Οι παραστατικές τέχνες: Μια συστηματική ανασκόπηση των εφαρμογών τους στα άτομα με αναπηρία στο σχολικό περιβάλλον – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Χρηστίδου Αγγελικής – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 13ο
2.3 Διαδικασία και εργαλεία της έρευνας
Η αναζήτηση για την επιλογή των αποτελεσμάτων έλαβε χώρα τον Ιούνιο και τον Ιούλιου το 2024 και έγινε αποκλειστικά σε ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων και συγκεκριμένα στις: Google Scholar, Scopus, Elsevier, Eric και Academia. Κάθε βάση εξετάστηκε μια- μια και η αναζήτηση χωρίστηκε σε δυο φάσεις.
Στην πρώτη φάση χρησιμοποιήθηκαν οι όροι «art interventions», «art therapies» «art based programs», προκειμένου να συμπεριληφθούν όλων των ειδών οι παρεμβάσεις που ενσωματώνουν κάποια μορφή τέχνης, εξού και ο όρος art (τέχνη). Δεδομένης όμως της σύγχυσης που υπάρχει στην βιβλιογραφία και θέλοντας να εστιάσουμε μόνο σε παρεμβάσεις που συμπεριλαμβάνουν κάποια από τις παραστατικές τέχνες (μουσική, θέατρο, χορός), έγινε και μια δεύτερη αναζήτηση. Σε αυτή την φάση, τον όρο «art» της προηγούμενης φάσης, αντικατέστησαν οι όροι «music» «drama OR theatre» και «dance».
Οι λέξεις κλειδιά που χρησιμοποιήθηκαν ήταν: “art based interventions” OR “art based programs” OR “art therapies” AND “special education” OR “students with disabilities” AND “educational settings” OR “school settings”. Σε κάποιες βάσεις δεδομένων (Google Scholar, Scopus) η αναζήτηση έγινε με την χρήση αυτών των λέξεων κλειδιών, ενώ σε κάποιες άλλες (Eric, Elsevier, Academia), εμφανίστηκαν περισσότερα αποτελέσματα, όταν οι λέξεις χρησιμοποιήθηκαν ως ολοκληρωμένη φράση π.χ: “art (based) interventions” for students with disabilities in school settings ή “art based programs” for students with disabilities in school settings ή “art therapies” for students with disabilities in school settings. Στον παρακάτω πίνακα (Πίνακας 1.1) φαίνονται τα αποτελέσματα της κάθε αναζήτησης ανά βάση δεδομένων. Στην πρώτη στήλη του πίνακα εμφανίζεται η κάθε βάση δεδομένων. Στην δεύτερη στήλη, παρουσιάζονται όλα τα αποτελέσματα που εμφανίστηκαν με την χρήση των λέξεων κλειδιών και στην τρίτη, ποια από αυτά τελικά επιλέχθηκαν με βάση την συνάφεια για περισσότερη επεξεργασία.
Πίνακας 1.1 Πρώτη φάση της αναζήτησης
| ΦΑΣΗ 1. (art) | ||
| Βάση δεδομένων | n | Συμπεριλήφθηκαν |
| Google Scholar | 413 | 61 |
| Scopus | 4 | 1 |
| Elsevier | 9 | 2 |
| Eric | 211 | 11 |
| Academia | 1.032 | 6 |
| 1.669 | 81 | |
Η δεύτερη φάση, ακολούθησε ακριβώς την ίδια πορεία με την πρώτη, με την διαφορά, ότι αυτή την φορά ο όρος «art» αντικαταστάθηκε από τον όρο «music»
«drama OR theatre» και «dance». Η φάση αυτή αποτελείται από τρεις αναζητήσεις, οι οποίες έγιναν μεμονωμένα, αλλά ταυτόχρονα. Ο Πίνακας 1.2 παρουσιάζει τα αποτελέσματα των τριών αυτών παράλληλων αναζητήσεων. Στην πρώτη στήλη παρουσιάζεται η κάθε βάση δεδομένων, ενώ στην δεύτερη τα αποτελέσματα που εμφανίστηκαν σε κάθε μια από τις 3 επιμέρους αναζητήσεις. Τα αρχικά M, Dr, D υποδηλώνουν το είδος της παραστατικής τέχνης για την κάθε επιμέρους αναζήτηση. Το Μ (music) αναφέρεται στην μουσική, το Dr (drama) στο θέατρο και το D (dance) στον χορό. Τέλος, στην τελευταία στήλη, εμφανίζονται και πάλι ανά κατηγορία, τα αποτελέσματα που επιλέχθηκαν με βάση την συνάφεια, για περισσότερη επεξεργασία.
Πίνακας 1.2 Δεύτερη φάση της αναζήτησης
| ΦΑΣΗ 2. (music, drama,
dance) |
|||||
| Βάση δεδομένων | n | Συμπεριλήφθηκαν | |||
| Google Scholar | M:1.011 | Dr:351 | D: 17 | M: 42 | |
| Scopus | M: 5 | Dr: 0 | D: 0 | M: 2 | |
| Elsevier | M:300 | Dr: 85 | D: 386 | M: 6 | |
| Eric | M: 591 | Dr: 50 | D: 143 | M: 20 | |
| Academia | M:451 | Dr:164 | D: 184 | M: 5 | |
| M:2.358 | Dr:650 | D:730 | M: 75 | ||
| 3.738 | 121 | ||||
Το παρακάτω διάγραμμα ροής περιγράφει την διαδικασία που ακολουθήθηκε κατά την αναζήτηση και επιλογή των μελετών που συμπεριλήφθηκαν στην συγκεκριμένη έρευνα. Τα αρχικά αποτελέσματα προκύπτουν αθροιστικά, από τις δύο φάσεις αναζήτησης (1.669 Αναζήτηση 1. + 3.738 Αναζήτηση 2. = 5.407).
Στο επόμενο βήμα του διαγράμματος εμφανίζονται 202 άρθρα, ως άθροισμα των αποτελεσμάτων των δυο φάσεων που επιλέχθηκαν με βάση την συνάφεια, για περισσότερη επεξεργασία. Η συνάφεια με το θέμα εξετάστηκε από τον τίτλο ή την περίληψη της κάθε έρευνας, ενώ αποκλείστηκαν κατευθείαν διπλωματικές ή άλλες εργασίες, φυλλάδια, βιβλία και πρακτικά συνεδριών. Στην έρευνα συμπεριλαμβάνονται μόνο άρθρα, τα οποία έχουν δημοσιευθεί σε εγκεκριμένο επιστημονικό περιοδικό (peer review). Τελικά, 15 αποτελέσματα εμφανίστηκαν δυο φορές και διαγράφηκαν, οπότε 187 εξετάστηκαν διεξοδικά για να διαπιστωθεί αν πληρούν τα κριτήρια ένταξης στην έρευνα. Μόνο 15 από αυτά πληρούσαν όλα τα κριτήρια και συμπεριλαμβάνονται στην έρευνα, ενώ 172 αποκλείστηκαν, για λόγους οι οποίοι περιγράφονται εκτενώς στο επόμενο κεφάλαιο.