5.5. Το γονεϊκό κίνημα στην Ελλάδα
Η συμβολή των γονέων στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των παιδιών τους, μέσω της συμμετοχής τους στο γονεϊκό κίνημα, είναι σημαντική. Σε πολλές χώρες οι παρεμβάσεις των συλλόγων, των οργανώσεων και των ομοσπονδιών γονέων παιδιών με Μειονεξίες και Αναπηρίες, (ΜκΑ), ομάδες όπου συνήθως συμμετέχουν και οι γονείς παιδιών με σύνδρομο ΝΤΑΟΥΝ, είχαν ως αποτέλεσμα:
α) Τη νομική κατοχύρωση πολλών δικαιωμάτων των παιδιών με ΜκΑ και των οικογενειών τους.
β) Την υλοποίηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων.
γ) Την επαγγελματική αποκατάσταση υψηλού ποσοστού νοητικά υστερούντων.
δ) Τη βελτίωση της ιδρυματικής περίθαλψης στις περιπτώσεις εκείνες που δεν μπορεί η οικογένεια ν’ ανταποκριθεί στις ανάγκες των παιδιών.
ε) Την αλλαγή σε ικανοποιητικό βαθμό των αρνητικών αντιλήψεων και στάσεων της κοινωνίας.
Ο ρόλος του γονεϊκού κινήματος στη χώρα μας ακολούθησε μια παράλληλη εξέλιξη με τα αντίστοιχα κινήματα των δυτικοευρωπαϊκών χωρών, αλλά με μια υστέρηση περίπου ενάμιση με δυο αιώνες. Η εξέλιξη αυτή ακολούθησε στην ουσία την εξέλιξη της Ειδικής Εκπαίδευσης όπου και στη χώρα μας η ιδιωτική πρωτοβουλία, είχε το προβάδισμα, σε σχέση με το κράτος. Μάλιστα πολύ χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της εκπαίδευσης των παιδιών με αισθητηριακές ΜκΑ. Η εκπαίδευσή τους προηγήθηκε κατά πολύ της αντίστοιχης εκπαίδευσης όλων των άλλων κατηγοριών παιδιών με ΜκΑ.
Η τάση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας προς την κατεύθυνση αυτή, κατά τη γνώμη μας συναρτάται κατά κύριο λόγο, από τις εμπειρίες που οι ίδιοι οι εύποροι ιδιώτες, ενδεχόμενα, απεκόμισαν ζώντας στο εξωτερικό και πιθανώς με τις φιλοδοξίες τους ως δωρητών για προβολή τους στον ευρύτερο κοινωνικό χώρο του νεοσύστατου κράτους. Την επόμενη περίοδο την οποία προσδιορίζουμε, περίπου στο μεσοπόλεμο, προστίθεται και μια τρίτη παράμετρος, αυτή της περίθαλψης και εκπαίδευσης παιδιών με ΜκΑ που προέρχονταν από εύπορες, αστικές ή ημιαστικές οικογένειες, αφού η απόκρυψή τους από τον κοινωνικό περίγυρο ήταν πια δυσχερής. Εδώ κατά τη γνώμη μας βρίσκεται και η ρίζα της δημιουργίας του γονεϊκού κινήματος στην Ελλάδα. Οι γονείς των παιδιών με ΜκΑ διακατεχόμενοι από αισθήματα ενοχής, άγχους και αγωνίας για την τύχη τους αποτέλεσαν την πρώτη «πελατεία» αυτών των ιδρυμάτων. Κατέφευγαν σ΄ αυτά, ιδίως οι οικονομικά δυσπραγούντες αφού σ’ αυτά υπήρχε η οικονομική ευχέρεια για παροχή ιδρυματικής περίθαλψης. Με τον τρόπο αυτό τόσο τα ίδια τα παιδιά όσο και οι γονείς τους γίνονται υποκείμενα της «φιλανθρωπίας», βασικό ιδεολογικό στοιχείο της περιόδου στην εκπαίδευση των παιδιών με ΜκΑ.
Η σιωπηρή πίεση των γονέων που κατείχαν υψηλές οικονομικοκοινωνικές θέσεις είχε ως πρώτο αποτέλεσμα την ίδρυση της Ελληνικής Εταιρείας Προστασίας και Αποκαταστάσεως Αναπήρων Παίδων, ΕΛΕΠΑΠ, τo 1937. Η ίδρυση της Εταιρείας υπήρξε εμφανώς έργο της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, σε συνεργασία με το Ροταριανό Όμιλο Αθηνών και το Αμερικανικό Ίδρυμα East Relief. Αφανώς όμως υπήρξε το αποτέλεσμα της πίεσης των γονέων, της κοινωνικής πραγματικότητας και της προσπάθειας του κράτους να δείξει κοινωνικό πρόσωπο. Η τρίτη προαναφερθείσα παράμετρος φαίνεται καθαρά στην αμέσως μετά την παραπάνω Εταιρεία ίδρυση του «Ασκληπιείου Βούλας» που είχε ως σκοπό την εκπαίδευση των παιδιών που τελούσαν υπό θεραπεία στο αντίστοιχο νοσοκομείο. Επιχορηγούνταν και εποπτευόταν από το Υπουργείο Παιδείας.
