Συμπερίληψη των παιδιών με αναπηρία στο γενικό σχολείο: προϋποθέσεις πραγμάτωσης ενός σχολείου για όλους – ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Βαλέριας Λιούμη – Διϊδρυματικό Π.Μ.Σ. Επιστήμες της Αγωγής μέσω Καινοτόμων Τεχνολογιών και Βιοϊατρικών Προσεγγίσεων – Μέρος 4ο

Ιούλ 18, 2024 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Συμπερίληψη των παιδιών με αναπηρία στο γενικό σχολείο: προϋποθέσεις πραγμάτωσης ενός σχολείου για όλους – ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Βαλέριας Λιούμη – Διϊδρυματικό Π.Μ.Σ. Επιστήμες της Αγωγής μέσω Καινοτόμων Τεχνολογιών και Βιοϊατρικών Προσεγγίσεων – Μέρος 4ο

 

Κεφάλαιο 2. Αναπηρία και Ειδική Αγωγή

2.1.         Εννοιολογική τοποθέτηση της αναπηρίας

 

Ο όρος αναπηρία χρησιμοποιείται συχνά, με διαφορετικό περιεχόμενο από διαφορετικές ειδικότητες και από διαφορετικούς ανθρώπους. Κάποιες φορές της δίνεται θετικό πρόσημο, ενώ άλλες αρνητικό. Είναι σημαντικό ωστόσο, η έννοια να προσεγγιστεί ολιστικά με μια κοινή κατεύθυνση για όλα τα ανάπηρα άτομα. Οι ορισμοί της αναπηρίας ποικίλουν ανάλογα με την ιδεολογική-πολιτική προσέγγιση και τη σκοπιά με την οποία αντιμετωπίζεται.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζει ως Άτομα με Ειδικές Ανάγκες, τους ανθρώπους που μειονεκτούν σημαντικά και αυτή τους η μειονεξία οφείλεται σε φυσική ή νοητική βλάβη. Ως μειονεξία αναφέρεται «κάθε απώλεια ουσίας ή αλλοίωσης μιας δομής ή μιας ψυχολογικής, φυσιολογικής ή ανατομικής λειτουργίας». Απόρροια της μειονεξίας είναι η ανικανότητα, δηλαδή

«κάθε μερική ή ολική ελάττωση της ικανότητας να επιτελούμε μια δραστηριότητα με ένα συγκεκριμένο τρόπο ή μέσα στα όρια που θεωρούνται ως φυσιολογικά για ένα ανθρώπινο ον». Το αποτέλεσμα της ανικανότητας είναι το ελάττωμα, δηλαδή ο περιορισμός ή η απαγόρευση ενός ατόμου να φέρει εις πέρας ένα σκοπό που είναι κατάλληλος για αυτόν (Veil Cl., 1994). Ωστόσο, ορισμός αυτός δεν είναι συγκεκριμένος και κατανοητός, ενώ μοιάζει περισσότερο με μια κατηγοριοποίηση των ελαττωμάτων (Ζώνιου-Σιδέρη, 2011).

Συσχετίζοντας την αναπηρία ενός ατόμου με το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ζει, μπορούμε να πούμε πως ανάπηρος είναι εκείνος που, λόγω κάποιων ψυχολογικών ή κοινωνικών ή σωματικών χαρακτηριστικών, δεν δύναται να λάβει μέρος σε κάποιες ενασχολήσεις ή να λάβει τα αγαθά στα οποία έχουν πρόσβαση τα υπόλοιπα μέλη της κοινωνίας μέσα στην οποία βρίσκεται (Δημητρόπουλος, 1995). Ένας επίσης σχετικός με την κοινωνία ορισμός, χαρακτηρίζει την αναπηρία ως μια θεσμική παραγωγή της έμμισθης κοινωνίας που διακατέχεται από ταξικότητα, ενώ οι ιατρικοί όροι που δημιουργήθηκαν καταπιέζουν και περιορίζουν τα ανάπηρα άτομα (Bardeau, 1977).

Από μια άλλη οπτική, η αναπηρία αποτελεί μια βλάβη στις ανθρώπινες λειτουργίες, ένα ελλάτωμα ή ιδιαιτερότητα, η οποία δεν θεραπεύεται, αποκτάται είτε κατά τη γέννηση, είτε αργότερα και δεν επιτρέπει στο άτομο να ικανοποιήσει βασικές κοινωνικές ανάγκες, όπως το να κινείται ή να δουλεύει (Χαρτοκόλλης, 1981). Συμπληρωματικά αναφέρεται, πως η οριοθέτηση της αναπηρίας αποτελεί μια μορφή μομφής, κατηγορεί το άτομο και δεν χαρακτηρίζεται από αντικειμενικότητα (Friedson, 1966).

Ένας ακόμη ορισμός αναφέρει, πως η αναπηρία υφίσταται και αναγνωρίζεται ως τέτοια μόνο όταν τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα ενός ατόμου συσχετισθούν με τις πεποιθήσεις της κοινωνίας σχετικά με τις λιγότερες δυνατές ικανότητες που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος. Η αναπηρία αποτελεί κοινωνικό φαινόμενο και αναγνωρίζεται όταν η παραπάνω σύγκριση αποδεικνύει πως οι ικανότητες του ατόμου δεν συμβαδίζουν με τις παραπάνω πεποιθήσεις (Jantzen, 1974).

Κάποια κοινά σημεία στα οποία συμφωνούν πολλές επιστημονικές ειδικότητες σχετικά με την αναπηρία είναι τα εξής (Ζώνιου-Σιδέρη, 1987):

  1. Η αναπηρία είναι εκ γενετής ή επίκτητη.
  2. Αποτελεί βλάβη στις λειτουργίες του ατόμου και δυσχεραίνει τη ζωή του.
  3. Είναι αποτέλεσμα αναπτυξιακής ή λειτουργικής παραμόρφωσης ή βλάβης και
  4. Η κοινωνία διακατέχεται από προκαταλείψεις και στερεότυπα για το ανάπηρο άτομο.

Συμπερασματικά, η αναπηρία ορίζεται από τους μη ανάπηρους και αφορά τον τρόπο που αντιλαμβάνονται την ύπαρξη του διαφορετικού. Η εννοιολογική τοποθέτησή της εξαρτάται από πολλούς παράγοντες και εφάπτεται στην ηθική αντίληψη του καθενός, ενώ δεν ανταποκρίνεται απόλυτα στην πραγματικότητα. Με βάση τα παραπάνω, γίνεται αντιληπτό ότι η αναπηρία αφορά τη μη ένταξη του ανάπηρου ατόμου στην κοινωνία (Ζώνιου-Σιδέρη, 2011).

Μετάβαση στο περιεχόμενο