ΕΘΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΤΥΦΛΩΝ

Σύνδρομο Down και οικογένεια στην Ελλάδα: Η παροχή κοινωνικών και εκπαιδευτικών υπηρεσιών στα άτομα με ειδικές ανάγκες και τις οικογένειές τους (Μια διεπιστημονική προσέγγιση) (62ο μέρος)

Ιαν 24, 2018 | 'Εργα συναδέλφων (μελέτες), ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

2.4. Πρωτοβάθμια, Δευτεροβάθμια Ανώτερη και Επαγγελματική Εκπαίδευση

Οι γονείς κλήθηκαν να απαντήσουν σε μια σειρά ερωτήσεων που αφορούσε στην πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και ανώτερη εκπαίδευση του παιδιού τους (νηπιαγωγείο, δημοτικό, γυμνάσιο, λύκειο, σχολή) και την ποιότητα των υπηρεσιών αυτών.

Οι γονείς ρωτήθηκαν εάν το παιδί τους παρακολούθησε νηπιαγωγείο. Στην ερώτηση αυτή απάντησαν 59 υποκείμενα. Στην πλειοψηφία τους τα παιδιά είχαν πάει στο νηπιαγωγείο (ποσοστό 71,2%) ενώ μόνο το 28,8% των παιδιών δεν πήγε νηπιαγωγείο.

Στη συνέχεια οι γονείς ρωτήθηκαν αν το παιδί τους παρακολούθησε Ειδικό Νηπιαγωγείο ή το νηπιαγωγείο της γειτονιάς. Οι μισοί σχεδόν γονείς δήλωσαν ότι το παιδί τους πήγε σε ειδικό νηπιαγωγείο (ποσοστό 55,3%) και οι άλλοι μισοί (ποσοστό 44,7%) δήλωσαν ότι το παιδί τους πήγε στο νηπιαγωγείο της γειτονιάς.

Σε σχέση με το φύλο παρατηρούμε ότι περισσότερες γυναίκες από άντρες δήλωσαν ότι το παιδί τους πήγε σε ειδικό νηπιαγωγείο (αντίστοιχα ποσοστά για άνδρες και γυναίκες: 19% και 81%). Η διαφορά μεταξύ των ποσοστών ανδρών και γυναικών που δήλωσαν ότι το παιδί τους πήγε σε νηπιαγωγείο της γειτονιάς ήταν μικρότερη όπως φαίνεται στην παρακάτω γραφική παράσταση. Η διαφοροποίηση μεταξύ των δυο φύλων ήταν στατιστικά σημαντική (χ2= 2,8, df= 1, p< 0,05). Παράλληλα, σημαντικές διαφορές βρέθηκαν από την ανάλογη στατιστική ανάλυση ως προς το μορφωτικό επίπεδο των υποκειμένων (χ2= 0,8, df= 1, p< 0,05). Οι απόφοιτοι δημοτικού δηλώνουν ότι το παιδί τους παρακολούθησε ειδικό νηπιαγωγείο σε μεγαλύτερο ποσοστό της τάξης του 93,3%, σε αντίθεση με το 6,7% μόνο των αποφοίτων γυμνασίου-λυκείου. Οι γονείς κλήθηκαν στη συνέχεια να δηλώσουν αν το νηπιαγωγείο που παρακολούθησε το παιδί τους ήταν δημόσιο ή ιδιωτικό. Παρατηρούμε ότι οι γονείς στην πλειοψηφία τους (ποσοστό 72,6%) δήλωσαν ότι το παιδί τους πήγε σε δημόσιο νηπιαγωγείο. Οι στατιστικές αναλύσεις ως προς το φύλο και το μορφωτικό επίπεδο έδειξαν ότι υπάρχουν στατιστικά σημαντικές διαφορές και στις δύο συγκρίσεις. Πιο συγκεκριμένα, ως προς το φύλο παρατηρούμε ότι περισσότερες γυναίκες (ποσοστό 82,4%) δήλωσαν ότι το παιδί τους πήγε σε ιδιωτικό νηπιαγωγείο (χ2 = 1,1, df = 1, p< 0,05). Ως προς το μορφωτικό επίπεδο, παρατηρούμε ότι περισσότεροι απόφοιτοι δημοτικού δήλωσαν ότι το παιδί τους παρακολούθησε δημόσιο νηπιαγωγείο (χ2 = 1,3, df = 1, p< 0,05). Πίνακας 5: Νηπιαγωγείο που παρακολούθησε το παιδί (δημόσιο – ιδιωτικό) ως προς το φύλο και το μορφωτικό επίπεδο. ΦΥΛΟ
ΜΟΡΦΩΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

