Τα εικαστικά ως εργαλείο διαφοροποιημένης εκπαίδευσης και θεραπείας-Μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία του Σέργιου Παππά, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, Δ.Π.Μ.Σ. Επιστήμες της Αγωγής μέσω Καινοτόμων Τεχνολογιών και Βιοϊατρικών Προσεγγίσεων– Μέρος 16ο

Απρ 29, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Τα εικαστικά ως εργαλείο διαφοροποιημένης εκπαίδευσης και θεραπείας-Μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία του Σέργιου Παππά, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, Δ.Π.Μ.Σ. Επιστήμες της Αγωγής μέσω Καινοτόμων Τεχνολογιών και Βιοϊατρικών Προσεγγίσεων– Μέρος 16ο

 

4.2.        Μερικές προτάσεις

 

«Η συνειδητοποίηση της διαφοράς ανάμεσα στην αντικειμενική πραγματικότητα του τελειωμένου προϊόντος και στην υποκειμενική δέσμευση και σημασία που έχει αυτό για το δημιουργό του, αποτελεί ένα από τα πιο θεμελιώδη προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπίσει ώστε να επικοινωνεί σωστά με τα εσωτερικά του συναισθήματα» (Felicity, 2010, σ. 169).

Είναι σημαντική η προσεκτική παρατήρηση των μαθητών και των καλλιτεχνικών τους παραγώγων. Οι πρώτες ενδείξεις για το πού μπορεί να καταλήξουν οι φάσεις της καλλιτεχνικής τους ανάπτυξης (Lowenfeld & Brittain, 1987) θα οδηγήσουν στον ορθότερο σχεδιασμό των μαθημάτων, πάντα με γνώμονα τις διανοητικές, συναισθηματικές, επικοινωνιακές και κοινωνικές ανάγκες των μαθητών. Η εμπιστοσύνη στη διαδικασία της εξερεύνησης των υλικών κατά την εικαστική διαδικασία, δίνει χώρο στους μαθητές ώστε να κατανοήσουν με το δικό τους τρόπο, να τα αισθανθούν, να τα μυρίσουν, να τα εξετάσουν απτικά και εντέλει να τα οικειοποιηθούν. Για τους μαθητές με ΔΑΦ, ορισμένα υλικά μπορεί να τους είναι απωθητικά λόγω αισθητηριακής υπερευαισθησίας ή γιατί πυροδοτούν αρνητικές εμπειρίες του παρελθόντος. Η επιλογή των κατάλληλων καλλιτεχνικών υλικών απαιτεί χρόνο και εξάσκηση, αλλά η εξασφάλιση ότι υπάρχουν πάντα επιλογές είναι το κλειδί. Η εμπλοκή σε λεκτικό διάλογο κατά τη διάρκεια του μαθήματος ενδέχεται να βοηθήσει τους μαθητές με ΔΑΦ να επεκτείνουν τη σκέψη τους από το υλικό στην έννοια. Εάν ο μαθητής δεν έχει εκφραστικό προφορικό λόγο, οι επικοινωνιακές ενισχύσεις, όπως η γλώσσα του σώματος και οι οπτικές υποδείξεις είναι συνήθως πολύ αποτελεσματικές. Η κατάτμηση της καλλιτεχνικής διαδικασίας σε απλά βήματα είναι μια οργανωτική τακτική που διασφαλίζει την ατομική επιτυχία όλων. Οι αξιολογήσεις και ο αναστοχασμός στην αρχή, στη μέση και στο τέλος ενός μαθήματος, εξυπηρετούν στη βέλτιστη προσαρμογή του. Γενικά ο στοχασμός επάνω στη σημαντικότητα του μαθήματος, στην ομαδική και ατομική μάθηση, στη διασφάλιση της μαθητοκεντρικής παιδαγωγικής και των πρακτικών της διαφοροποιημένης διδασκαλίας, είναι πάντα σημαντικός για τη στοχοθεσία. Για να καλλιεργηθεί η προσωπική νοηματοδότηση στους μαθητές και να διασφαλίζεται η μέγιστη εμπλοκή τους θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως οι πολιτισμικές και κοινωνικές τους ρίζες, να αξιολογούνται οι ανάγκες τους, τα ενδιαφέροντα και τα ταλέντα τους (σύνδρομο Savant), και φυσικά να επιτρέπεται η ελευθερία στην έκφραση τους. Οι θετικές ενισχύσεις συμπεριφοράς, μέσω λεκτικής ή και σωματικής γλώσσας, είναι θεμιτές. Τέλος είναι πολύ σημαντικό η τάξη να είναι λειτουργική χωροταξικά, χωρίς εμπόδια και χωρίς περιττό οπτικό και ακουστικό «θόρυβο». Η πρόσβαση στα υλικά πρέπει να είναι εύκολη και η γκάμα τους ευρεία. Ενδέχεται να απαιτείται ειδικός προσαρμοσμένος εξοπλισμός και εκπαιδευτικά βοηθήματα (όπως PECS, συσκευές επικοινωνίας και άλλες τεχνολογίες) για την άρση των εμποδίων επικοινωνίας που οδηγούν σε πολλά επεισόδια συμπεριφοράς (Newman-Godfrey & Stichter, 2017, p. 170).

Όταν σχεδιάζουμε προγράμματα για τις εικαστικές τέχνες, πρέπει να σκεφτόμαστε πρώτα την τέχνη. Σκεφτείτε τις καλλιτεχνικές δεξιότητες, τα καλλιτεχνικά υλικά, τις εκφραστικές γλώσσες και όλη τη θαυμάσια μάθηση που προκύπτει από την ενασχόληση με την τέχνη. Άλλες ακαδημαϊκές, θεραπευτικές και επαγγελματικές δεξιότητες θα ακολουθήσουν σε δεύτερη μοίρα, πίσω από τη μάθηση των εικαστικών, επιτρέποντας στην τέχνη να ηγηθεί αυτού του δυναμικού μαθήματος, να διασφαλιστούν έτσι τα επιθυμητά αποτελέσματα και οι μαθητές να έχουν τις μέγιστες δυνατές ευκαιρίες στη συμμετοχή και την επιτυχία τους. Είναι σημαντικό να παραμείνει η μάθηση μέσα στις εικαστικές τέχνες στο επίκεντρο των προγραμμάτων σπουδών για τις εικαστικές τέχνες, και όχι μόνο η μάθηση μέσω των εικαστικών τεχνών (Burton, The configuration of meaning: Learner-centered art education revisited, 2000).

Μετάβαση στο περιεχόμενο