2.3. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΝΟΙΩΝ ΣΕ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ
Τι γίνεται λοιπόν µε τους ανθρώπους µε τύφλωση ή µειωµένη όραση;
Καθώς ο ρόλος της όρασης είναι αδιαµφισβήτητος στην γνωστική ανάπτυξη, µπορούµε να κατανοήσουµε πως η έλλειψή της µπορεί να δηµιουργήσει δυσκολίες. Η όραση δίνει την δυνατότητα της παρατήρησης του κόσµου και της πραγµατικότητας µε ενα πολύ πιο προσεκτικό τρόπο σε σχέση µε τις υπόλοιπες αισθήσεις.
Λαµβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, αντιλαµβανόµαστε πως τα παιδιά µε τύφλωση θα επικεντρώσουν την προσοχή τους σε διαφορετικά χαρακτηριστικά σε σχέση µε τα βλέποντα παιδιά. Οι δικές τους έννοιες µπορεί να περιλαµβάνουν κάποια απτικά ή οσφρητικά χαρακτηριστικά, που για τους συνοµήλικούς τους µε όραση δεν έχουν καµία σηµασία.
Έχει παρατηρηθέι πως η γλωσσική ανάπτυξη ενός τυφλού παιδιού µπορεί να καθυστερήσει κατά τα αρχικά στάδια της ανάπτυξής του. Τα τυφλά βρέφη αρχίζουν να εµπλουτίζουν τα αρχικά τους λεξικά σε ηλικία 23-24 µηνών, πολύ αργότερα δηλαδή από ότι τα βλέποντα βρέφη (Farrenkopf, Howze & Sowell, 1995).
Ο Norris (1957), σε δική του έρευνα ανακάλυψε πως τα τυφλά παιδιά αρχίζουν να λένε τις πρώτες τους λέξεις σε ηλικία 15 µηνών ενώ τα παιδιά µε όραση σε ηλικία 11 µηνών.
Ακόµη, ο Cutsford (1951), σε έρευνές του υποστήριξε πως οι λέξεις που χρησιµοποιούν τα τυφλά παιδιά είναι πολλές φορές κενές νοήµατος και συνέχισε λέγοντας, πως η γλώσσα των τυφλών δεν µπορεί να περιλαµβάνει νοήµατα λόγω της έλλειψης οπτικών ερεθισµάτων για την κατανόηση διάφορων εννοιών.
Αυτές όµως οι έρευνες αντιµετωπίζουν αρκετές αντικρουόµενες απόψεις από πολλούς ερευνητές. Ο Gleitman (1989), υποστήριξε πως το νόηµα των λέξεων εξάγεται µέσα από συντακτικά στοιχεία. Έτσι, η αντίληψη πως η τύφλωση αποκλείει την δυνατότητα απόκτησης εννοιών είναι λανθασµένη.
Ακόµη, γίνεται αναφορά σε δέκα τρόπους µέσω των οποίων τα τυφλά παιδιά µπορούν να σχηµατίσουν ιδέες, χωρίς να χρησιµοποιούν την αίσθηση της όρασης (Boldt, 1969).
– Αισθητηριακά
– Μαγικά
– Ανθρωποµορφικά
– Σκόπιµα
– Ουσιαστικά
– Δυναµικά
– Μη κρίσιµα λειτουργικά
– Κρίσιµα λειτουργικά
– Αναλογικά
– Περιστασιακά
Αν και πιστεύεται πως τα τυφλά παιδιά δεν χρησιµοποιούν άσχετους όρους, που βασίζονται αποκλειστικά στην όραση, η κατανόηση αυτών των όρων και οι νοητικές τους αναπαραστάσεις µπορούν να διαφέρουν από εκείνες των παιδιών µε όραση (Gleitman, 1989).
Αυτές οι διαφορές προκύπτουν από την έλλειψη οπτικής πληροφορίας και την εξισορρόπηση αυτής της έλλειψης από πληροφορίες που προέρχονται από άλλες αισθήσεις.
Τα παιδιά µε τύφλωση, εποµένως, µπορούν να κατανοήσουν µια έννοια, ωστόσο λόγω της έλλειψης της όρασης, πολλές φορές εµφανίζουν µια διαφορετική κατανόηση. Χρησιµοποιούν κάποια “αντισταθµιστικά” µέσα, τις υπόλοιπες δηλαδή αισθήσεις, προκειµένου να αποζηµιωθούν για την έλλειψη στην όραση (Tobin, 2008).
Η Katarzyna (2011) σε συγκριτική έρευνα που πραγµατοποίησε ανάµεσα σε παιδιά µε ολική τύφλωση και βλέποντα παιδιά, βρήκε διαφορές στην κατανόηση εννοιών. Τα βλέποντα παιδιά απαντούσαν βασιζόµενα σε µεγάλο βαθµό στην όρασή τους και σε συµβολισµούς. Ωστόσο, στην περίπτωση των τυφλών παιδιών βρέθηκαν εµπόδια στην κατανόηση, που προκύπτουν από την απουσία της όρασης.
Τα τυφλά παιδιά παρουσίασαν εγωκεντρισµό στην γλώσσα τους (προσωπική εµπειρία), ενώ µε έννοιες που δεν γνώριζαν προσπαθούσαν µέσω αναλογικής σκέψης να βρουν οµοιότητες και διαφορές για να απαντήσουν. Ακόµη, η απουσία της όρασης, έκανε πολλά παιδιά να απαντούν εκφράζοντας χαρακτηριστικά αντικειµένων
που γίνονται αντιληπτά µε τις υπόλοιπες αισθήσεις. Ως αποτέλεσµα καταλήγει στο συµπέρασµα, λοιπόν, πως τα τυφλά παιδιά χρησιµοποιούν άλλα µέσα για να φτάσουν στην κατανόηση των εννοιών, χωρίς την χρήση της όρασης.
Ένα εξίσου σηµαντικό εύρηµα είναι πως τα παιδιά µε τύφλωση έχουν ένα “πλήρες φάσµα γνωστικών ικανοτήτων”, που δεν επιβραδύνεται από την απουσία της όρασης.