Δημόσιο
• Άνδρες: 31,1 %
• Γυναίκες: 68,9 %
• Δημοτικό: 84,2 %
• Γυμνάσιο-Λύκειο: 15,8 %

Ιδιωτικό
• Άνδρες: 17,6 %
• Γυναίκες: 82,4 %
• Δημοτικό: 69,2 %
• Γυμνάσιο-Λύκειο: 30,8 %

Στη συνέχεια οι γονείς ρωτήθηκαν αν το παιδί τους παρακολούθησε Ειδικό Δημοτικό σχολείο ή Γενικό Δημοτικό σχολείο. Σχεδόν το 60% των γονέων δήλωσαν ότι το παιδί τους πήγε σε Ειδικό Δημοτικό σχολείο.

Σε σχέση με το φύλο παρατηρούμε ότι περισσότερες γυναίκες από άντρες δήλωσαν ότι το παιδί τους πήγε σε Ειδικό Δημοτικό σχολείο (αντίστοιχα ποσοστά για άνδρες και γυναίκες: 23,7% και 76,3%). Η διαφορά μεταξύ των ποσοστών ανδρών και γυναικών που δήλωσαν ότι το παιδί τους πήγε σε Γενικό Δημοτικό σχολείο ήταν μικρότερη όπως φαίνεται στην παρακάτω γραφική παράσταση. Η διαφοροποίηση μεταξύ των δυο φύλων ήταν στατιστικά σημαντική (χ2 = 0,7, df =1, p< 0,05). Αντίθετα, σημαντικές διαφορές βρέθηκαν στην ανάλογη στατιστική ανάλυση ως προς το μορφωτικό επίπεδο των υποκειμένων. Σε συνέχεια του παραπάνω ερωτήματος, οι γονείς κλήθηκαν να δηλώσουν αν το δημοτικό σχολείο που παρακολούθησε το παιδί τους ήταν δημόσιο ή ιδιωτικό. Παρατηρούμε ότι οι γονείς στην πλειοψηφία τους (ποσοστό 62,5%) δήλωσαν ότι το παιδί τους πήγε σε δημόσιο δημοτικό σχολείο. Οι στατιστικές αναλύσεις ως προς το φύλο και το μορφωτικό επίπεδο έδειξαν ότι υπάρχουν στατιστικά σημαντικές διαφορές μόνο ως προς το φύλο (χ2= 0,4, df = 1, p< 0,05). Πιο συγκεκριμένα, παρατηρούμε ότι περισσότερες γυναίκες (ποσοστό 74,1%) δήλωσαν ότι το παιδί τους πήγε σε ιδιωτικό δημοτικό σχολείο. Επιπλέον, ζητήθηκε από τους γονείς να αξιολογήσουν το βαθμό ευχαρίστησής τους από τις υπηρεσίες του Δημοτικού που παρακολούθησε το παιδί τους. Σύμφωνα με την παρακάτω γραφική παράσταση, το ένα τρίτο σχεδόν των γονέων (ποσοστό 32,4%) δήλωσαν ότι δεν έμειναν καθόλου ευχαριστημένοι, ακολουθεί ιεραρχικά η αξιολογική κατηγορία «μέτρια» σε ποσοστό 22,5% και έπειτα η αξιολογική κατηγορία «εξαιρετικά» σε ποσοστό 21,1%. Επιπλέον, θεωρήσαμε σημαντικό να εξετάσουμε την ευχαρίστηση των γονέων από το δημοτικό σχολείο σε σχέση με το εάν αυτό ήταν δημόσιο ή ιδιωτικό και ειδικό ή γενικό ταυτόχρονα. Για το λόγο αυτό πραγματοποιήσαμε μια πολυπαραγωντική ανάλυση διακύμανσης η οποία έδειξε ότι υπάρχει σημαντική αλληλεπίδραση μεταξύ των τεσσάρων υποομάδων (F (1, 33) = 344,393, p< .001). Τα