ενσωματώνουν κάμερες και επεξεργαστές σε μικρές μονάδες που τοποθετούνται στο πλαίσιο κοινών γυαλιών και έχουν τη δυνατότητα να «διαβάζουν» φωνητικά κείμενα, να αναγνωρίζουν πρόσωπα, να εντοπίζουν αντικείμενα και προϊόντα μέσω barcode, και να αποκρίνονται σε φωνητικές εντολές (Gonzalez et al., 2024).
Παράλληλα, η πλοήγηση έχει εξελιχθεί σημαντικά με τη βοήθεια GPS με δυνατότητες AI. Εφαρμογές όπως τα Wayband και Microsoft Soundscape αξιοποιούν δεδομένα τοποθεσίας, αισθητήρες κίνησης και ηχητικά ή απτικά ερεθίσματα, παρέχοντας καθοδήγηση με τρόπο μη οπτικό, φιλικό προς τυφλούς χρήστες (Guo et al., 2019).
Πιο πρόσφατες εφαρμογές βασισμένες σε βαθιά μάθηση (deep learning) είναι ικανές να απομονώνουν αντικείμενα σε πραγματικό χρόνο, να περιγράφουν σκηνές, να εντοπίζουν ανθρώπους ή εμπόδια στο περιβάλλον και να συνδυάζουν δεδομένα από πολλαπλούς αισθητήρες για ακριβέστερη αναγνώριση του χώρου. Στο ερευνητικό επίπεδο, διερευνώνται απτικές διεπαφές – συσκευές που προσφέρουν ανατροφοδότηση μέσω δόνησης, πίεσης ή ακόμα και ηλεκτροδιέγερσης – για την πλοήγηση χωρίς τη χρήση φωνής ή ήχου, παρέχοντας μια πιο διακριτική και προσβάσιμη εμπειρία χρήσης (Naayini et al., 2025).
Παρότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει φέρει επανάσταση στην προσβασιμότητα, η υιοθέτησή της συνεπάγεται και προκλήσεις. Κύρια ζητήματα αποτελούν η ακρίβεια και η ασφάλεια των αναγνωρίσεων, η προστασία προσωπικών δεδομένων, καθώς και η ανάγκη για συμπερίληψη διαφορετικών πολιτισμικών και γλωσσικών χαρακτηριστικών στα δεδομένα εκπαίδευσης των μοντέλων (Gonzalez et al., 2024; Wentz et al., 2011).
