Όπως τονίζει η Νευρολόγος-Ψυχίατρος και Διευθύντρια Νευρολογικού Ινστιτούτου Αθηνών Κλημεντίνη Καραγεωργίου, η Πολλαπλή Σκλήρυνση είναι χρόνια Φλεγμονώδης Απομυελινωτική νόσος του ΚΝΣ, πολυπαραγοντική, αυτοάνοση, απρόβλεπτη στην έναρξη και την πορεία της, η εμφάνιση της οποίας εξαρτάται από παράγοντες περιβαλλοντικούς, γενετικούς, ανοσολογικούς, λοιμώξεις. Το ιστοπαθολογικό της υπόστρωμα χαρακτηρίζεται από φλεγμονή, απομυελίνωση και εκφύλιση νευραξόνων. Έχει αποδειχθεί ότι ευοδωτική επίδραση στην εμφάνισή της ασκούν προηγηθείσα λοίμωξη από τον ιό Epstein Barr, το κάπνισμα, η έλλειψη βιταμίνης D, το τραύμα και το stress. Ανάλογα με την εξέλιξή της, η νόσος διακρίνεται σε Υποτροπιάζουσα, Δευτερογενώς προϊούσα, Πρωτοπαθώς προϊούσα και τέλος Υποτροπιάζουσα προϊούσα.

Η συχνότερα εμφανιζόμενη μορφή είναι η Υποτροπιάζουσα, που αφορά το 80%-85% όλων των περιπτώσεων. Οι μισές εξ’ αυτών θα μεταπέσουν σε Δευτερογενώς προϊούσα μορφή μετά 5-15 έτη. Η Πρωτοπαθώς προϊούσα μορφή αποτελεί το 10-15% των περιπτώσεων και η Υποτροπιάζουσα προϊούσα το 5%.

Είναι μία από τις συχνότερες νευροεκφυλιστικές παθήσεις του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος που προσβάλει το 0,05-0,15% των ατόμων Ινδοευρωπαϊκής ή Καυκασίας φυλής.

Τα συμπτώματά της νόσου έχουν αναγνωριστεί εδώ και ενάμιση αιώνα και από τότε γίνονται εκτεταμένες έρευνες για τη θεραπευτική αντιμετώπιση της. Επικρατεί σε ηλικίες 20-30 ετών, αν κι έχει πρωτοεμφανισθεί τόσο σε παιδιά όσο και σε άτομα τρίτης ηλικίας. Χαρακτηρίζεται από προοδευτική κλινική επιδείνωση μέσα στο χρόνο, η οποία διαπιστώνεται παράλληλα και απεικονιστικά στην ΜRI, με εμφάνιση νέων απομυελινωτικών εστιών, ατροφία του εγκεφάλου και μείωση του συνολικού του όγκου. Τελικό αποτέλεσμα είναι η αναπηρία του πάσχοντος. Ήδη από τα 3 πρώτα χρόνια της νόσου 30-50% των ασθενών εμφανίζουν γνωσιακή διαταραχή. Το 15% περπατά δύσκολα 15 χρόνια μετά την έναρξη της νόσου, 20% έχουν ανάγκη υποστήριξης ετερόπλευρα ή αμφοτερόπλευρα, ενώ 30% καταλήγουν κλινήρεις 15 χρόνια μετά την διάγνωση.

Η πορεία της νόσου είναι καλύτερη για τις γυναίκες, τις νεότερες ηλικίες και τις περιπτώσεις με μονοσυμπτωματική έναρξη (πχ οπτική νευρίτιδα ή αιμωδίες). Εντούτοις, υπάρχουν αδύνατα σημεία στη σημερινή πραγματικότητα όπως: αδυναμία έγκαιρης διάγνωσης, αδυναμία πρόληψης, έλλειψη βιολογικών δεικτών, ύπαρξη παθήσεων που μιμούνται την Πολλαπλή Σκλήρυνση.

Ως προς την αντιμετώπιση, δεν υπάρχει ριζική θεραπεία. Το εύρος των υπαρχουσών αγωγών είναι περιορισμένο και υπάρχει αδυναμία αποκατάστασης της αναπηρίας.

Διαταραχές βάδισης στην Πολλαπλή Σκλήρυνση.

Οι διαταραχές βάδισης αποτελούν ένα πολύ συχνό πρόβλημα για τους ασθενείς με Πολλαπλή Σκλήρυνση όπως επισημαίνει η Νευρολόγος-Ψυχίατρος και Διευθύντρια Νευρολογικού Ινστιτούτου Αθηνών Κλημεντίνη Καραγεωργίου. Όπως λέει η πλειοψηφία των ασθενών αυτών, αναφέρουν κάποιο βαθμό διαταραχής της κινητικότητας, πολλές φορές ακόμα και στα πρώτα στάδια της νόσου. Οι διαταραχές βάδισης επηρεάζουν την ποιότητα ζωής των ασθενών, αφού έχουν αντίκτυπο στην κοινωνική και επαγγελματική τους ζωή, στην αυτοπεποίθηση τους, αλλά ακόμα και σε βασικές, καθημερινές ασχολίες όπως η χρήση της τουαλέτας ή τα ψώνια. Σε πολλές περιπτώσεις οι ασθενείς χρειάζεται να μειώσουν τις ώρες εργασίας τους ή ακόμα και να την σταματήσουν. Ωστόσο, όπως διευκρινίζει η κα Καραγεωργίου είναι πολλά τα συμπτώματα που μπορούν να επηρεάσουν τη βάδιση, όπως τα προβλήματα όρασης, η κόπωση, η σπαστικότητα, η αταξία και τα προβλήματα συντονισμού, τα γνωσιακά ελλείμματα και οι συναισθηματικές διαταραχές, καθώς και η μυϊκή αδυναμία. Βέβαια, σε κάθε ασθενή, ανάλογα με τη βαρύτητα των συμπτωμάτων αυτών, η διαταραχή βάδισης παρουσιάζεται με διαφορετικό τρόπο.

