Η διδακτορική διατριβή του Oliech (2023) εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία – και συγκεκριμένα το Video Modeling (VM) – μπορεί να ενισχύσει τις δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων σε άτομα με ΔΑΦ και Νοητικές/Αναπτυξιακές Αναπηρίες, με ιδιαίτερη έμφαση στη μετάβαση από το σχολικό περιβάλλον στην απασχόληση. Η αφετηρία της μελέτης είναι το σοβαρό πρόβλημα της χαμηλής απασχόλησης σε αυτά τα άτομα: τα ποσοστά εύρεσης εργασίας μετά το σχολείο είναι σημαντικά χαμηλότερα σε σύγκριση με άλλες ομάδες ατόμων με ή χωρίς αναπηρίες. Ενδεικτικά, μόνο περίπου το 45% των ατόμων με ΔΑΦ καταφέρνουν να βρουν δουλειά μετά την αποφοίτηση, έναντι του 72% άλλων ατόμων με αναπηρίες (Newman et al., 2010· 2011), με τον κίνδυνο ανεργίας να είναι ιδιαίτερα υψηλός στα πρώτα δύο χρόνια μετά την αποφοίτηση. Η πανδημία COVID-19 επιδείνωσε το πρόβλημα, καθώς χάθηκε πολύτιμος χρόνος εκπαίδευσης σε προγράμματα μετάβασης, οδηγώντας σε περαιτέρω καθυστέρηση στην ανάπτυξη κρίσιμων δεξιοτήτων. Η εργασία, ωστόσο, δεν έχει μόνο οικονομική διάσταση. Συνδέεται με θεμελιώδεις ανθρώπινες ανάγκες όπως η επιβίωση, η κοινωνική σύνδεση και ο αυτοπροσδιορισμός. Προσφέρει καλύτερη γνωστική λειτουργία, ενισχύει τις κοινωνικές σχέσεις, βελτιώνει την ποιότητα ζωής και μειώνει συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης. Παράλληλα, μειώνει την εξάρτηση από κρατικά επιδόματα και αυξάνει τη συνεισφορά στην οικονομία. Σε αυτό το πλαίσιο, η μελέτη εισάγει το Video Modeling (VM), μια εκπαιδευτική τεχνική όπου οι συμμετέχοντες παρακολουθούν βίντεο με επιδείξεις δεξιοτήτων και στη συνέχεια τις εφαρμόζουν στην πράξη. Συμμετείχαν τέσσερις νεαροί ενήλικες (~20 ετών) με ASD/IDD που παρακολουθούσαν πρόγραμμα μετάβασης. Μέσα από το VM διδάχθηκαν να λύνουν εργασιακά προβλήματα, αξιοποιώντας το Self-Determined Learning Model (SDLM), το οποίο βασίζεται σε τρία βήματα αυτοκαθοδηγούμενης επίλυσης προβλήματος μέσω αυτο-ομιλίας (self-talk). Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: το VM αποδείχθηκε ιδιαίτερα αποτελεσματικό, με ισχυρό μέγεθος επίδρασης. Οι συμμετέχοντες όχι μόνο απέκτησαν νέες δεξιότητες αλλά και τις διατήρησαν σε βάθος χρόνου, ενώ μπόρεσαν να τις γενικεύσουν σε πραγματικά εργασιακά περιβάλλοντα, εφαρμόζοντάς τες σε νέες καταστάσεις και προβλήματα. Η κοινωνική εγκυρότητα ήταν επίσης υψηλή: οι ίδιοι οι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι τους άρεσε να μαθαίνουν μέσω VM και πίστευαν ότι και άλλοι θα ωφελούνταν από αυτή τη μέθοδο, ενώ οι καθηγητές και οι σύμβουλοι εργασίας ανέφεραν ότι θα το χρησιμοποιούσαν ξανά στο μέλλον. Συνολικά, η μελέτη καταλήγει ότι το Video Modeling σε εικονικά περιβάλλοντα μάθησης αποτελεί μια πολλά υποσχόμενη τεχνολογική παρέμβαση για τη διδασκαλία κρίσιμων soft skills, όπως η επίλυση προβλημάτων. Συνδυάζει την οπτική μάθηση – τομέα στον οποίο συχνά τα άτομα με ΔΑΦ έχουν ισχυρά πλεονεκτήματα – με την αυτοκαθοδήγηση που ενισχύει την ανεξαρτησία, ενώ παράλληλα εκμεταλλεύεται την ευελιξία των ψηφιακών μέσων. Έτσι, συμβάλλει στην καλύτερη προετοιμασία των ατόμων με ΔΑΦ και νοητικές αναπηρίες για την αγορά εργασίας, ενισχύει την αυτονομία τους και βελτιώνει ουσιαστικά την ποιότητα της ζωής τους.