3.1.3 Αποκλεισμός και απόρριψη στην εκπαίδευση για άτομα τα οποία αποκλίνουν από τα κανονιστικά πρότυπα.
Ένα κοινό μοτίβο εμπειριών το οποίο προέκυψε, μεταξύ των συμμετεχόντων, ήταν αυτό της απόρριψης από διαφορετικά εκπαιδευτικά πλαίσια, όλων των βαθμίδων, τον πληθυσμό των οποίων συνέθεταν, ως επί τω πλείστον, αρτιμελή άτομα. Οι αιτίες που παρουσιάζονται να συντρέχουν στον αποκλεισμό, μπορεί να ποικίλουν.
Αρχικά, παρουσιάζεται η βλάβη ως ο παράγοντας μη αποδοχής ενός μαθητή στο σχολικό περιβάλλον. Στην πρώτη περίπτωση γίνεται επίκληση στο ενδεχόμενο πλήγμα που μπορεί να προκαλέσει η ύπαρξη του ανάπηρου μαθητή στα πρότυπα εξιδανίκευσης της κανονικότητας που επικρατούσαν και στη δεύτερη περίπτωση η απόρριψη γίνεται επικαλούμενοι ζητήματα ασφάλειας του ανάπηρου παιδιού και την αδυναμία ανάληψης της ευθύνης του.
“Εγώ πήγαινα σχολείο και δεν περπατούσα τότε, αλλά δεν ήταν η κατάστασή μου τότε για να μπω σε αναπηρικό αμαξίδιο. Με πήγαινε η μαμά μου αγκαλιά στο σχολείο με κάθιζε στο θρανίο και ερχόταν να με πάρει. Ήταν πολύ μεγάλο το θέμα μου τότε και οι δάσκαλοι οι ίδιοι με έχουν διώξει από αρκετά σχολεία, τότε, γιατί λέει ότι δημιουργούσα ψυχικά τραύματα στα άλλα παιδιά. Το τι δημιουργούσαν σε εμένα δεν το κοίταξε ποτέ κανείς. Ευτυχώς η μαμά μου ήταν δυναμική και κάποια στιγμή χτύπησε το χέρι στο τραπέζι και είπε ότι “το δικό μου το παιδί θα πάει σχολείο εδώ. Δεν είναι για ειδικό σχολείο και απαιτώ να κατεβάσετε την τάξη στο ισόγειο”, γιατί τότε τα σχολεία ήταν πρωινά και απογευματινά και συνήθως ήταν με ορόφους, εδώ στην πόλη μου. Και έκανα το νηπιαγωγείο στο ισόγειο. Αλλά, στην πρώτη δημοτικού, όλως τυχαίως, η πρώτη δημοτικού έπρεπε να ανέβει στον πρώτο όροφο και ήθελαν να φύγω. Είχαν μαζέψει υπογραφές οι γονείς, είχανε κάνει παράπονα στο διευθυντή και τελικά η μαμά μου τα κατάφερε και την ευχαριστώ πάρα πολύ για αυτό, γιατί μορφώθηκα, αλλιώς θα ήμουν κλεισμένη σε ένα σπίτι και δεν θα είχα πάει καν σχολείο. (συν.6)”
“ Αρχικά είχα ένα θέμα με το σχολείο της γειτονιάς. Ήταν να με πάρουν και δεν με πήραν λόγω της αναπηρίας. Ο πρώτος αποκλεισμός ήταν αυτός. Πήγε ο πατέρας μου στο σχολείο της γειτονιάς για να με γράψει και του είπε ο διευθυντής ότι δεν μπορώ να αναλάβω τέτοια ευθύνη, το παιδί θα συνυπάρχει με παιδιά που βλέπουν και μπορούν να τρέχουν και να το χτυπήσουν. Ήταν πολύ ευθυνόφοβος, και αυτό είναι κάτι το οποίο το συναντάμε δυστυχώς. (συν. 9)”.
Μια δεύτερη σκοπιά του αποκλεισμού στην εκπαίδευση αφορά στην έλλειψη προσαρμογών που να συμπεριλαμβάνουν τους ανάπηρους φοιτητές τόσο σε σχέση με τα περιβάλλοντα και την ύπαρξη υποδομών (π.χ. ράμπες, αναβατόρια, ανελκυστήρες), όσο και αναφορικά με την ίδια την εκπαιδευτική πράξη. “Είναι πάρα πολύ δύσκολο, το ελληνικό πανεπιστήμιο είναι μια υποκριτική κατάσταση. Δίνονται κάποιες διευκολύνσεις, αλλά ταυτόχρονα τα κτίρια είναι μη προσβάσιμα, οπότε είναι δώρον άδωρον αυτό που συμβαίνει. Υπάρχουν όμως βελτιώσεις όσο περνάνε τα χρόνια, ήδη από όταν ήμουν εγώ φοιτήτρια. Βέβαια, από όταν ήμουν εγώ φοιτήτρια τα πράγματα έχουν καλυτερέψει. Είναι βέβαια δύσκολο για έναν ανάπηρο φοιτητή να φύγει από την πόλη του να πάει σε κάποια άλλη πόλη να σπουδάσει. Είναι επένδυση ολόκληρης οικογένειας αυτό. (συν. 4)”.
Διαγράφεται ξεκάθαρα η έλλειψη υποστήριξης εκπαιδευτικά προς τους ανάπηρους σπουδαστές, οι οποίοι εξαρτώνται είτε από την ενίσχυση της οικογένειας, είτε από την δική τους επιμονή και διεκδίκηση.
“Σε θέμα εκπαίδευσης, πάλι πρέπει να το κυνηγήσω πολύ. Κάνω ένα μεταπτυχιακό που είναι ένας κλάδος η ειδική αγωγή και πάλι, φαίνεται πόσο άσχετοι είναι από αυτό το οποίο διδάσκουν, οπότε πρέπει πάρα πολύ να το κυνηγάω, γιατί δεν θα έρθει τίποτα έτοιμο, οπότε σε μεγάλο βαθμό, δεν καλύπτονται οι εκπαιδευτικές ανάγκες. Ειδικά από μόνο του δεν γίνεται τίποτα, πρέπει εγώ να κάνω κάτι ώστε να με συμπεριλάβουν. (συν. 13)”.