H Θεραπευτική Αντιμετώπιση.

Η υπάρχουσα σήμερα θεραπευτική αντιμετώπιση της Πολλαπλής Σκλήρυνσης εμφανίζει δύο σκέλη, όπως αναφέρει η κα Καραγεωργίου. Στο πρώτο βρίσκονται οι από ετών εγκεκριμένες Ανοσοτροποποιητικές θεραπείες, οι οποίες διακρίνονται σε πρώτης και δεύτερης επιλογής. Πρώτης επιλογής θεωρούνται οι Ιντερφερόνες και η GA, ενώ δεύτερης είναι η Μιτοξανδρόνη, η Ναταλιζουμάμπη και η Φιγκολιμόδη. Πρόκειται για ουσίες δοκιμασμένες στο χρόνο, με γνωστό το εύρος της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειάς τους. Στο δεύτερο σκέλος βρίσκονται όλες οι νεότερες θεραπείες, ήτοι αυτές που εγκρίθηκαν την τελευταία διετία ή είναι προς έγκριση.

Σύμφωνα με τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες, η αλλαγή θεραπείας από την θεραπεία πρώτης επιλογής θα πρέπει να γίνει όταν υπάρχουν:

1) Ανεπιθύμητες Ενέργειες
2) Δύο ή περισσότερες υποτροπές το χρόνο
3) Μια σοβαρή υποτροπή συνδυασμένη με πλημμελή ανάρρωση ή μόνιμη αναπηρία ή μεγάλη MRI δραστηριότητα (νέες εστίες) παρά την λήψη κορτικοειδών (Coyle P. 2008).

Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών, καταρχήν βελτιώνονται τα υπάρχοντα θεραπευτικά μόρια IFNB & GA. Έτσι, δημιουργείται νέα συσκευασία σε φύσιγγες της IFNB-1a υποδόριας χορήγησης, νέα μορφή IFNB-1a ενδομυϊκής χορήγησης – η Πεγκυλιωμένη IFNB-1a – με στόχο την αύξηση του μέσου χρόνου ημίσειας ζωής και μείωση των ανεπιθύμητων ενεργειών, ενώ αναμένεται βελτίωση του τρόπου χορήγησης της GA.

Παράλληλα, εγκρίθηκαν καινούρια θεραπευτικά μόρια βασιζόμενα στην παθογένεια της νόσου, όπως το νέο μονοκλωνικό αντίσωμα Alemtuzumab (anti – CD 52 αντίσωμα), με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στις υποτροπές (72%), στη μη επιδείνωση της αναπηρίας (87%) αλλά και σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες. Νέες παθογενετικά κατευθυνόμενες θεραπείες είναι άλλα μονοκλωνικά αντισώματα σε ανάπτυξη, όπως το anti – CD 25 αντίσωμα Daclizumab και το anti – CD 20 αντίσωμα Rituximab, με προσανατολισμό στα Β κύτταρα.

Για τον ασθενή, όμως, μία μεγάλη επιτυχία είναι η δημιουργία νέων σκευασμάτων χορηγούμενων από το στόμα, όπως η –εγκεκριμένη– Φινγκολιμόδη, με άδεια σκευάσματος 1ης επιλογής στις ΗΠΑ και 2ης επιλογής στην Ευρώπη, τα προσφάτως εγκεκριμένα σκευάσματα 1ης επιλογής Τεριφλουνομίδης και Φουμαρικού οξέος. Όπως σημειώνει η κα Καραγεωργίου, πρόκειται για σκευάσματα με καλή αποτελεσματικότητα, πολύ καλή ασφάλεια και κυρίως εύκολη και ανώδυνη λήψη από το στόμα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ψυχολογία και τη συμμόρφωση του ασθενούς στη θεραπεία.

Γεννώνται, όμως, δύο μεγάλα ερωτήματα:

1) Θα μπορέσει η Ελλάδα, σε περίοδο οικονομικής κρίσης, να ακολουθήσει την διεθνή κούρσα των θεραπειών για την Πολλαπλή Σκλήρυνση;

2) Τι εναλλακτικές λύσεις υπάρχουν για τον πληθυσμό των σκληρυντικών ασθενών, που έχουν ανάγκη νέας θεραπείας;

Τελικά, υπάρχει μέλλον για την Πολλαπλή Σκλήρυνση; Ασφαλώς ναι, θα μας πει η κα Λαραγεωργίου και συνεχίζει, με την βελτίωση των διαγνωστικών προσεγγίσεων, την επέλευση των νέων θεραπευτικών μορίων, την προσπάθεια αποκατάστασης των βλαβών και της αναπηρίας.

Οι μελλοντικές θεραπείες θα πρέπει να είναι περισσότερο αποτελεσματικές, πιο ασφαλείς, με νευροεπανορθωτική προσέγγιση και μακροχρόνια νευροπροστασία, για την αποφυγή της μη αναστρέψιμης αναπηρίας.

Ο ρόλος της φαμπριδίνης στις διαταραχές βάδισης.

Σύμφωνα με την κα Καραγεωργίου, για την αντιμετώπιση των διαταραχών αυτών δεν υπάρχει σήμερα κάποια θεραπεία που να στοχεύει σε όλες τις παραμέτρους που επηρεάζουν τη βάδιση. Πρόσφατα όμως εγκρίθηκε μια θεραπεία, η οποία προσφέρει στους ασθενείς με ανικανότητα βάδισης σημαντική βελτίωση. Η φαμπριδίνη είναι ένας αποκλειστής διαύλων καλίου. Δρα στους απομυελινωμένους νευράξονες, ενισχύοντας την παραγωγή του δυναμικού δράσης ώστε να άγονται περισσότερα ερεθίσματα στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα.

