Τα θεωρητικά μοντέλα που αναπτύχθηκαν για τις οικογένειες παιδιών με ειδικές ανάγκες – Διπλωματική Εργασία του Σπυρίδωνα Λιάγκα – Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, Π.Μ.Σ. Επιστήμες της Αγωγής μέσω Καινοτόμων Τεχνολογιών και Βιοϊατρικών Προσεγγίσεων – Μέρος 11ο

Δεκ 31, 2024 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3.1 Θεωρητικά Μοντέλα (Β Μέρος)

 

Μοντέλο Αντιμετώπισης του άγχους

Στη δεκαετία του ’80, η έρευνα για τις οικογένειες με παιδιά που έχουν ειδικές ανάγκες άρχισε να εστιάζει περισσότερο στην ψυχική υγεία της οικογένειας, απομακρυνόμενη από τις πιο παθολογικές θεωρίες του παρελθόντος. Το καινούργιο μοντέλο που αναπτύχθηκε, γνωστό ως μοντέλο ABCX του Hill, προσέφερε ένα πλαίσιο για την κατανόηση του πώς οι γονείς αντιλαμβάνονται και προσαρμόζονται στη γέννηση ενός παιδιού με ειδικές ανάγκες. Αυτό το μοντέλο εξετάζει τρεις βασικούς παράγοντες: το στρεσογόνο γεγονός (A), τους διαθέσιμους πόρους για την αντιμετώπιση του στρεσογόνου γεγονότος (B), και την ερμηνεία ή την αντίληψη του γεγονότος. Το αποτέλεσμα (X) είναι η προσαρμογή της οικογένειας στη νέα κατάσταση. Με αυτόν τον τρόπο, το μοντέλο αναγνωρίζει ότι οι αντιδράσεις των γονέων δεν είναι μόνο αποτέλεσμα της αναπηρίας του παιδιού, αλλά επηρεάζονται επίσης από τους προσωπικούς και κοινωνικούς πόρους που έχουν στη διάθεσή τους, καθώς και από τις προσωπικές τους αντιλήψεις και πεποιθήσεις. Αυτή η προσέγγιση βοήθησε στην ανάπτυξη πιο ολιστικών και υποστηρικτικών προγραμμάτων για οικογένειες με παιδιά που έχουν ειδικές ανάγκες.

Για τις οικογένειες αντιμετωπίζουν πολλές προκλήσεις και οι τρεις βασικοί παράγοντες είναι κρίσιμοι για την ευημερία τους. Αυτοί οι παράγοντες είναι η αλληλεπίδραση μεταξύ τους, η ικανότητα να διαχειρίζονται το άγχος και η αποφυγή εσωτερικών κρίσεων. Όταν μια οικογένεια συνδυάζει αρμονικά αυτούς τους παράγοντες, μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις πιέσεις χωρίς να περάσει σε κατάσταση κρίσης. Αντίθετα, μια κρίση σηματοδοτεί την αποτυχία της οικογένειας να διαχειριστεί το άγχος, οδηγώντας σε ανισορροπία και αστάθεια (Driessen, 2019).

Επιπλέον, το μοντέλο διαχείρισης του άγχους υπογραμμίζει ότι κάθε οικογένεια είναι μοναδική, με διαφορετικούς πόρους και τρόπους αντιμετώπισης των προβλημάτων. Η αντίληψη των γονέων για την κατάσταση και η ικανότητά τους να ανταποκριθούν στο άγχος είναι καθοριστική. Ωστόσο, υπάρχει ο κίνδυνος οι γονείς να αναλάβουν υπερβολικές ευθύνες, που θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται από το κράτος μέσω των υπηρεσιών πρόνοιας.

Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω πίεση και άγχος, αντί να προσφέρει στήριξη και ανακούφιση στην οικογένεια. Είναι λοιπόν σημαντικό για τις οικογένειες να αναγνωρίζουν τα όρια των δυνατοτήτων τους και να επιδιώκουν την υποστήριξη από τις κοινωνικές υπηρεσίες όταν αυτό είναι απαραίτητο.

 

Μοντέλο Αλλαγής Κύκλου

Οι οικογένειες με παιδιά που έχουν ειδικές ανάγκες βιώνουν τις φάσεις της ανάπτυξης διαφορετικά σε σύγκριση με εκείνες που έχουν παιδιά με κανονική ανάπτυξη. Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν και περνούν σε νέα στάδια, οι ανάγκες των οικογενειών τους εξελίσσονται. Γι’ αυτό είναι ζωτικής σημασίας η ύπαρξη υπηρεσιών που προσφέρουν στήριξη και ενδυνάμωση στους γονείς, ιδιαίτερα κατά τις περιόδους μετάβασης. Ωστόσο, αυτές οι υπηρεσίες συχνά υστερούν σε συνέπεια και οργάνωση, αδυνατώντας να καλύψουν τις αναδυόμενες ανάγκες σε κάθε στάδιο της ζωής. Ένα αποτελεσματικό μοντέλο θα πρέπει να εστιάζει στις μεταβαλλόμενες ανάγκες αυτών των οικογενειών και να διασφαλίζει ότι οι κρατικές δομές παρέχουν την απαραίτητη υποστήριξη.

 

Μη προνομιούχες οικογένειες

Οι οικογένειες με παιδιά που έχουν ειδικές ανάγκες αντιμετωπίζουν μια σειρά από προκλήσεις που επηρεάζουν την ψυχική, συναισθηματική, κοινωνική και οικονομική τους κατάσταση. Οι γονείς αυτών των παιδιών αναλαμβάνουν μια συνεχή αναζήτηση για πόρους προκειμένου να καλύψουν τις επιπλέον ανάγκες των παιδιών τους. Η φροντίδα που απαιτείται για ένα παιδί με ειδικές ανάγκες συχνά συνοδεύεται από υψηλό κόστος, προσθέτοντας στο άγχος των γονέων. Σε σύγκριση με οικογένειες που έχουν παιδιά με τυπική ανάπτυξη, αυτές με παιδιά με ειδικές ανάγκες βιώνουν σημαντικά μεγαλύτερα οικονομικά βάρη. Τα οικονομικά ζητήματα εντείνονται όταν οι γονείς δεν μπορούν να εργαστούν λόγω των απαιτήσεων φροντίδας, μειώνοντας τα οικογενειακά εισοδήματα. Οι μονογονεϊκές οικογένειες βρίσκονται σε ακόμη πιο δύσκολη θέση, καθώς η οικονομική τους κατάσταση είναι περιορισμένη και συχνά εξαρτώνται από κρατικές υπηρεσίες. Η οικονομική πίεση περιορίζει τις δυνατότητες ψυχαγωγίας για αυτές τις οικογένειες, σε αντίθεση με τις οικογένειες που έχουν παιδιά με τυπική ανάπτυξη, και αυτό μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία όλων των μελών της οικογένειας.

Μετάβαση στο περιεχόμενο