Στο έλεος της αναπηρίας… και της αδιαφορίας: 8 στα 10 ιατρεία χωρίς ένδειξη πρόσβασης για ΑμεΑ

Ελισάβετ Γεωργίου

Μόλις 531 από τα 2.588 καταχωρισμένα ιατρεία του ΓεΣΥ δηλώνονται προσβάσιμα, χωρίς επίσημη πιστοποίηση ή επιτόπιους ελέγχους
Σοβαρές καταγγελίες για εμπόδια που αντιμετωπίζουν άτομα με αναπηρία στην προσπάθειά τους να επισκεφθούν ιατρεία συμβεβλημένα με το Γενικό Σύστημα Υγείας φτάνουν στην Ομοσπονδία Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου. Απουσία κατάλληλων χώρων στάθμευσης, ανελκυστήρες που δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν τροχοκαθίσματα και κτήρια χωρίς τις απαιτούμενες υποδομές συνθέτουν, σύμφωνα με τις καταγγελίες, μια πραγματικότητα που δυσχεραίνει την πρόσβαση ασθενών σε υπηρεσίες υγείας.
Μιλώντας στη «Σημερινή», ο εκπρόσωπος Τύπου της ΟΣΑΚ, Δημήτρης Λαμπριανίδης, περιέγραψε περιστατικό που καταγγέλθηκε στην Ομοσπονδία, όταν πολίτης επιχείρησε να βοηθήσει ασθενή σε τροχοκάθισμα να επισκεφθεί ιατρείο του ΓεΣΥ. Σύμφωνα με την καταγγελία, στο κτήριο δεν υπήρχαν κατάλληλες υποδομές προσβασιμότητας, ούτε επαρκείς διευκολύνσεις στάθμευσης, με αποτέλεσμα ο πολίτης να αναγκαστεί να αφήσει το όχημά του σε δρόμο με διπλή κίτρινη γραμμή, προκειμένου να βοηθήσει τον ασθενή να αποβιβαστεί.
Όταν επέστρεψε στο αυτοκίνητό του, διαπίστωσε ότι του είχε επιβληθεί εξώδικο πρόστιμο για παράνομη στάθμευση.
«Ο άνθρωπος ένιωθε ότι ήταν αναγκασμένος να παρανομήσει για να μπορέσει να εξυπηρετηθεί και να εξυπηρετήσει τον φίλο του, ο οποίος ήταν σε τροχοκάθισμα», ανέφερε ο κ. Λαμπριανίδης, προσθέτοντας ότι όταν ο πολίτης διαμαρτυρήθηκε στο ιατρείο, του ανέφεραν ότι η έλλειψη υποδομών οφείλεται στην παλαιότητα του κτηρίου.

«Δεν αφορά μόνο τα άτομα με αναπηρία»
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της ΟΣΑΚ, αντίστοιχα παράπονα υποβάλλονται συχνά στην Ομοσπονδία, ιδιαίτερα από ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας, οι οποίοι δυσκολεύονται να προσεγγίσουν ιατρεία λόγω της έλλειψης κοντινών χώρων στάθμευσης.
«Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τα άτομα με αναπηρίες. Αφορά πολύ περισσότερους συνανθρώπους μας, οι οποίοι δεν μπορούν να περπατούν μεγάλες αποστάσεις», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας αποτελεί βασικό ανθρώπινο δικαίωμα.
Ο κ. Λαμπριανίδης θέτει παράλληλα ζήτημα ευθύνης του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας, υποστηρίζοντας ότι οι υπηρεσίες του ΓεΣΥ οφείλουν να παρέχονται χωρίς διακρίσεις. Όπως ανέφερε, οι πάροχοι που στεγάζονται σε ακατάλληλα κτήρια θα πρέπει είτε να προχωρήσουν στις αναγκαίες μετατροπές είτε, εφόσον αυτό δεν είναι εφικτό, να μεταστεγαστούν σε προσβάσιμους χώρους.

Ένα στα πέντε ιατρεία δηλώνεται ως προσβάσιμο σε ΑμεΑ

Την έκταση του προβλήματος αναδεικνύουν και τα στοιχεία του δημόσιου καταλόγου παρόχων του ΓεΣΥ για τον Σεπτέμβριο του 2026. Από τις 2.588 καταχωρισμένες διευθύνσεις ιατρείων προσωπικών και ειδικών ιατρών, μόλις 531, ποσοστό 20,5%, φέρουν την ένδειξη «Προσβάσιμο για ΑμεΑ».
Στα ιατρεία προσωπικών ιατρών το ποσοστό ανέρχεται στο 28,9%, ενώ στα ιατρεία ειδικών ιατρών περιορίζεται στο 17,4%. Σε επίπεδο επαρχιών, η Αμμόχωστος παρουσιάζει το υψηλότερο ποσοστό, 31%, ενώ η Πάφος το χαμηλότερο, με 17,3%.
Ξεκαθαρίζεται, ωστόσο, ότι η συγκεκριμένη ένδειξη δεν αποτελεί επίσημη πιστοποίηση προσβασιμότητας, καθώς δεν διευκρινίζονται τα κριτήρια με τα οποία χαρακτηρίζεται ένα ιατρείο προσβάσιμο, ούτε προκύπτει ότι η σχετική δήλωση έχει επιβεβαιωθεί μέσω επιτόπιου ελέγχου από αρμόδιο φορέα. Πρόκειται, συνεπώς, για καταχωρημένη πληροφορία προσβασιμότητας και όχι έγκριση από κάποιον αρμόδιο φορέα.
Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο πως και τα 531 ιατρεία που φέρουν τη σχετική ένδειξη είναι πράγματι πλήρως προσβάσιμα.
Σχολιάζοντας τα στοιχεία, ο κ. Λαμπριανίδης χαρακτήρισε την εικόνα απαράδεκτη, τονίζοντας ότι ακόμη και εάν τα ποσοστά ανταποκρίνονται πλήρως στην πραγματικότητα, παραμένουν εξαιρετικά χαμηλά. Κατά τον ίδιο, η προσβασιμότητα θα πρέπει να ξεπερνά το 90%, ποσοστό το οποίο χαρακτήρισε ως το ελάχιστα αποδεκτό.