Η φαμπριδίνη προσφέρει σε έναν αξιόλογο αριθμό ασθενών βελτίωση στην ταχύτητα βάδισης όπως καταγράφηκε σε κλινικές μελέτες, τόσο σε υποκειμενικές όσο και σε αντικειμενικές κλίμακες, ενώ η βελτίωση αυτή παρατηρήθηκε νωρίς, μόλις 2 εβδομάδες μετά την έναρξη της θεραπείας. Επιπλέον, οι ασθενείς είχαν βελτίωση και σε άλλες παραμέτρους πέραν της ταχύτητας βάδισης, όπως στην έλλειψη ισορροπίας, στην κόπωση, στην αδυναμία των άκρων κ.α. Η φαμπριδίνη μπορεί να χορηγηθεί σε ασθενείς με ΠΣ ανεξάρτητα από τη συγχορηγούμενη αγωγή τους και ανεξάρτητα από τη μορφή της νόσου, αφού δρα διαφορετικά από τις ανοσοτροποποιητικές αγωγές που υπάρχουν διαθέσιμες για τη νόσο.

Θετική γνωμοδότηση για την επέκταση της ένδειξης του Gilenya.

Οι ευρωπαϊκές αρχές, εκφράζοντας την εμπιστοσύνη τους στην ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του Gilenya, γνωμοδότησαν υπέρ της άμεσης διεύρυνσης της ένδειξής του. Πιο συγκεκριμένα η CHMP γνωμοδότησε υπέρ της αλλαγής θεραπείας από οποιαδήποτε εγκεκριμένη αρχική θεραπεία για τη ΣκΠ, λαμβάνοντας υπόψη την εμπειρία από περισσότερους από 91.500 ασθενών παγκοσμίως και παρακολούθηση έως και 10 χρόνια.

Η διεύρυνση της ένδειξης πέρα από την αυτονόητη σημασία ως προς τη δυνατότητα που δίνει στους ασθενείς να λαμβάνουν Gilenya ανεξαρτήτως της αρχικής τους θεραπείας, κάνει ολοκάθαρη την εμπιστοσύνη του ΕΜΑ στην ασφάλεια του προϊόντος, αφού παρά την απουσία συγκεκριμένων δεδομένων μελετών για αλλαγή από τα επερχόμενα σκευάσματα σε Gilenya, προχωρά στη διερεύνηση της ένδειξης, βασιζόμενη στην επιβεβαίωση του προφίλ ασφάλειας στην κλινική πράξη όπως αυτό τεκμηριώθηκε μέσα από ένα εκτεταμένο κλινικό πρόγραμμα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στην 66η Ετήσια Συνεδρίαση της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας (AAN) τα δεδομένα που παρουσιάστηκαν επιβεβαιώνουν την μακροπρόθεσμη αποτελεσματικότητα της φινγκολιμόδης στη βελτίωση της μείωσης του όγκου του εγκεφάλου και των ποσοστών υποτροπής της σκλήρυνσης κατά πλάκας σε πραγματικό περιβάλλον. Σημειώνεται ότι η φινγκολιμόδη είναι η μόνη από του στόματος τροποποιητική της νόσου θεραπεία (DMT) που επιδρά στις τέσσερις βασικές μετρήσεις της δραστηριότητας της νόσου σκλήρυνσης κατά πλάκας (ΣΚΠ) – υποτροπές, βλάβες σύμφωνα με MRI, μείωση του όγκου του εγκεφάλου και επιδείνωση της αναπηρίας.

Μειώνει τόσο τις διακριτές φλεγμονώδεις βλάβες στον εγκέφαλο (εστιακή βλάβη) που μπορούν να εκδηλωθούν κλινικά με τη μορφή υποτροπών όσο και την τρέχουσα υποκείμενη βλάβη στον εγκέφαλο (διάχυτη βλάβη) που ξεκινάει πρώιμα στην πορεία της νόσου. Η διάχυτη βλάβη συχνά παραμένει απαρατήρητη, προκαλεί μείωση των νευρώνων και στην πορεία του χρόνου συσχετίζεται τόσο με σωματικά όσο και με νοητικά προβλήματα. Η μείωση που προκαλεί τόσο στην εστιακή όσο και στη διάχυτη βλάβη οφείλεται στην επίδρασή του στην φλεγμονώδη διαδικασία (περιφερική δράση) και στην ικανότητά του να εισχωρεί στο ΚΝΣ και να επιδρά στο εσωτερικό του ΚΝΣ (κεντρική δράση). Μέσω της αντιμετώπισης τόσο της εστιακής όσο και της διάχυτης βλάβης η πορεία της ΣΚΠ μπορεί να επηρεαστεί αποτελεσματικά με αποτέλεσμα να ενισχυθεί η διατήρηση της σωματικής (π.χ. δυσκολία στη βάδιση) και της νοητικής (π.χ. προβλήματα στις πνευματικές εργασίες ή στη μνήμη) λειτουργίας του ασθενούς. Σύμφωνα με τις αυξανόμενες αποδείξεις, η βλάβη από τις κακώσεις και τη μείωση του όγκου του εγκεφάλου οδηγεί σε επιδείνωση των συμπτωμάτων της ΣΚΠ (π.χ. προβλήματα στη βάδιση ή δυσκολίες σε νοητικές εργασίες). Η μείωση του όγκου του εγκεφάλου συνδέεται στενά με τη μακροπρόθεσμη αναπηρία. Η μέση μείωση του όγκου του εγκεφάλου σε ανθρώπους με ΣΚΠ κυμαίνεται από 0,2% έως 0,4% ανά έτος, ανάλογα με την ηλικία (όπως περιγράφεται στη βιβλιογραφία). Οι ασθενείς με ΣΚΠ παρουσιάζουν συνήθως μείωση του όγκου του εγκεφάλου σε ρυθμό περίπου 0,5% έως 1,35% ανά έτος.