Σε όλα τα παραπάνω ιδρύματα δεν υπήρξε συλλογική λειτουργία υπό οιανδήποτε μορφή των γονέων. Η πρώτη «οιονεί» συλλογική οργάνωση γονέων στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε το 1959 στο πλαίσιο της λειτουργίας του Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου του Τομέα Ψυχικής Υγιεινής του Βασιλικού Εθνικού Ιδρύματος. Η «Ομάς Γονέων» που σχηματίστηκε για συμβουλευτική εργασία στο πλαίσιο στήριξης των γονέων των παιδιών με Ν. Υ ήταν «η μαγιά», για τη δημιουργία της Ένωσης Γονέων και Κηδεμόνων Απροσαρμόστων Παίδων, (ΠΕΓΚΑΠ). Η Ένωση σε συνεργασία με το Κέντρο Ψυχικής Υγιεινής ίδρυσε το 1962 το «Κέντρο Θεραπευτικής Παιδαγωγικής το ΣΤΟΥΠΑΘΕΙΟΝ».
Από την περίοδο που άρχισαν να ιδρύονται δημόσια σχολεία Ειδικής Εκπαίδευσης διαφόρων τύπων σε όλη την ελληνική επικράτεια στα μέσα της δεκαετίας του 1970 άρχισαν να ιδρύονται αντίστοιχα και σύλλογοι γονέων των παιδιών που φοιτούσαν στα σχολεία αυτά. Ο Νόμος Πλαίσιο 1566 του Υπουργείου Παιδείας καθόρισε μάλιστα και το πλαίσιο ίδρυσης των συλλόγων αυτών. Ήδη από το 1981 την ΠΕΓΚΑΠ αντικατέστησε η Πανελλήνια Ομοσπονδία Σωματείων Γονέων και Κηδεμόνων Ατόμων με Αναπηρία, ΠΟΣΓΚΑΜΕΑ.,ως πανελλήνιος εκφραστής των αιτημάτων των ανά την επικράτεια συλλόγων γονέων που έχουν παιδιά με Νοητική Υστέρηση, Αυτισμό, Ψυχοσωματικές και Πολλαπλές Αναπηρίες.
Η κατανομή των συλλόγων που ανήκουν σήμερα στην ΠΟΣΓΚΑΜΕΑ ανά περιφέρεια και Νομό φαίνεται στον παρακάτω ΠΙΝΑΚΑ 3 καθώς και στον ΧΑΡΤΗ 1.
Α/Α: 1
Περιφέρεια: ΑΤΤΙΚΗ
Νομός: ΑΘΗΝΩΝ – ΠΕΙΡΑΙΑ
Σύνολο: 43
Α/Α: 2
Περιφέρεια: ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ
Νομός: ΑΧΑΪΑΣ
Σύνολο: 6
Νομός: ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ
Σύνολο: 1
Νομός: ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ
Σύνολο: 1
Α/Α: 3
Περιφέρεια: ΣΤΕΡΕΑ ΕΛΛΑΔΑ
Νομός: ΕΥΒΟΙΑΣ
Σύνολο: 2
Νομός: ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ
Σύνολο: 2
Νομός: ΒΟΙΩΤΙΑΣ
Σύνολο: 3
Νομός: ΦΘΙΩΤΙΔΑΣ
Σύνολο: 1
Α/Α: 4
Περιφέρεια: ΗΠΕΙΡΟΣ
Νομός: ΘΕΣΠΡΩΤΙΑΣ
Σύνολο: 1
Νομός: ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ
Σύνολο: 1
Νομός: ΑΡΤΑΣ
Σύνολο: 1
Νομός: ΠΡΕΒΕΖΗΣ
Σύνολο: 3
Α/Α: 5
Περιφέρεια: ΘΕΣΣΑΛΙΑ
Νομός: ΛΑΡΙΣΑΣ
Σύνολο: 2
Νομός: ΤΡΙΚΑΛΩΝ
Σύνολο: 2
Νομός: ΚΑΡΔΙΤΣΑΣ
Σύνολο: 1
Νομός: ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ
Σύνολο: 2
Α/Α: 6
Περιφέρεια: ΘΡΑΚΗ
Νομός: ΕΒΡΟΥ
Σύνολο: 2
Νομός: ΡΟΔΟΠΗΣ
Σύνολο: 1
Νομός: ΞΑΝΘΗΣ
Σύνολο: 1
Α/Α: 7
Περιφέρεια: ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ
Νομός: ΚΑΒΑΛΑΣ
Σύνολο: 2
Νομός: ΔΡΑΜΑΣ
Σύνολο: 3
Νομός: ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ
Σύνολο: 2
Νομός: ΦΛΩΡΙΝΑΣ
Σύνολο: 1
Νομός: ΠΕΛΛΑΣ
Σύνολο: 5
Νομός: ΚΙΛΚΙΣ
Σύνολο: 1
Νομός: ΓΡΕΒΕΝΩΝ
Σύνολο: 1
Νομός: ΚΟΖΑΝΗΣ
Σύνολο: 3
Νομός: ΣΕΡΡΩΝ
Σύνολο: 2
Νομός: ΚΑΤΕΡΙΝΗΣ
Σύνολο: 3
Νομός: ΗΜΑΘΙΑΣ
Σύνολο: 4
Νομός: ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
Σύνολο: 24
Α/Α: 8
Περιφέρεια: ΝΗΣΙΑ
Νομός: ΚΡΗΤΗ
Σύνολο: 4
Νομός: ΑΝΑΤΟΛΙΚΟ ΑΙΓΑΙΟ
Σύνολο: 3
Νομός: ΚΥΚΛΑΔΩΝ
Σύνολο: 1
Νομός: ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ
Σύνολο: 3
Νομός: ΕΠΤΑΝΗΣΟΥ
Σύνολο: 4
ΓΕΝΙΚΟ ΣΥΝΟΛΟ: 142
ΧΑΡΤΗΣ: 1
Κατανομή των συλλόγων γονέων ατόμων με αναπηρία που ανήκουν στην Π.Ο.Σ.Γ.Κ.Α.ΜΕΑ σε όλη την επικράτεια.