Λαμπριανίδης: «Να συνεργαστεί ο ΟΑΥ με το ΕΤΕΚ για ελέγχους»
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο εκπρόσωπος της ΟΣΑΚ στην ανάγκη δημιουργίας ενός αποτελεσματικού μηχανισμού ελέγχου και επιβεβαίωσης της προσβασιμότητας των ιατρείων.
Διευκρινίζει ότι δεν αναμένει από τον ίδιο τον ΟΑΥ να διαθέτει εξειδικευμένη τεχνογνωσία σε θέματα κτηριακής προσβασιμότητας. Αντιθέτως, εισηγείται συνεργασία με το Επιστημονικό Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου (ΕΤΕΚ) και ανάθεση των αναγκαίων ελέγχων σε κατάλληλους ειδικούς, ώστε να επιβεβαιώνεται ότι οι υποδομές που δηλώνονται ως προσβάσιμες πληρούν πράγματι τις προβλεπόμενες προδιαγραφές.
«Δεν περιμένουμε από τον ΟΑΥ να έχει τεχνογνωσία στα θέματα προσβασιμότητας κτηρίων», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η έλλειψη τεχνικής εξειδίκευσης δεν αναιρεί, κατά την άποψή του, την ευθύνη του Οργανισμού να διασφαλίζει την ισότιμη πρόσβαση των δικαιούχων στις υπηρεσίες υγείας.

ΟΑΥ: Νέες συμβατικές πρόνοιες, αλλά όχι αρμοδιότητα πιστοποίησης
Απαντώντας στη «Σημερινή», ο Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας γνωστοποίησε ότι έχει ήδη ενσωματώσει στις νέες συμβάσεις που συνάπτει με παρόχους ειδική πρόνοια για τη συμμόρφωσή τους με την ισχύουσα νομοθεσία και τη διασφάλιση της προσβασιμότητας των υπηρεσιών του ΓεΣΥ στα άτομα με αναπηρία.
Η πρόνοια αφορά τόσο τις υποδομές όσο και τον αναγκαίο εξοπλισμό, σύμφωνα με τις απαιτήσεις που καθορίζονται από τις αρμόδιες Αρχές, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η ενσωμάτωσή της και στις υφιστάμενες συμβάσεις, στο πλαίσιο της σταδιακής ανανέωσής τους.
Ο ΟΑΥ διευκρινίζει, ωστόσο, ότι ο έλεγχος και η πιστοποίηση της συμμόρφωσης των υποστατικών με τις τεχνικές και κτηριακές προδιαγραφές προσβασιμότητας δεν εμπίπτουν στις αρμοδιότητές του.
Όπως επισημαίνει, σε περίπτωση που ενημερωθεί επισήμως από τις κατά νόμο αρμόδιες Αρχές, δηλαδή τους ΕΟΑ, ότι συγκεκριμένο υποστατικό δεν συμμορφώνεται με τις ισχύουσες προδιαγραφές, δύναται να εξετάσει τη λήψη διοικητικών ή και συμβατικών μέτρων.
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι οι απαιτήσεις της νομοθεσίας περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών εφαρμόζονται στους παρόχους ανεξάρτητα από το εάν περιλαμβάνονται ειδικά στις συμβάσεις τους με το ΓεΣΥ.

Σε εξέλιξη νομοθετικές αλλαγές και επαφές με αρμόδιες Αρχές
Σύμφωνα με τον ΟΑΥ, βρίσκεται σε εξέλιξη η αναθεώρηση του σχετικού κανονιστικού πλαισίου, ενώ αναμένεται και η ολοκλήρωση της νομοθετικής διαδικασίας για την αδειοδότηση και λειτουργία ιατρείων, οδοντιατρείων και εργαστηρίων. Τα σχετικά προσχέδια περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, πρόνοιες για την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία.
Παράλληλα, ο Οργανισμός προγραμματίζει επαφές με τους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης και το Υπουργείο Εσωτερικών, προκειμένου να διερευνηθεί η δυνατότητα εξασφάλισης πληροφοριών για τη συμμόρφωση των υποστατικών των συμβεβλημένων παρόχων με την εφαρμοστέα νομοθεσία και να αξιολογηθεί κατά πόσον απαιτούνται πρόσθετα μέτρα.
Στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων που πραγματοποιούνται υπό την αιγίδα της Επιτρόπου, η Οργάνωση Παραπληγικών Κύπρου έχει ήδη υποβάλει εισηγήσεις για ελάχιστα κτηριακά κριτήρια προσβασιμότητας, ενώ το Υπουργείο Υγείας έχει διαβιβάσει κατάλογο αναγκαίου εξοπλισμού ανά κατηγορία παρόχου.
Το ζητούμενο, πλέον, είναι πώς οι προβλεπόμενες υποχρεώσεις θα μεταφραστούν σε ουσιαστικούς ελέγχους και πραγματικές συνθήκες προσβασιμότητας. Διότι, όσο η εικόνα περιορίζεται σε δηλώσεις καταχωρισμένες σε έναν ηλεκτρονικό κατάλογο, χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσον οι δικαιούχοι με αναπηρία μπορούν πράγματι να έχουν ισότιμη πρόσβαση στο σύνολο των υπηρεσιών του ΓεΣΥ.

Πηγή: https://simerini.sigmalive.com