Οι εκ των υστέρων (post hoc) αναλύσεις που παρουσιάστηκαν στην AAN έδειξαν ότι ένας σημαντικά μεγαλύτερος αριθμός ασθενών που έλαβαν φινγκολιμόδη παρουσίασαν ρυθμό μείωσης του όγκου του εγκεφάλου κάτω από 0,4% (εντός του εύρους για τα άτομα χωρίς ΣΚΠ), σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο (37,2% έναντι 26,7% αντίστοιχα, p=0.0001).

Αυτό το αποτέλεσμα ήταν σταθερό σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες.

Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και έναρξης θεραπείας.

Οι παράγοντες κινδύνου για νόσηση από Πολλαπλή Σκλήρυνση δεν έχουν ακόμη εξακριβωθεί πλήρως, αν και υπάρχουν τεκμηριωμένα στοιχεία για συμμετοχή γενετικών και περιβαλλοντικών αιτιών, όπως επισημαίνει η Νευρολόγος και Διευθύντρια της Νευρολογικής Κλινικής, στο ΠΓΝ Πατρών Ευαγγελία Τσιμπρή. Όπως αναφέρει, η διάγνωση της ΠΣ έχει διευκολυνθεί τα τελευταία χρόνια, χάρη στη χρήση παρακλινικών εξετάσεων, των οποίων ακρογωνιαίος λίθος είναι η μαγνητική τομογραφία αλλά και χάρις στην αυξημένη ευαισθησία ασθενών και θεραπόντων στην πρώιμη αναγνώριση των συμπτωμάτων της νόσου. Η πορεία της ΠΣ είναι γενικά απρόβλεπτη και ποικίλει από ασθενή σε ασθενή, σημειώνει η κα Τσιμπρή και συνεχίζει, η σοβαρότητα των υποτροπών όμως μπορεί να μεταβάλλεται με το χρόνο και στον ίδιο ασθενή, χωρίς προειδοποίηση. Για το λόγο αυτό, η πρώιμη διάγνωση και η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας έχουν μεγάλη σημασία για την αντιμετώπιση και των υποτροπών και της εξέλιξης της νόσου. Ανάλογα με τη συχνότητα και τη σοβαρότητα των υποτροπών, οι θεραπείες της ΠΣ διακρίνονται σε πρώτης και δεύτερης γραμμής, και κύριος σκοπός τους είναι η πρόληψη των υποτροπών και η αποφυγή / καθυστέρηση της εξέλιξης της ανικανότητας. Στην πρώτη γραμμή ξεχωρίζουν οι αυτοχορηγούμενες ενέσιμες θεραπείες, μόρια που έχουν αποδείξει την αποτελεσματικότητά τους και στις δύο παραμέτρους, ιδιαίτερα όταν χορηγηθούν από νωρίς στη νόσο και σε μεγάλη συχνότητα.

Μακροχρόνιες έρευνες αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα των ιντερφερονών.

Μετανάλυση η οποία έγινε σε 17.401 ασθενείς, με μέση διάρκεια μελετών τους 24 μήνες συνέκρινε διάφορες θεραπευτικές αγωγές για τη Σκλήρυνση κατά Πλάκας και απέδειξε ότι η χρήση της ιντερφερόνης βήτα 1-α είναι η πιο ασφαλής και η πιο αποτελεσματική. Πρέπει να σημειωθεί επίσης, ότι η INFβ-1α υπερέχει όλων των άλλων θεραπευτικών σχημάτων καθώς είναι η μοναδική Θεραπεία Πρώτης Γραμμής. Η INFβ-1α είναι ένα ανασυνδυασμένο μόριο, σχεδόν ίδιο με τη φυσική ιντερφερόνη βήτα το οποίο διαχέεται στο σώμα με υποδόρια ένεση από προγεμισμένη σύριγγα, τρεις φορές εβδομαδιαίως.

Σύμφωνα με τις θεραπευτικές οδηγίες, ο ασθενής πρέπει να λαμβάνει την ένεση αυτή, την ίδια ώρα κάθε φορά με μεσοδιάστημα 48 ωρών, κατά προτίμηση το απόγευμα ή το βράδυ. Για παράδειγμα οι ενέσεις, καλό θα είναι να γίνονται Δευτέρα – Τετάρτη και Παρασκευή την ίδια ώρα, δίνοντας έτσι στον ασθενή τη δυνατότητα να περάσει ένα ήσυχο και άνετο Σαββατοκύριακο. Οι ιντερφερόνες, τα πιο ευρέως χρησιμοποιούμενα φάρμακα για την πρόληψη των υποτροπών στην σκλήρυνση κατά πλάκας (Πολλαπλή Σκλήρυνση, ΠΣ) έχουν αποδείξει την αποτελεσματικότητά τους, έχοντας ουσιαστικά μεταβάλλει, μέσα στο χρόνο, τη φυσική πορεία της νόσου. Λιγότεροι ασθενείς σε σχέση με παλαιότερα εμφανίζουν σοβαρή αναπηρία και σαφώς περισσότεροι απ’ ό,τι παλαιότερα, παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς υποτροπές. Οι ασθενείς με υποτροπιάζουσα ΠΣ, που λαμβάνουν ιντερφερόνες έχουν πολύ μικρότερες πιθανότητες να αναπτύξουν την προοδευτική μορφή της νόσου, σε σχέση με εκείνους που δε λαμβάνουν. Φαίνεται μάλιστα ότι όσο πιο νωρίς γίνεται η έναρξη της θεραπείας με ιντερφερόνη (ακόμη και από το πρώτο σύμπτωμα), τόσο πιο σημαντική είναι η αποτελεσματικότητα του φαρμάκου και τόσο μεγαλύτερη η διάρκεια του αποτελέσματος. Για το λόγο αυτό, τα κριτήρια διάγνωσης της ΠΣ έχουν αλλάξει τα τελευταία χρόνια, με σκοπό την πιο έγκαιρη διάγνωση, ώστε να μην καθυστερεί η θεραπεία.

