«ΣΥΝΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΣΤΗ ΦΥΣΙΚΗ ΑΓΩΓΗ» -Διπλωματική Εργασία της Μυρτώς Καδίτη, ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ -ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΦΥΣΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ & ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ -ΜΕΡΟΣ 8ο

Ιαν 11, 2021 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

5.2 Αρχές διδασκαλίας στη ΦΑ
Αξίζει να αναφερθούν οι βασικές αρχές αναφορικά με την συνεκπαίδευση των παιδιών με ΟΑ στο μάθημα της ΦΑ. Πρωτίστης σημασίας είναι η ασφάλεια. Το να μάθουν δηλαδή οι μαθητές αυτοί πως να κάνουν προθέρμανση και αποθεραπεία, να πιάνουν, να μεταφέρουν, και να χρησιμοποιούν τον εξοπλισμό, να ανακαλύπτουν νέους τρόπους κίνησης σε άγνωστο περιβάλλον και να αναπτύξουν την ικανότητα κρίσης του τρόπου αποφυγής ή να αντιμετώπισης μιας σύγκρουσης, της απώλειας της ισορροπίας ή μιας πτώσης (Mason & McCall, 2011). Οι ΚΦΑ θα πρέπει να υπενθυμίζουν στα παιδιά την ανάγκη για ελαχιστοποίηση των κινδύνων, μέχρι εν τέλει, τα ίδια να γίνουν υπεύθυνα για την ασφάλεια αυτών και των γύρω τους.
Σύμφωνα με τη Γκουτζιαμάνη-Σωτηριάδη (1993), στις αρχές που πρέπει να διέπουν τη διδασκαλία και την οργάνωση του μαθήματος της ΦΑ ανήκουν: η εφαρμογή του ΕΕΠ (χωρίς να αποκλείεται η ενοποίηση και οργάνωση μιας ομάδας), η προοδευτική αύξηση της δυσκολίας του κάθε αντικειμένου και η καταγραφή της προόδου των μαθητών σε κάθε στάδιο. Δεν πρέπει να παραβλέπετε επίσης, ότι το παιδί με ΟΑ είναι πρώτα από όλα παιδί με τις ανάγκες και τα δικαιώματα που έχουν οι τυπικής ανάπτυξης συμμαθητές του. Οι δραστηριότητες του μαθήματος της ΦΑ λοιπόν, θα πρέπει να προσαρμόζονται στις ανάγκες του αυτές και να έχουν παιγνιώδη μορφή.