αποτελέσματα αυτά παρουσιάζονται πιο αναλυτικά στο 2ο μέρος του παραρτήματος 5. Από τους μέσους όρους που παρουσιάζονται στον πίνακα 6 παρακάτω, παρατηρούμε ότι οι γονείς δηλώνουν ότι έμειναν «λίγο» έως «καθόλου» ευχαριστημένοι από το δημοτικό σχολείο που παρακολούθησε το παιδί τους με σύνδρομο Down όταν το σχολείο ήταν είτε ιδιωτικό και γενικό (μέσος όρος 1,55) είτε ειδικό και δημόσιο (μέσος όρος 1,17). Αντιθέτως, οι γονείς δηλώνουν «πάρα πολύ» έως «εξαιρετικά» ευχαριστημένοι από τα γενικά δημόσια δημοτικά σχολεία (μέσος όρος 4,56) και από τα ιδιωτικά ειδικά δημοτικά σχολεία (μέσος όρος 4,55). Σε επόμενο ερώτημα οι γονείς ρωτήθηκαν για το αν πιστεύουν ότι πρέπει να ενσωματωθούν εργαστήρια προ-επαγγελματικής εκπαίδευσης στα προγράμματα του Δημοτικού Σχολείου. Όπως φαίνεται στην παρακάτω γραφική παράσταση, οι γονείς στην πλειοψηφία τους (ποσοστό 73,4%) δήλωσαν ότι πρέπει να ενσωματωθούν τέτοια εργαστήρια «οπωσδήποτε», ενώ μόνο το 7,8% δήλωσε ότι δεν έχει άποψη και κανένας δεν είπε «όχι». Σε σχέση με το φύλο βρέθηκαν στατιστικά σημαντικές διαφοροποιήσεις (χ2 =1,4, df = 2, p< 0,05). Παρατηρούμε ότι περισσότερες γυναίκες από ότι άντρες δήλωσαν ότι «δεν έχουν άποψη» (αντίστοιχα ποσοστά για άνδρες και γυναίκες: 20% και 80%). Επιπλέον αρκετά μεγάλη διαφορά παρατηρείται μεταξύ ανδρών και γυναικών που δήλωσαν ότι πρέπει «οπωσδήποτε» να ενσωματωθούν τέτοια εργαστήρια στα δημοτικά (αντίστοιχα ποσοστά για άνδρες και γυναίκες: 25,4% και 74,5%). Αντίθετα, σημαντικές διαφορές βρέθηκαν στην ανάλογη στατιστική ανάλυση ως προς το μορφωτικό επίπεδο των υποκειμένων. Εκτός αυτού ζητήθηκε από τους γονείς να κάνουν προτάσεις σχετικά με τις υπηρεσίες και τα προγράμματα που πρέπει να προσφέρει το Δημοτικό Σχολείο. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών, σε ποσοστό της τάξης του 38,2%, δήλωσαν ότι τα δημοτικά σχολεία χρειάζονται «καλύτερη υποδομή», ενώ ακολουθούν ιεραρχικά αυτοί που δήλωσαν ότι δε γνωρίζουν και αυτοί που δήλωσαν ότι χρειάζονται «ειδικά προγράμματα». Αντιθέτως, μόνο το 7,3% των γονέων έκρινε χρήσιμο να προσληφθεί «ειδικό προσωπικό». Η σχετική στατιστική ανάλυση ως προς το φύλο δεν έδωσε σημαντικές διαφορές. Αντίθετα, βρέθηκαν διαφορές μεταξύ αποφοίτων δημοτικού και αυτών που έχουν τελειώσει γυμνάσιο-λύκειο (χ2 = 2,4, df = 3, p< 0,05). Παρατηρούμε