Εκτός από τη μείωση των υποτροπών και την αποτροπή της ανικανότητας, το όφελος σε βάθος χρόνου είναι πολύ σημαντικό και όσον αφορά στη διαφύλαξη του όγκου της εγκεφαλικής ουσίας και των ανώτερων λειτουργιών. Συγκεκριμένα, όπως αποδεικνύει πρόσφατη μελέτη πολυετούς παρατήρησης, η υποδόρια μορφή της ιντερφερόνης β-1α και μάλιστα ανεξάρτητα της δόσης (22 ή 44 μικρογραμμάρια) σταθεροποιεί ή και καθυστερεί την επιδείνωση στις ανώτερες λειτουργίες (όπως μνήμη, συγκέντρωση). Πέρα από αποτελεσματικές, ωστόσο, οι ιντερφερόνες είναι και ασφαλείς, όπως προκύπτει από τα δεδομένα 2 δεκαετιών. Οι τοπικές αντιδράσεις είναι πια αντιμετωπίσιμες και οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες σπανίζουν.

Σε πρόσφατη μελέτη, φαίνεται ότι οι ανεπιθύμητες ενέργειες δεν διαφέρουν σε συχνότητα και σοβαρότητα ούτε στον παιδιατρικό πληθυσμό και για το λόγο αυτό η ιντερφερόνη β-1α (υποδόρια μορφή, 3 ενέσεις εβδομαδιαίως) μπορεί επισήμως να χορηγείται ακόμη και σε παιδιά μεγαλύτερα των 2 ετών. Επιπλέον, σε μια μελέτη ασφάλειας της ιντερφερόνης β-1α (3 ενέσεις εβδομαδιαία, υποδόρια) στην εγκυμοσύνη, δεν προέκυψαν αυξημένα ποσοστά αυτόματων αποβολών, ούτε περισσότερες περιπτώσεις ανωμαλιών στα νεογνά, από αυτές που παρατηρούνται γενικά σε υγιείς γυναίκες.

Δεν είναι πιο συχνές οι γεννήσεις νεογνών με χαμηλό βάρος από μητέρες που εκτέθηκαν σε ιντερφερόνη β-1α απ’ ό,τι στο γενικό πληθυσμό. Τα αποτελέσματα αυτά είναι ένα σημαντικό μήνυμα ασφάλειας του φαρμάκου, ιδιαίτερα για τις νέες γυναίκες, οι οποίες προσβάλλονται με σαφώς μεγαλύτερη συχνότητα από ΠΣ στην αναπαραγωγική ηλικία. Τα στοιχεία επιβεβαιώνουν την εδραιωμένη αντίληψη των θεραπόντων για την υψηλή αποτελεσματικότητα της υποδόριας ιντερφερόνης β-1α στις υποτροπές, την ανικανότητα, αλλά και τις ανώτερες πνευματικές λειτουργίες, δίνοντάς της ένα προβάδισμα σε σχέση με τις υπόλοιπες ενέσιμες θεραπείες της ΠΣ και την καθιστούν πιο ελκυστική, από πλευράς ασφάλειας, ακόμη και από τις νεώτερες από του στόματος θεραπείες, οι οποίες κατά κανόνα πρέπει να διακόπτονται καιρό πριν την όποια σκέψη οικογενειακού προγραμματισμού. Η τελευταία μεγάλη μετανάλυση η οποία απαρτίζεται από 44 διαφορετικές μελέτες, έδειξε ότι με τη χρήση της ιντερφερόνης (INFβ-1α) το 55% των ασθενών παρουσίασε μείωση στις υποτροπές ενώ, ένα επίσης σημαντικό ποσοστό 35% παρουσίασε μείωση του κινδύνου εξέλιξης της αναπηρίας κατά 1 βαθμό. Κλείνοντας, αξίζει να τονίσουμε ότι η ιντερφερόνη βήτα-1a, η οποία εγκρίθηκε στην Ευρώπη το 1998 και στις ΗΠΑ το 2002, κυκλοφορεί με εξαιρετική επιτυχία ως προς την αποτελεσματικότητα της σε περισσότερες από 90 χώρες παγκοσμίως. Σύμφωνα με τους επιστήμονες η εμφάνιση της ιντερφερόνης βήτα ( INF β-1α) αποτελεί σημαντικό σταθμό στην Πολλαπλή Σκλήρυνση (MS) διότι είναι το πρώτο ανοσοτροποποιητικό φάρμακο που μετέβαλε την φυσική πορεία της νόσου και το οποίο εξακολουθεί να δείχνει τα πιο θετικά αποτελέσματα για την αντιμετώπισή της.

Στην Ελλάδα νέο χάπι πρώτης γραμμής για τη σκλήρυνση.

