1.5.3 Οικονομική και Ψηφιακή Προσβασιμότητα
Παρά τις σημαντικές δυνατότητες που προσφέρουν οι σύγχρονες βοηθητικές τεχνολογίες — όπως τα έξυπνα γυαλιά με δυνατότητες αναγνώρισης περιβάλλοντος, οι συσκευές πλοήγησης βασισμένες σε GPS και οι εφαρμογές smartphone με φωνητικό έλεγχο — το υψηλό κόστος απόκτησής τους παραμένει ένας από τους μεγαλύτερους φραγμούς για την ευρεία υιοθέτησή τους (Borg et al., 2018). Η οικονομική αυτή δυσκολία επηρεάζει ιδιαίτερα άτομα με οπτική αναπηρία σε αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς και σε υποβαθμισμένες αστικές ή αγροτικές περιοχές, όπου η φτώχεια και η έλλειψη υποδομών περιορίζουν την πρόσβαση σε τέτοιες τεχνολογίες (WHO, 2022).
Επιπρόσθετα, η διαθεσιμότητα αξιόπιστου και γρήγορου διαδικτύου, το οποίο αποτελεί βασική προϋπόθεση για πολλές σύγχρονες εφαρμογές, δεν είναι αυτονόητη σε πολλές περιοχές του κόσμου. Η ανισότητα στη διασύνδεση, γνωστή και ως «ψηφιακό χάσμα» (digital divide), αποτυπώνει τις διαφορές στην πρόσβαση και χρήση τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας, με αποτέλεσμα να εντείνεται ο κοινωνικός και οικονομικός αποκλεισμός (van Dijk, 2020).
Παράλληλα, ο ψηφιακός γραμματισμός — δηλαδή η ικανότητα των ατόμων να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά και με ασφάλεια τις ψηφιακές τεχνολογίες — είναι κρίσιμη παράμετρος για την προσβασιμότητα. Τα άτομα με οπτική αναπηρία που δεν έχουν επαρκή κατάρτιση ή υποστήριξη συχνά αδυνατούν να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες των συσκευών και των εφαρμογών, αυξάνοντας τον κίνδυνο αποκλεισμού (Seale, 2017).
Για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, οι κυβερνήσεις και οι φορείς ανάπτυξης τεχνολογίας καλούνται να υιοθετήσουν πολιτικές και πρακτικές που ενισχύουν την καθολική προσβασιμότητα. Η έννοια του universal design (καθολικός σχεδιασμός) προωθεί τη δημιουργία προϊόντων και υπηρεσιών που είναι προσβάσιμα και χρήσιμα για όλους, ανεξάρτητα από τις ατομικές τους ικανότητες ή περιορισμούς (Mace, 1985; Story et al., 1998). Επιπλέον, η προώθηση της open access και η ανάπτυξη ανοιχτού λογισμικού βοηθητικών τεχνολογιών μπορούν να μειώσουν το κόστος και να διευρύνουν τη διαθεσιμότητα σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα (Goggin & Newell, 2003).
Παράδειγμα τέτοιων πρωτοβουλιών αποτελούν διεθνείς οργανισμοί και κοινοτικές δράσεις που υποστηρίζουν τη διάθεση οικονομικά προσιτών συσκευών ή την παροχή εκπαιδευτικών προγραμμάτων ψηφιακού γραμματισμού για άτομα με αναπηρία (UN, 2015). Η επιτυχής υλοποίηση αυτών των προσεγγίσεων απαιτεί συνεργασία μεταξύ δημόσιου τομέα, ιδιωτικών εταιρειών και οργανώσεων πολιτών.
