ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ
Τµήµα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής Πρόγραµµα Μεταπτυχιακών Σπουδών:« Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση»
Διπλωµατική Εργασία
“ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ: ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΕΙΣ ΛΕΚΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΩΝ ΑΠΟ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ ΒΛΕΠΟΝΤΑ ΑΤΟΜΑ”
Σιδέρη Πηνελόπη (Α.Ε.Μ. 18047)
Επιβλέπων Καθηγητής: Παπαδόπουλος Κωνσταντίνος
Θεσσαλονίκη, 2019
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Πρόλογος
Περίληψη
Abstract…
Εισαγωγή
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ- ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ
Κεφάλαιο 1ο
1.1. Αντίληψη
1.2. Αντίληψη και τύφλωση
1.3. Απτική αντίληψη και ενεργητική αφή
Κεφάλαιο 2ο
2.1. Έννοιες
2.2. Δηµιουργία εννοιών
2.3. Δηµιουργία εννοιών σε άτοµα µε οπτική αναπηρία
2.4. Εικόνες τυφλών ατόµων
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΜΕΡΟΣ
Κεφάλαιο 5ο: Πιλοτική έρευνα
5.1. Σκοπός και ερευνητικά ερωτήµατα κυρίως έρευνας
5.2. Σκοπός πιλοτικής έρευνας
5.3. Ερευνητικά εργαλεία πιλοτικής έρευνας
5.4. Συµµετέχοντες πιλοτικής έρευνας
5.5. Διαδικασία πιλοτικής έρευνας
5.6. Αποτελέσµατα πιλοτικής έρευνας
Κεφάλαιο 6ο: Κυρίως έρευνα
6.1. Συµµετέχοντες κυρίως έρευνας
6.2. Ερευνητικά εργαλεία κυρίως έρευνας
6.3. Διαδικασία κυρίως έρευνας
6.4. Ανάλυση δεδοµένων κυρίως έρευνας
6.5. Αποτελέσµατα κυρίως έρευνας
Κεφάλαιο 7ο: Συζήτηση
7.1. Συζήτηση αποτελεσµάτων- Συµπεράσµατα
7.2. Περιορισµοί και Μελλοντικές προτάσεις
Βιβλιογραφία
Παράρτηµα
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού Προγράµµατος Σπουδών «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» του τµήµατος Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής του Πανεπιστηµίου Μακεδονίας. Οφείλω να ευχαριστήσω θερµά τους ανθρώπους που συνέβαλαν αποφασιστικά στην εκπόνηση και στην ολοκλήρωσή της.
Ξεχωριστά και ιδιαίτερα, θα ήθελα να απευθύνω θερµές ευχαριστίες στον επιβλέποντα Καθηγητή µου κ. Κωνσταντίνο Παπαδόπουλο, ο οποίος µου έδωσε τη δυνατότητα υλοποίησης µιας εξαιρετικά ενδιαφέρουσας µελέτης και µου παρείχε πολύτιµη βοήθεια και εξαιρετική καθοδήγηση για την επιτυχή διεκπεραίωσή της.
Επιπλέον, θα ήθελα να απευθύνω ένα µεγάλο ευχαριστώ σε όλους αυτούς τους ανθρώπους που µε τίµησαν µε τη συµµετοχή τους στην έρευνα, συνεργάστηκαν µαζί
µου και διέθεσαν τον προσωπικό τους χρόνο για την ολοκλήρωση της συγκεκριµένης µελέτης.
Τέλος, θα ήθελα να απευθύνω θερµές ευχαριστίες στην οικογένειά µου και στα άτοµα που υπήρξαν δίπλα µου για την αµέριστη συµπαράσταση και την καταλυτική τους υποστήριξη σε αυτήν την ερευνητική µου προσπάθεια.
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η παρούσα ερευνητική εργασία έχει ως στόχο την σύγκριση των απεικονίσεων λεκτικών περιγραφών εικόνων ανάµεσα σε βλέποντα άτοµα και σε άτοµα µε προβλήµατα όρασης, προκειµένου να διαπιστωθούν οι διαφορές και οι οµοιότητες, που µπορεί να εµφανιστούν. Συγκεκριµένα βαθµολογήθηκαν και συγκρίθηκαν ο τρόπος απεικόνισης τεσσάρων κατηγοριών εικόνων, από µια οµάδα βλεπόντων και
µια οµάδα ατόµων µε προβλήµατα όρασης, µε βάση πέντε κριτήρια “Σχεδιαγράµµατα”, “Γενικό Σχέδιο”, “Μέγεθος”, “Λεπτοµέρειες” και “Μεταφορά”. Η έρευνα ξεκινά µε εκτενή βιβλιογραφική ανασκόπηση πάνω στα θέµατα της αντίληψης και των εννοιών. Στη συνέχεια έγινε πιλοτική έρευνα για να καθοριστεί το κατά πόσο οι λεκτικές περιγραφές των εικόνων ήταν ακριβείς και λεπτοµερείς. Στην κυρίως έρευνα συµµετείχαν 12 βλέποντα άτοµα και 12 άτοµα µε προβλήµατα όρασης. Τα αποτελέσµατα έδειξαν πως οι απεικονίσεις τόσο της οµάδας των βλεπόντων όσο και της οµάδας των ατόµων µε προβλήµατα όρασης συγκέντρωσαν πολύ καλές έως και άριστες βαθµολογιές. Η µόνη διαφορά υπήρξε στο κριτήριο της λεπτοµέρειας, στο οποίο η οµάδα των ατόµων µε προβλήµατα όρασης συγκέντρωσε χαµηλότερες βαθµολογίες. Διαπιστώθηκε εποµένως, πως τα άτοµα µε προβλήµατα όρασης, χρησιµοποιώντας το κατάλληλο εργαλείο, µπορούν να απεικονίσουν λεκτικές περιγραφές εξίσου καλά µε τους βλέποντες, γεγονός που ανοίγει νέους ορίζοντες στην εκπαίδευση και την συµπερίληψή τους.
ABSTRACT
The present research aims to compare drawings of images, which have been verbally described, among sighted individuals and visually impaired people, in order to identify the differences and the similarities that may occur. In particular, the way in which a group of visually impaired and sighted people drew four different images, was graded and compared, based on five criteria: “Outlines”, “General Plan”, “Size”, “Details” and “Metaphors”. The research begins with an extensive bibliographic review on issues of perception and concepts. Then a pilot survey was conducted to determine whether the verbal descriptions of the images were accurate and detailed. The main survey involved 12 sighted individuals and 12 visually impaired people. The results showed that the drawings of both the two groups gained from very well to excellent scores. The only difference was spotted in the criterion of “Details”, in which the group of the visually impaired scored lower. It was therefore found that people with any kind of visual disability, using the appropriate tool can visualise verbal descriptions as well as the sighted, which opens up new horizons in their education and inclusion.