Στις τελευταίες επιστημονικές εξελίξεις που αφορούν στη Σκλήρυνση κατά Πλάκας συγκαταλέγεται η πρόσφατη ευρωπαϊκή άδεια κυκλοφορίας που έλαβε και στη χώρα μας η θεραπεία με φουμαρικό διμεθυλεστέρα. Πρόκειται για πρώτης γραμμής από του στόματος θεραπεία για την αντιμετώπιση της υποτροπιάζουσας-διαλείπουσας πολλαπλής σκλήρυνσης, της πιο συχνής μορφής της νόσου. Από τον περασμένο Φεβρουάριο, που έλαβε ευρωπαϊκή άδεια κυκλοφορίας, έως σήμερα, έχει ήδη κυκλοφορήσει στη Γερμανία, τη Νορβηγία, την Αυστρία, τη Δανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Φινλανδία και τη Σλοβενία, ενώ στις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Αυστραλία κυκλοφορεί από το 2013. Μέσα από ένα εκτεταμένο πρόγραμμα κλινικών μελετών αλλά και από τη χορήγησή του σε περισσότερους από 65.000 ασθενείς σε όλο τον κόσμο, το νέο χάπι πρώτης γραμμής έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τις υποτροπές και τις εστίες του εγκεφάλου και καθυστερεί την εξέλιξη της αναπηρίας, ενώ παράλληλα παρουσιάζει αποδεκτό προφίλ ασφάλειας και ανοχής. Στη μελέτη DEFINE, το νέο χάπι πρώτης γραμμής χορηγήθηκε δύο φορές ημερησίως και μείωσε σημαντικά το ποσοστό των ασθενών που υποτροπίασαν κατά 49%, την ετησιοποιημένη συχνότητα υποτροπών κατά 53%, και τον κίνδυνο εξέλιξης της αναπηρίας, επιβεβαιωμένη στις 12 εβδομάδες, όπως μετρήθηκε με την κλίμακα αναπηρίας EDSS, κατά 38%, σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο, μετά από 2 χρόνια. Στη μελέτη CONFIRM, η οποία συμπεριελάμβανε επίσης ως θεραπεία αναφοράς μια ομάδα που λάμβανε οξική γλατιραμέρη (GA) συγκρινόμενη με εικονικό φάρμακο, το νέο χάπι πρώτης γραμμής, χορηγούμενο 2 φορές ημερησίως, μείωσε σημαντικά την ετησιοποιημένη συχνότητα (ARR) κατά 44% και το ποσοστό των ασθενών που υποτροπίασαν κατά 34%, συγκριτικά με το εικονικό φάρμακο μετά από 2 χρόνια. Η θεραπεία με φουμαρικό διμεθυλεστέρα φέρνει μια νέα προσέγγιση στην αντιμετώπιση της νόσου, ενεργοποιώντας το μονοπάτι Nrf2, μέσω του οποίου επιτυγχάνεται αντιφλεγμονώδης και αντιοξειδωτική δράση. Θετικά είναι και τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν πρόσφατα στο πλαίσιο συνέδριου της Αμερικανικής Ακαδημίας Νευρολογίας για την αποτελεσματικότητα του φουμαρικού διμεθυλεστέρα σε ασθενείς που αντιμετωπίζουν υψηλή δραστηριότητα της νόσου. Σύμφωνα με μετα-ανάλυση των διεθνών κλινικών μελετών φάσης ΙΙΙ (DEFINE και CONFIRM), ενισχύεται το συμπέρασμα ότι το νέο χάπι πρώτης γραμμής μπορεί να είναι αποτελεσματικό σε ένα ευρύ φάσμα ασθενών, ακόμη και σε ασθενείς με υψηλή δραστηριότητα υποτροπιάζουσας διαλείπουσας πολλαπλής σκλήρυνσης.

Ως ασθενείς με υψηλή δραστηριότητα της νόσου ορίστηκαν όσοι εμφάνισαν δύο ή περισσότερες υποτροπές κατά το έτος πριν από την ένταξή τους στις κλινικές μελέτες και είχαν μία ή περισσότερες ενεργές εστίες κατά την έναρξη των μελετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι στα δύο χρόνια, η χορήγηση φουμαρικού διμεθυλεστέρα δύο φορές την ημέρα μείωσε σημαντικά το ετήσιο ποσοστό υποτροπών κατά 60% και το ποσοστό των ασθενών που υποτροπίασαν κατά 63%. Επιπλέον, νέα στοιχεία από μελέτη φάσης IV επιβεβαιώνουν το αποδεκτό προφίλ ασφάλειας και ανοχής της νέας θεραπείας πρώτης γραμμής που είχε προκύψει από τις κλινικές μελέτες.

Τα αντιοξειδωτικά στην υπηρεσία της σκλήρυνσης κατά πλάκας.

Ένα αντιοξειδωτικό πιθανολογούν ότι θα δώσει τη λύση στη θεραπεία της σκλήρυνσης κατά πλάκας, σύμφωνα με ερευνητές του Πανεπιστημίου Υγείας και Επιστήμης στο Όρεγκον. Όπως αναφέρει επιστημονική έκθεση, η οποία δημοσιεύεται στην επιθεώρηση «Biochimica et Biophysica Acta Molecular Basis of Disease», η νέα αυτή θεραπεία παρουσιάζει πολύ καλά αποτελέσματα αντιστρέφοντας τα συμπτώματα των νευροεκφυλιστικών ασθενειών. Το φάρμακο φέρει με την ερευνητική ονομασία MitoQ έχει δοκιμαστεί μέχρι στιγμής μόνο σε ποντίκια και έδειξε ότι μετά από 14 μέρες θεραπείας υπήρξε βελτίωση της ασθένειας. Οι νευρώνες των ποντικών ήταν πιο δραστήριοι και η φλεγμονή μειώθηκε καθώς και η απομυελίνωση. Τα αντιοξειδωτικά που περιέχει καταστέλλουν τα συμπτώματα που προκαλούν τις νευροεκφυλιστικές ασθένειες.

“Brand of the Year”.

