ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΑ ΟΦΕΛΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΑΘΛΗΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΑΣΒΕΣΤΑ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ – ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών Άθληση και Υγεία – Μέρος 10ο

 

1.5.2.  ΟΠΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ (VISUAL IMPAIRMENT)

 

Οπτική διαταραχή ή διαταραχή της όρασης ή απώλεια της όρασης είναι η κατάσταση στην οποία ένα άτομο έχει χάσει πλήρως ή μερικώς την αίσθηση της όρασης εξαιτίας ψυχολογικών ή νευρολογικών παραγόντων. Υπάρχουν τέσσερα επίπεδα οπτικής λειτουργίας με βάση τη Διεθνή Στατιστική Ταξινόμηση των Νόσων και των Σχετικών Προβλημάτων Υγείας (ICD-10):

1)       Φυσιολογική όραση

2)       Μέτρια οπτική διαταραχή

3)       Σοβαρή οπτική διαταραχή

4)       Τύφλωση

(World Health Organization, 2021)

Η οπτική διαταραχή προσδιορίζεται από την οπτική οξύτητα η οποία είναι η διακριτική ικανότητα του οφθαλμού και μετριέται με πίνακες οπτοτύπων. Ένας από τους πιο γνωστούς οπτομετρικούς πίνακες είναι ο πίνακας Snellen όπου οπτική οξύτητα μικρότερη από 20/40 ή 20/60 υποδηλώνει την ύπαρξη οπτικής διαταραχής και τύφλωση προκύπτει όταν υπάρχει πλήρης ή σχεδόν πλήρης απώλεια όρασης (Maberley, 2006). Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ως τυφλό, νοείται κάθε άτομο του οποίου η οπτική οξύτητα είναι μικρότερη από το 20/500 της φυσιολογικής ή το οπτικό πεδίο μικρότερο από 10° γύρω από το σημείο προσήλωσης, στον οφθαλμό που βλέπει καλύτερα και με την βέλτιστη δυνατή διόρθωση (Maberley, 2006). Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία (Ν.958/1979), ως τυφλό νοείται κάθε άτομο του οποίου η οπτική οξύτητα είναι μικρότερη από το 1/20 της φυσιολογικής, στον οφθαλμό που βλέπει καλύτερα και με την βέλτιστη δυνατή διόρθωση.

 

20/30 έως 20/60      Ήπια απώλεια της όρασης ή σχεδόν φυσιολογική όραση

20/70 έως 20/160    Μέτρια οπτική διαταραχή ή μερική απώλεια της όρασης

20/200 έως 20/400  Σοβαρή οπτική διαταραχή ή σοβαρή απώλεια της όρασης

20/500 έως 20 / 1.000       Βαριά οπτική διαταραχή ή βαριά απώλεια της όρασης

Περισσότερο από 20 / 1.000        Σχεδόν ολική τύφλωση

Μη αντίληψη φωτός (NLP)         Ολική τύφλωση

(Οπτομετρικός πίνακας Snellen)

Πίνακας 7. Απώλεια όρασης

 

Οι πιο συχνές αιτίες μέτριας έως σοβαρής διαταραχής της όρασης σε παγκόσμιο επίπεδο το 2015 ήταν:

–         Μη διορθωμένη διαθλαστική ανωμαλία (53,7%)

–         Καταρράκτης (24,3%.)

–         Εκφύλιση ωχράς κηλίδας (3,8%)

–         Γλαύκωμα (1,8%)

–         Διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια (1,2%)

(Flaxman, 2017)

 

Οι πιο συχνές αιτίες τύφλωσης του παγκόσμιου πληθυσμού το 2015 ήταν:

–         Καταρράκτης (35%)

–         Μη διορθωμένη διαθλαστική ανωμαλία (21%)

–         Γλαύκωμα (8%)

(Flaxman, 2017)

 

Με βάση την συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό The Lancet, άτομα με κάποιο βαθμό απώλειας της όρασης ήταν 1,1 δισεκατομμύρια παγκοσμίως το 2020. Από αυτούς τα 258 εκατομμύρια είχαν ήπια απώλεια όρασης, 295 εκατομμύρια μέτρια έως σοβαρή οπτική διαταραχή, 510 εκατομμύρια οπτική διαταραχή από μη διορθωμένη πρεσβυωπία και 43,3 εκατομμύρια ήταν τυφλοί (Vos, 2016).

 

Από αυτούς που είναι τυφλοί, το 90% ζει στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Σε παγκόσμια κλίμακα, για κάθε τυφλό άτομο, υπάρχουν κατά μέσο όρο 3,4 άτομα με χαμηλή όραση, με διακύμανση ανά χώρα και περιοχή που κυμαίνεται από 2,4 έως 5,5.

 

Με βάση την ηλικία, περισσότερο από το 82% όλων των τυφλών είναι 50 ετών και άνω, αν και αντιπροσωπεύουν μόλις το 19% του παγκόσμιου πληθυσμού. Ο καταρράκτης και η μη διορθωμένη διαθλαστική ανωμαλία συνέβαλαν στο 55% της τύφλωσης και στο 77% της οπτικής διαταραχής σε ενήλικες ηλικίας 50 ετών και άνω το 2015. Επίσης, η παιδική τύφλωση αφορά περίπου 1,4 εκατομμύρια τυφλά παιδιά κάτω των 15 ετών.

 

Με βάση την ηλικία, οι γυναίκες έχουν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο να έχουν προβλήματα όρασης από τους άνδρες (Doyal, 2018; Ulldemolins, 2019), ενώ με βάση τη γεωγραφία

περισσότερο από το 90% του κόσμου με προβλήματα όρασης ζουν σε αναπτυσσόμενες χώρες. Έρευνες έχουν καταδείξει ότι ο βαθμός απώλειας όρασης, καθώς και η ηλικία του ατόμου επηρεάζουν κατά πόσο αυτό θα αισθάνεται αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση (Εliner, 2017).

 

Τα άτομα με προβλήματα όρασης ζουν στο περιθώριο. Πιο συγκεκριμένα, αποκλείονται πολλές φορές από την επαρκή εκπαίδευση, την εργασία, τη συμμετοχή στα κοινά και στις προσωπικές σχέσεις. Έτσι, νιώθουν ανήμποροι, απογοητευμένοι, θυμωμένοι αλλά και αδύναμοι ψυχικά ώστε να αντιμετωπίσουν όλες αυτές τις δυσκολίες της καθημερινότητας (Tobias, 2017). Επιπλέον, πληθώρα ερευνών έχει καταδείξει την άμεση συσχέτιση των προβλημάτων όρασης με την κατάθλιψη και το άγχος (Eliner, 2017; Jin Won Noh, 2016). Ωστόσο η σχέση αυτή συνεπάγεται και αντιστρόφως, καθώς η κακή ψυχολογική κατάσταση του ατόμου είναι δυνατόν να επηρεάσει αρνητικά την ήδη υπάρχουσα αναπηρία. Η κατάθλιψη φαίνεται να είναι πιο συχνή ψυχολογική επίπτωση στα άτομα νεαρής ηλικίας και στους μεσήλικες με οπτικές διαταραχές διότι τους αποκόπτει από την ανεξαρτησία τους που σε διαφορετική περίπτωση θα διέθεταν. Ωστόσο, τα άτομα των δυο αυτών ηλικιακών κατηγοριών είναι λιγότερα σε ποσοστό από τα γηραιότερα άτομα που πάσχουν από κάποιου είδους οπτικής διαταραχής ή τύφλωσης (Hyo Geun Choi, 2018)