ότι μόνο οι απόφοιτοι δημοτικού δήλωσαν ότι χρειάζεται «ειδικό προσωπικό». Επιπλέον, οι απόφοιτοι δημοτικού δηλώνουν την ανάγκη για «καλύτερη υποδομή», αλλά και ότι δε γνωρίζουν σε μεγαλύτερα ποσοστά από τους αποφοίτους γυμνασίου-λυκείου, όπως φαίνεται στην παρακάτω γραφική παράσταση. Επιπροσθέτως, οι γονείς ρωτήθηκαν για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση του παιδιού τους, και συγκεκριμένα εάν πιστεύουν ότι πρέπει να παρακολουθήσει Γυμνάσιο ή Επαγγελματική Σχολή. Παρατήρηση της ακόλουθης γραφικής παράστασης φανερώνει ότι οι γονείς δηλώνουν ότι το παιδί τους πρέπει να παρακολουθήσει επαγγελματική σχολή σε ποσοστό 57,6% και γυμνάσιο σε ποσοστό 42,4%. Άρα οι απόψεις των γονέων και κηδεμόνων ατόμων με σύνδρομο Down μοιράζονται ως προς την επιπλέον της βασικής εκπαίδευσης του παιδιού τους. Οι ανάλογες αναλύσεις ως προς το φύλο και το μορφωτικό επίπεδο των γονέων δεν έδειξαν στατιστικά σημαντικές διαφορές. Σε συνέχεια του προηγούμενου ερωτήματος ζητήθηκε από τους γονείς που δήλωσαν ότι το παιδί τους είναι καλύτερα να παρακολουθήσει επαγγελματική σχολή να περιγράψουν το πως θα έπρεπε να είναι. Τα υποκείμενα δηλώνουν σε μεγαλύτερο ποσοστό της τάξης του 35,1% ότι θα πρέπει να γίνεται «εφαρμογή ειδικών προγραμμάτων» και ακολουθεί ιεραρχικά σε ποσοστό 23% η δήλωση ότι τα προγράμματα των επαγγελματικών σχολών πρέπει να είναι «προσαρμοσμένα στις ανάγκες» του παιδιού. Η στατιστική ανάλυση ως προς φύλο έδωσε σημαντικές διαφορές (χ2 = 4,1, df = 4, p< 0,05). Παρατηρούμε ότι η μεγαλύτερη διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών σημειώθηκε στην ανάγκη για «ενίσχυση της εύρεσης εργασίας», όπου περισσότερες γυναίκες από άντρες δήλωσαν ότι είναι απαραίτητη (αντίστοιχα ποσοστά για άνδρες και γυναίκες: 9,1% και 90,9%). Παράλληλα, σημαντικές διαφορές βρέθηκαν από την ανάλογη στατιστική ανάλυση ως προς το μορφωτικό επίπεδο των υποκειμένων (χ2 = 8,3, df = 4, p< 0,05). Σύμφωνα με τη γραφική παράσταση που ακολουθεί μόνο οι απόφοιτοι δημοτικού δήλωσαν ότι χρειάζεται «ειδικό προσωπικό». Επιπλέον, οι απόφοιτοι δημοτικού δήλωσαν ότι τα προγράμματα των επαγγελματικών σχολών πρέπει να είναι «προσαρμοσμένα στις ανάγκες» του παιδιού σε μεγαλύτερο ποσοστό της τάξης του 87,5%, σε αντίθεση με το 12,5% των αποφοίτων γυμνασίου-λυκείου.

Μετάβαση στο περιεχόμενο