Ένα προϊόν που αφορά στη θεραπεία της Σκλήρυνσης κατά Πλάκας η ενέσιμη οξική γλατιραμέρη της εταιρείας Teva Pharmaceutical Industries Ltd ανακηρύχθηκε “Brand of The Year” για το 2014 από το διαδικτυακό περιοδικό του βιοφαρμακευτικού τομέα Pharmaceutical Executive. Το βραβείο παρέλαβε ο John Hassler, Αντιπρόεδρος Εμπορίας & Διαφήμισης της Teva CNS, δηλώνοντας ότι επικεντρώνονται στην προσπάθειά τους να καταστήσουν αυτό το προϊόν ως κατάλληλη επιλογή για πολλούς ασθενείς με υποτροπιάζουσες μορφές σκλήρυνσης κατά πλάκας. Η κυκλοφορία της στην αγορά, αρχικά, εγκρίθηκε από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) ως θεραπεία για την υποτροπιάζουσα πολλαπλή σκλήρυνση το 1996, ενώ τον Ιανουάριο του 2014, η εταιρεία ανακοίνωσε ότι ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ ενέκρινε τη συμπληρωματική νέα θεραπεία (sNDA) με δόση 40 mg/mL τρις ημερησίως, μια νέα δηλαδή δόση λιγότερο συχνή χορήγηση σε σύγκριση με την καθημερινή δόση των 20 mg/mL.

Έρευνα για τη Σκλήρυνση στο Πανεπιστήμιο Πατρών.

Πάνω από 2 δισεκατομμύρια ευρώ μπορεί να αποφέρει στην Ελλάδα, η πρωτοποριακή έρευνα που γίνεται στο Πανεπιστήμιο Πατρών για την ανάπτυξη του εμβολίου κατά της σκλήρυνσης κατά πλάκας. Τη σημασία της έρευνας στα ελληνικά Πανεπιστήμια, ανέλυσε ο καθηγητής Χημείας του Πανεπιστημίου Πατρών Γιάννης Ματσούκας μιλώντας στο 1ο Συνέδριο της Ελληνικής Φαρμακοβιομηχανίας (ΠΕΦ). Το Πανεπιστήμιο της Πάτρας όπως είπε, συνεργάζεται με τη Βιανέξ για τη δημιουργία του εμβολίου κατά της σκλήρυνσης κατά πλάκας και αυτή η συνεργασία μπορεί να αποφέρει 2 δισεκατομμύρια ευρώ στη χώρα. Ο κ. Ματσούκας τόνισε ότι ο φάκελος των προκλινικών μελετών αναφορικά με το εμβόλιο για τη σκλήρυνση κατά πλάκας, είναι έτοιμος και θα κατατεθεί προς το τέλος του καλοκαιριού. Ο καθηγητής χαρακτήρισε το συγκεκριμένο πρόγραμμα που αφορά την ανάπτυξη ενός νέου φαρμακευτικού προϊόντος για μία σκληρή ασθένεια, όπως είναι η σκλήρυνση κατά πλάκας και μάλιστα με ιδιότητες ανοσορρύθμισης της ασθένειας, δηλαδή με ιδιότητες εμβολίου. Η συνεργασία με τη Βιανέξ μπορεί να αποφέρει 2 δισ. ευρώ στην Ελλάδα, τόνισε με έμφαση ο κ. Ματσούκας, προτρέποντας την πολιτεία να ενισχύσει τέτοιου είδους προσπάθειες που ανεβάζουν την Ελλάδα στο παγκόσμιο επιστημονικό στερέωμα.

Δεν είναι τυχαίο ότι το Πανεπιστήμιο της Πάτρας επισκέπτονται κατά καιρούς κορυφαίοι ερευνητές και νομπελίστες προκειμένου να ενημερωθούν για τα αποτελέσματα της έρευνας και να μιλήσουν στους φοιτητές του Πανεπιστημίου. Μάλιστα, μία από τις τελευταίες πολύ ενδιαφέρουσες διαλέξεις δόθηκε από τη δισέγγονη του Δαρβίνου.

Καμπάνια Ενημέρωσης «ταξιδεύει» ανά την Ελλάδα.

Στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας για τη Σκλήρυνση κατά Πλάκας που είναι σήμερα 28 Μαΐου, o Σύλλογος Ατόμων με ΣκΠ έχει ξεκινήσει μια νέα Καμπάνια Ενημέρωσης, σε συνεργασία με το GS Motoclub και την υποστήριξη της φαρμακευτικής εταιρείας Teva. H καμπάνια στόχο έχει την αποστιγματοποίηση της ΣΚΠ και την ευαισθητοποίηση του κόσμου σε όλη την Ελλάδα, με κεντρικό μήνυμα: «Η Σκλήρυνση Κατά Πλάκας μπορεί να εμποδίζει, να ταλαιπωρεί, να δυσκολεύει, αλλά ΔΕΝ ΣΤΑΜΑΤΑ τη ΖΩΗ». Αρωγοί της προσπάθειας είναι τα μέλη της GS Motoclub, μιας ομάδας που αγαπά τον μοτοσικλετισμό και τα ταξίδια, οι οποίοι δήλωσαν δυναμικό παρόν, πραγματοποιώντας συμβολική πορεία με τις μοτοσυκλέτες. Καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με όχημα τις μηχανές τους οι άνθρωποι του GS Motoclub, αναδεικνύοντας τον ορισμό του εθελοντισμού, θα αναλάβουν να μεταφέρουν σε κάθε ταξίδι τους, με μικρές ή μεγάλες ομάδες, το μήνυμα της καμπάνιας ενημέρωσης με έντυπο ενημερωτικό υλικό.

«Πρόσβαση!»

