«Προαπαιτούμενες δεξιότητες για την ενίσχυση του αυτοπροσδιορισμού σε παιδιά προσχολικής ηλικίας με αναπηρίες: μία διερευνητική μελέτη των πρακτικών των γονέων» – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Λέδιας Λιτσένη – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 24ο
4.2 Συμπεράσματα της έρευνας
Η παρούσα έρευνα διερεύνησε με τη χρήση ποσοτικής προσέγγισης τις πρακτικές που εφαρμόζουν οι γονείς για την ενίσχυση των προαπαιτούμενων δεξιοτήτων αυτοπροσδιορισμού σε παιδιά με ΔΑΦ ή ΝΑ προσχολικής ηλικίας. Λήφθηκαν υπόψη ερευνητικά τεκμηριωμένες προγνωστικές μεταβλητές (επίπεδο εκπαίδευσης γονέων, ετήσιο εισόδημα και επίπεδο αναπηρίας παιδιού), καθώς και άλλα δημογραφικά χαρακτηριστικά. Το θεωρητικό μοντέλο πάνω στο οποίο βασίστηκε η έρευνα αφορά την οικολογική προσέγγιση, σύμφωνα με την οποία η ανάπτυξη των προαπαιτούμενων δεξιοτήτων αυτοπροσδιορισμού είναι η απάντηση σε ευκαιρίες που δόθηκαν από το περιβάλλον και συγκεκριμένα από τους γονείς.
Το πρώτο ερευνητικό ερώτημα αφορούσε στο αν οι γονείς των παιδιών προσχολικής ηλικίας με διαταραχή αυτιστικού φάσματος ή νοητική αναπηρία εφαρμόζουν τις θεμελιώδεις πρακτικές αυτοπροσδιορισμού και ποιες από αυτές εφαρμόζουν συχνά (ενίσχυση επιλογών/επίλυση προβλημάτων, αυτορρύθμιση, δέσμευση). Η παρούσα έρευνα διαπίστωσε ότι οι γονείς εφαρμόζουν αρκετά συχνά πρακτικές για την καλλιέργεια των προαπαιτούμενων δεξιοτήτων αυτοπροσδιορισμού, παρέχοντας συχνότερες ευκαιρίες και υποστήριξη για την ενίσχυση δεξιοτήτων επιλογής/ επίλυσης προβλημάτων, σε αντίθεση με τις δεξιότητες της αυτορρύθμισης και της δέσμευσης. Ιδίως η δεξιότητα της αυτορρύθμισης ενισχύεται λιγότερο από τις άλλες δεξιότητες.
Το δεύτερο ερευνητικό ερώτημα, αφορούσε στο ποια δημογραφικά χαρακτηριστικά των γονέων συσχετίζονται με την εφαρμογή στρατηγικών για την ενίσχυση των προαπαιτούμενων δεξιοτήτων αυτοπροσδιορισμού. Έτσι, από τα δημογραφικά των γονέων που ερευνήθηκαν, μόνο το επίπεδο αναπηρίας του παιδιού και συγκεκριμένα τα επίπεδα λειτουργικότητας της ΔΑΦ, εντοπίστηκαν ως προγνωστικοί παράγοντες για την ενίσχυση των προαπαιτούμενων δεξιοτήτων αυτοπροσδιορισμού από τους γονείς. Ειδικότερα, οι γονείς με παιδιά χαμηλής λειτουργικότητας φαίνεται να εφαρμόζουν λιγότερες πρακτικές για την ανάπτυξη των προαπαιτούμενων δεξιοτήτων αυτοπροσδιορισμού, σε σχέση με τους γονείς με παιδιά υψηλής λειτουργικότητας με ΔΑΦ. Το επίπεδο αναπηρίας, εντοπίστηκε ως προγνωστικός παράγοντας στα παιδιά με ΔΑΦ και όχι στα παιδιά με ΝΑ, πιθανόν λόγω του μικρού δείγματος στην έρευνα (n=14). Ένα επιπλέον δημογραφικό, που βρέθηκε να διαφοροποιεί την εφαρμογή των πρακτικών αυτοπροσδιορισμού, είναι το σχολείο φοίτησης του παιδιού. Συγκεκριμένα, φαίνεται πως οι γονείς εφαρμόζουν περισσότερες πρακτικές αυτοπροσδιορισμού σε παιδιά που φοιτούν σε γενικό σχολείο παρά σε ειδικό.
Αν και κατά βάση τα αποτελέσματα επαληθεύονται από τη διεθνή βιβλιογραφία σε μεγάλο βαθμό, θα πρέπει να ερμηνευθούν και να γενικευτούν με προσοχή, εξαιτίας του μικρού δείγματος της έρευνας (Ν=64) και των επακόλουθων πιθανόν συνεπειών στη στατιστική ανάλυση των δεδομένων.
