Τεχνητή Νοημοσύνη και Άτομα με Οπτική Αναπηρία: Εφαρμογές και Τεχνολογίες Προσβασιμότητας – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΠΑΠΑΕΥΘΥΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥΛΑΣ – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΠΜΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ: ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ – Μέρος 45ο

3.3.6 Τεχνολογία «Be My AI» και Αυτονομία στην Καθημερινότητα

Η πρόσφατη μελέτη των Xie, Dang και Gajos (2024) εξετάζει τις επιδράσεις της χρήσης πολυτροπικών εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινή λειτουργικότητα και κοινωνική συμμετοχή ατόμων με οπτική αναπηρία, εστιάζοντας κυρίως στην εφαρμογή “Be My AI”. Μέσα από τη συμμετοχή 20 ατόμων με οπτική αναπηρία σε ρεαλιστικά σενάρια, διαπιστώθηκε ότι τέτοιες εφαρμογές ενισχύουν σημαντικά την ανεξαρτησία των χρηστών. Εργασίες όπως η ανάγνωση ετικετών, η πλοήγηση σε άγνωστα περιβάλλοντα και η αναγνώριση προσώπων ή αντικειμένων διευκολύνονται μέσω των εξελιγμένων αλγορίθμων οπτικής και γλωσσικής επεξεργασίας.

Πέρα από την πρακτική ενίσχυση, οι συμμετέχοντες ανέφεραν αισθήματα αυτοπεποίθησης και ενδυνάμωσης, χαρακτηρίζοντας την ΤΝ ως «νοητική επέκταση» των αισθήσεών τους. Ωστόσο, η μελέτη επισημαίνει σοβαρές ανησυχίες γύρω από τη λεγόμενη «ψηφιακή υπερεξάρτηση», όπου ο χρήστης βασίζεται υπερβολικά στο σύστημα, ενδέχεται να μειώσει τις διαπροσωπικές του αλληλεπιδράσεις ή να βρεθεί σε κίνδυνο εξαιτίας λαθών της ΤΝ (π.χ. παροχή ανακριβών πληροφοριών – hallucinations).

Η έρευνα τονίζει την ανάγκη για υπεύθυνη ανάπτυξη τέτοιων εφαρμογών, με γνώμονα την ηθική χρήση, τη διαφάνεια και τη συνεχή ανατροφοδότηση από τους τελικούς χρήστες. Οι τεχνολογίες αυτές έχουν σαφές δυναμικό ενδυνάμωσης και κοινωνικής ένταξης, αλλά η χρήση τους πρέπει να συνοδεύεται από μηχανισμούς ελέγχου και υποστήριξης.