5.3 Πρακτικές κατευθύνσεις και προτάσεις για τη συνεκπαίδευση των παιδιών με ΟΑ στη ΦΑ
Για την επιτυχή συμμετοχή ενός μαθητή/ριας με ΟΑ στη ΦΑ, θα πρέπει αυτός/ή να αισθάνεται ασφάλεια και εξοικείωση με το χώρο διεξαγωγής του μαθήματος. Πρέπει επομένως, πρώτα να εξερευνήσει διεξοδικά το χώρο και μετά με τη βοήθεια του ΚΦΑ να αντιληφθεί πώς μπορεί να χρησιμοποιήσει το σώμα του για να κινηθεί μέσα σε αυτόν. Σημεία αναφοράς θα καθορίζονται πριν την έναρξη της κάθε άσκησης, ενώ στην αρχή δεν θα πρέπει να υπάρχουν εμπόδια, έτσι ώστε ο/η μαθητής/ρια να αποκτήσει εμπιστοσύνη στον εαυτό του/της. Προοδευτικά μαθαίνει να κινείται και με εμπόδια. Επίσης, για οτιδήποτε διδάσκεται πρέπει να υπάρχει βιωματική εμπειρία και για όλες τις δραστηριότητες να ορίζεται σημείο εκκίνησης και τερματισμού.
Όσον αφορά τον προγραμματισμό του μαθήματος, τα παιδιά με ΟΑ χρειάζονται ένα πρόγραμμα το οποίο περιλαμβάνει εκτός από ατομικές δραστηριότητες, και δραστηριότητες/αθλήματα που εκτελούνται σε μικρές ομάδες (Lieberman & Houston- Wilson, 2002). Η ανάγκη αυτή πιθανόν αγνοείται από τους ΚΦΑ λόγω της αυξημένης δυσκολίας αυτών των δραστηριοτήτων ή λόγω άγνοιας του τρόπου οργάνωσης και καθοδήγησης. Οι δραστηριότητες που περιλαμβάνονται στο μάθημα της ΦΑ πρέπει να αναπτύσσουν την ικανότητα προσανατολισμού, ισορροπίας, τον οπτικοακουστικό και νευρομυϊκό συντονισμό, την κιναίσθηση, την αντίληψη του χώρου, της κατεύθυνσης και του ρυθμού. Αυτές αναπτύσσονται στις αθλοπαιδιές και μέσα από δραστηριότητες ανεξάρτητης φύσης, όπως αυτές του στίβου, του χορός και της κολύμβησης (Μαρινάκου- Καλαϊτζίδη, 2017).
Σημαντικό μέρος στο πρόγραμμα επίσης, πρέπει να κατέχουν και δραστηριότητες που στοχεύουν στη βελτίωση της ΦΚ, με ιδιαίτερη προσοχή στην ένταση και τη διάρκειά τους. Ένα προσεκτικά σχεδιασμένο και καλά δομημένο πρόγραμμα ΦΑ μπορεί να συμβάλει, σε συνδυασμό βέβαια με την γενικότερη ενασχόληση των παιδιών με ΟΑ με την άσκηση, στη βελτίωση της ΦΚ. Τέτοιες δραστηριότητες, όχι μόνο καθιστούν ικανά τα άτομα με ΟΑ να αναπτύξουν τις ικανότητές τους, αλλά συμβάλλουν επίσης στην κοινωνική τους ενσωμάτωσή (Lieberman & Houston-Wilson, 2002). Το περιεχόμενο του προγράμματος ΦΑ καλό είναι να περιέχει επιπλέον, ασκήσεις χαλάρωσης.
Μερικές ακόμη πρακτικές συμβουλές είναι, όταν ο/η ΚΦΑ απευθύνεται σε μαθητή/ρια με ΟΑ να προσφωνεί το όνομά τους/της, να παρέχει σαφείς οδηγίες (π.χ. αντί για «πήγαινε κοντά στη γραμμή», «κάνε δύο βήματα προς τα δεξιά σου») και να εξηγεί τι συμβαίνει γύρω του/της. Όπως αναφέρεται και στην έρευνα των Lieberman, και Houston- Wilson (2002), την ώρα της άσκησης ο ΚΦΑ πρέπει να βάλει τον εαυτό του στη θέση του παιδιού. Σε κάθε στιγμή πρέπει να τον/την ενημερώνει για το που βρίσκεται η μπάλα, ο αντίπαλος κ.λπ.
Σχετικά με τον εξοπλισμό, οι κώνοι πρέπει να έχουν έντονα χρώματα, ενώ μια διαφορετικού χρώματος κολλητική ταινία θα βοηθούσε ακόμη περισσότερο στο να γίνονται ευδιάκριτοι. Τα σημείο εκκίνησης και τα όρια του χώρου πρέπει επίσης να ξεχωρίζουν και προτείνεται, εκτός από τη χρήση έντονων χρωμάτων και η δυνατότητα της διάκρισής τους μέσω της αφής. Σχετικά με τις μπάλες, αυτές θα πρέπει να είναι ίσως λίγο μεγαλύτερες, με έντονο χρώμα που κάνει αντίθεση με το έδαφος και το περιβάλλον και με ενσωματωμένο κουδούνι. Οι ξύλινου πάγκοι ακόμη, συνιστάται να βάφονται ώστε να διακρίνονται από το πάτωμα, ενώ σε δραστηριότητες με σκοπό την βελτίωση της στόχευσης, θα πρέπει οι στόχοι να είναι επίσης ευδιάκριτοι. Επιπλέον, βοηθητικό θα ήταν το δέσιμο της μπάλας με σχοινί στο χέρι του παιδιού με ΟΑ, έτσι ώστε αυτή να μην μπορεί να φύγει μακριά (π.χ. κατά τη διδασκαλία της ντρίπλας).
Όσον αφορά την εκμετάλλευση της υπολειπόμενης όρασης των μαθητών, το επίπεδο του φωτισμού πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα. Ο έντονος φωτισμός είναι απαραίτητος, ωστόσο δεν ισχύει το ίδιο για τα φωτοφοβικά παιδιά. Ταυτόχρονα, για την αποτελεσματική χρήση της ακουστικής ικανότητας, οι μαθητές με ΟΑ θα πρέπει να στέκονται πάντα σε θέση ώστε να μπορούν να ακούν τον/την ΚΦΑ. Η πηγή ενός ήχου επίσης μπορεί να αποτελεί το στόχο σε δραστηριότητες μετακίνησης, όπως τα σπριντ (Auxter, et al., 2005).
Όσον αφορά την επίδειξη νέων κινητικών δεξιοτήτων, είναι σημαντική η χρήση σαφών προφορικών κατευθύνσεων και η παροχή απτικής βοήθειας (Klavina & Block, 2008). Για αυτό το σκοπό θα μπορούσε επίσης ο/η μαθητής/ρια με ΟΑ να ακουμπά τον ΚΦΑ ώστε να αντιλαμβάνεται έτσι την κίνησή του. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί πως η χρήση απτικής βοήθειας πρέπει να δίνεται με ιδιαίτερη προσοχή και μετά την συγκατάθεση του παιδιού (ειδικά στους μαθητές μεγαλύτερης ηλικίας). Κατά την εκτέλεση της δεξιότητας από τον/την μαθητή/ρια η ανατροφοδότηση που δίνεται πρέπει να είναι σαφής (Block, 2007). Για παράδειγμα, μετά από ένα σουτ πρέπει να γίνεται αναφορά στο πώς/γιατί αστόχησε το παιδί, παρέχοντας σαφείς πληροφορίες και ανατροφοδότηση σχετικά με τον κινητικό σχεδιασμό που πρέπει να ακολουθήσει.
Στην περίπτωση σοβαρών ΟΑ, η συμμετοχή στις αθλοπαιδιές (μπάσκετ, βόλεϊ, ποδόσφαιρο κλπ) είναι αρκετά δύσκολη. Ωστόσο, οι δεξιότητες που περιέχονται στις αθλοπαιδιές (π.χ. σούτ, πάσες, λακτίσματα, ντρίπλα) μπορούν να διδαχθούν, ενώ άλλα παιχνίδια με τις κατάλληλες τροποποιήσεις είναι επίσης επιτεύξιμα. Οι μαθητές με ΟΑ ακόμη, μπορούν να μάθουν τους κανόνες αυτών των αθλημάτων και να αποκτήσουν μια καλύτερη κατανόηση των στρατηγικών που χρησιμοποιούνται.

Μετάβαση στο περιεχόμενο