4.2.3 Ο ρόλος της υποστηρικτικής τεχνολογίας στην ανάπτυξη επαγγελματικών δεξιοτήτων (Γ’ μέρος)
Το 2022 δημοσιεύθηκε από τους Wicker, Davis & Hrabal μια συστηματική ανασκόπηση 60 μελετών αναφορικά με τη χρήση τεχνολογίας στα προγράμματα εκπαίδευσης επαγγελματικών δεξιοτήτων για άτομα με νοητικές και αναπτυξιακές αναπηρίες. Συγκεκριμένα, στόχευσε στο να συνοψίσει τη βιβλιογραφία σχετικά με το πώς τα τεχνολογικά εργαλεία και προγράμματα μπορούν να υποστηρίξουν την εκπαίδευση επαγγελματικών δεξιοτήτων, βελτιώνοντας τα αποτελέσματα μετά το σχολείο και αυξάνοντας τις ευκαιρίες για αμειβόμενη απασχόληση. Η χρήση συσκευών ηλεκτρονικής υποστήριξης (assistive technologies) αποδεικνύεται αποτελεσματική τόσο για πρόληψη (antecedent interventions) όσο και για υποστήριξη της εκτέλεσης εργασιών (consequence-based interventions). Οι δεξιότητες που εκπαιδεύονται καλύπτουν διάφορα επαγγελματικά πεδία, τόσο σε κλινικά όσο και σε ενσωματωμένα εργασιακά περιβάλλοντα. Οι πιο συχνοί τομείς επαγγελματικής εκπαίδευσης που αναδεικνύονται στην έρευνα περιλαμβάνουν υποστήριξη εργασίας, συναρμολόγηση και γραμματειακές δεξιότητες. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, τα πιο κοινά επαγγέλματα που ασκούν τα άτομα με νοητικές και αναπτυξιακές αναπηρίες αφορούν την παρασκευή και σερβίρισμα τροφίμων, την παραγωγή και τη συντήρηση/καθαρισμό χώρων, γεγονός που δείχνει ένα σαφές χάσμα μεταξύ της ερευνητικής εστίασης και της πραγματικής αγοράς εργασίας. Η ανάπτυξη soft skills αποτελεί κρίσιμο παράγοντα επιτυχίας. Η εκπαίδευση έχει επικεντρωθεί κυρίως σε δεξιότητες εύρεσης εργασίας και συνέντευξης, ενώ υπογραμμίζεται ότι οι εργοδότες θεωρούν τις μαλακές δεξιότητες, όπως η επικοινωνία, η ομαδικότητα, η επίλυση προβλημάτων και η επαγγελματική συμπεριφορά, κρίσιμες για τη διατήρηση της εργασίας. Έλλειψη δεξιοτήτων σε αυτούς τους τομείς ευθύνεται για έως 90% των απωλειών θέσεων εργασίας για τα άτομα με νοητικές και αναπτυξιακές αναπηρίες, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για στοχευμένη αξιολόγηση και ανάπτυξη των δεξιοτήτων αυτών. Η χρήση προσαρμογών στο χώρο εργασίας παραμένει περιορισμένη, καθώς μόνο το 22% των νέων ενηλίκων με νοητικές και αναπτυξιακές αναπηρίες που εργάζονται λαμβάνουν τέτοιες υποστηρίξεις. Οι πιο κοινές προσαρμογές περιλαμβάνουν τροποποιήσεις στις οδηγίες/εκπαίδευση και τη χρήση ανθρώπινων βοηθών (job coaches), οι οποίοι παίζουν καθοριστικό ρόλο στην επιτυχή μετάβαση και διατήρηση της απασχόλησης. Η εφαρμογή προτεινόμενων τεχνολογικών στρατηγικών μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την επαγγελματική απόδοση. Το video modeling αποδεικνύεται αποτελεσματικό για την εκπαίδευση σε γραμματειακές, ψυχαγωγικές, συναρμολογητικές, καθαριστικές δεξιότητες και δεξιότητες εστίασης, με δυνατότητα χρήσης σε tablets, κινητά, iPod, τηλεοράσεις και υπολογιστές. Το audio cueing εφαρμόζεται για τη διάκριση εντολών σε πραγματικό χρόνο, προσφέροντας διακριτική υποστήριξη, ενώ το video feedback επιτρέπει αυτοπαρακολούθηση από τους εργαζόμενους, μειώνοντας την εξάρτηση από ανθρώπινο βοηθό. Η συνεργασία με συναδέλφους, job coaches και εργοδότες ενισχύει την αποτελεσματικότητα, το ηθικό και την παραγωγικότητα.
Συνολικά, η ανασκόπηση των ερευνών έδειξε ότι παρά τις προόδους στην επαγγελματική εκπαίδευση και την τεχνολογική υποστήριξη, τα άτομα με νοητικές και αναπτυξιακές αναπηρίες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν υψηλά ποσοστά ανεργίας και σημαντικές προκλήσεις στη διατήρηση της εργασίας τους (Μarkel & Barclay, 2009). Η ανάπτυξη δεξιοτήτων τόσο τεχνικών όσο και μαλακών, η παροχή κατάλληλων προσαρμογών στο χώρο εργασίας και η αξιοποίηση τεχνολογικών εργαλείων αποδεικνύονται κρίσιμες για την ενίσχυση της απασχολησιμότητας και της επαγγελματικής ενσωμάτωσης αυτής της ομάδας. Υπάρχει σαφής ανάγκη για συνεχή αξιολόγηση των εκπαιδευτικών μεθόδων και ευρύτερη εφαρμογή υποστηρικτικών στρατηγικών, ώστε να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ ερευνητικής γνώσης και πραγματικής αγοράς εργασίας.
