2.7.         Θετικά μέτρα δράσης- Συστήματα Ποσόστωσης (ή υποχρεωτικών τοποθετήσεων)

Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν πολιτικές ποσόστωσης ή υποχρεωτικών προσλήψεων, οι οποίες διαφέρουν μεταξύ τους ανάλογα με τους εμπλεκόμενους φορείς, τις ομάδες που καλύπτονται, το ποσοστό υποχρεωτικής πρόσληψης, το σύστημα μοριοδότησης και τις κυρώσεις σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης (Λογαράς, 2013). Στην Ελλάδα, ο κύριος μηχανισμός για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία (ή των συγγενών τους) στην αγορά εργασίας είναι η θεσμοθέτηση της υποχρεωτικής πρόσληψής τους. Το μέτρο αυτό εφαρμόστηκε μέσω των διατάξεων των νόμων Ν. 2643/1998 και Ν. 4440/2016 (Παπακωνσταντίνου, 2019). Οι εν λόγω ρυθμίσεις καθιέρωσαν την προνομιακή υποχρεωτική τοποθέτηση ατόμων που ανήκουν σε κοινωνικά ευάλωτες ομάδες, μεταξύ των οποίων και τα άτομα με αναπηρία και οι συγγενείς τους, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα (Λογαράς, 2013).

Το σύστημα ποσόστωσης έχει αποτελέσει αντικείμενο κριτικής. Στα πλεονεκτήματά του περιλαμβάνεται η δυνατότητα επαγγελματικής ένταξης που προσφέρει, κυρίως σε άτομα με αναπηρία που διαθέτουν περιορισμένα προσόντα ή εξειδίκευση. Ωστόσο, για να λειτουργήσει αποτελεσματικά και να εξασφαλιστεί η πλήρης και ομαλή ένταξη των ατόμων αυτών στο εργασιακό περιβάλλον, είναι απαραίτητη η συμπλήρωσή του με ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης και υποστηρικτικά μέτρα. Τέτοια είναι, για παράδειγμα, τα προγράμματα κατάρτισης και εκπαίδευσης, η αξιολόγηση των ικανοτήτων των ατόμων με αναπηρία, η χορήγηση κινήτρων στους εργοδότες και ο αποτελεσματικός συντονισμός ανάμεσα στο κράτος, τους εργοδότες και τα ίδια τα άτομα με αναπηρία (Παπακωνσταντίνου, 2019).

Συνεπώς, το σύστημα ποσόστωσης στην Ελλάδα προσφέρει μια βασική δυνατότητα ένταξης των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας, ιδιαίτερα για όσους διαθέτουν περιορισμένα προσόντα ή εξειδίκευση. Παρά τα πλεονεκτήματά του, ο βαθμός αποτελεσματικότητας αυτού του μέτρου καθορίζεται από τη συμπληρωματική εφαρμογή ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης και υποστηρικτικών δράσεων, όπως η εκπαίδευση, η κατάρτιση, η αξιολόγηση δεξιοτήτων, η παροχή κινήτρων στους εργοδότες και ο συντονισμός ανάμεσα στο κράτος, τους εργοδότες και τα ίδια τα άτομα με αναπηρία. Μόνο μέσα από ένα συντονισμένο πλαίσιο μπορεί να διασφαλιστεί η ομαλή και βιώσιμη ένταξη των ατόμων με αναπηρία στο εργασιακό περιβάλλον.