Αυτό είναι το μήνυμα της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ατόμων με Σκλήρυνση κατά Πλάκας (ΠΟΑμΣΚ), με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Σκλήρυνσης κατά Πλάκας στις 28 Μαΐου. Η ΠΟΑμΣΚ με συνολικές δράσεις ενημέρωσης προτρέπει κοινό και ασθενείς να απευθύνονται άμεσα στον ειδικό ιατρό – Νευρολόγο σε περίπτωση εκδήλωσης συμπτωμάτων όπως διαταραχή του μυϊκού ελέγχου και ισχύος, της όρασης, της ισορροπίας και της αίσθησης, με στόχο την έγκυρη διάγνωση και την έγκαιρη εξατομικευμένη θεραπευτική αντιμετώπιση. Η ενημέρωση του κοινού και η αναγνώριση των συμπτωμάτων της νόσου γίνεται ακόμα πιο επιτακτική καθώς σύμφωνα με τα παγκόσμια επιδημιολογικά δεδομένα εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι παραμένουν αδιάγνωστοι και έτσι δεν τυγχάνουν των θεραπευτικών μεθόδων που μπορούν να προσφέρουν ουσιαστική ανακούφιση και βελτίωση στην ποιότητα της ζωής τους. Η νεοεκλεγείσα πρόεδρος της ΠΟΑμΣΚΠ Βασιλική Μαράκα επισημαίνει τα προβλήματα και την αναγκαιότητα ίδρυσης της ΠΟΑμΣΚΠ για την συνολική εκπροσώπηση των ΑμΣΚΠ λέγοντας ότι, η ΠΟΑμΣΚΠ ιδρύθηκε από 4 σωματεία ως ανάγκη για συνολική και οργανωμένη εκπροσώπηση των ατόμων με ΣκΠ σε όλη την Επικράτεια. Η ΠΟΑμΣΚΠ ιδρύθηκε το 2008 και σήμερα αριθμεί περί τα 11 Σωματεία – Μέλη από σχεδόν όλες τις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας. Όπως λέει η κα Μαράκα οι ασθενείς δικαιούνται να έχουν δίπλα τους ανθρώπους που εργάζονται γι’ αυτούς με στόχο τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους για τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής τους όπως την ίση ένταξή τους στο κοινωνικό σύνολο και την άρση όποιου στίγματος τους ακολουθεί. Για να επιτευχθεί αυτό χρειάζεται η βοήθεια της Πολιτείας. Η Ομοσπονδία έχει προβεί σε πλήθος κινήσεων με στόχο την χάραξη και άσκηση πολιτικής για τα άτομα με αναπηρία.

Πρόγραμμα αποκατάστασης.

Ο Ζήκος Κέντρος, Ειδικός Φυσικής Ιατρικής & Αποκατάστασης αναφέρει τη σημασία της αποκατάστασης στη διαχείριση των προβλημάτων της καθημερινής ζωής του ατόμου με ΣκΠ, σημειώνοντας, ότι το πρόγραμμα αποκατάστασης πρέπει να προσαρμόζεται συνεχώς με βάση τα νέα δεδομένα. Ρόλος της αποκατάστασης λοιπόν είναι η μεγιστοποίηση των λειτουργικών δυνατοτήτων, η παράταση και διατήρηση της κινητικότητας, η πρόληψη παραμορφώσεων, η κοινωνική και επαγγελματική επανένταξη. Για να επιτευχθεί αυτό είναι απαραίτητη η συνεργασία μιας διεπιστημονικής ομάδας όπου συμμετέχουν ο Φυσίατρος, γιατροί διαφόρων ειδικοτήτων και επαγγελματίες υγείας όπως: νοσηλευτής, φυσικοθεραπευτής, εργοθεραπευτής, λογοθεραπευτής, ψυχολόγος, κοινωνικός λειτουργός αλλά και το περιβάλλον του ίδιου του ασθενή.

Εκστρατεία ενημέρωσης.

Η Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια και Σύμβουλος Δημοσίων Σχέσεων της ΠΟΑμΣΚ Μόϊρα Τζίτζικα αναφέρει ότι για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας ΣκΠ που θεσπίστηκε το 2009 από τη Διεθνή Ομοσπονδία Ατόμων με Πολλαπλή Σκλήρυνση (MSIF) και εορτάζεται σε περισσότερες από 87 χώρες στον κόσμο, η φετινή εκστρατεία επικεντρώνεται στην ΠΡΟΣΒΑΣΗ των Ατόμων με ΣΚΠ-ΠΣ. Όχι μόνο φυσική και κινητική πρόσβαση, αλλά και την πρόσβαση στα φάρμακα, τις πληροφορίες για την έρευνα και τη θεραπεία, την πρόσβαση στις αποφάσεις της Πολιτείας καθώς και στις κοινωνικές και οικονομικές ευκαιρίες.

Η ΠΟΑμΣΚΠ μέσω των εκδηλώσεων που οργανώνουν οι Σύλλογοι της σε Αθήνα, Λάρισα, Πάτρα, Ιωάννινα, Πτολεμαΐδα, Καστοριά, Λαμία στοχεύει στην ενημέρωση του Κοινού που δεν γνωρίζει καθόλου ή γνωρίζει λίγα πράγματα για τη νόσο καθώς είναι πολύ σημαντικό για τους πάσχοντες, να κατανοήσει η κοινωνία τι είναι η νόσος και πως αυτή επηρεάζει τους πάσχοντες στην καθημερινότητά τους. Έτσι θα δημιουργηθεί ένα πιο συνειδητοποιημένο περιβάλλον, όπου η έλλειψη συντονισμού και η αστάθεια στα Άτομα με ΣΚΠ-ΠΣ δεν θα ερμηνεύεται ως «μέθη», και η κόπωση δεν θα γίνεται αντιληπτή ως «τεμπελιά»!

Ανθή Αγγελοπούλου

Πηγή: Ηλεκτρονικό περιοδικό «Health Daily»