ΟΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΛΟΓΩ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΡΝΗΣΗ ΕΥΛΟΓΩΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΩΝ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΙΔΙΩΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ – Διπλωματική Εργασία Της ΚΑΝΑΤΑ ΑΝΘΗΣ – ΔΙΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟ Π.Μ.Σ. «ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ» – Μέρος 18ο

Μάι 23, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

ΟΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΛΟΓΩ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΡΝΗΣΗ ΕΥΛΟΓΩΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΩΝ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΙΔΙΩΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ – Διπλωματική Εργασία Της ΚΑΝΑΤΑ ΑΝΘΗΣ – ΔΙΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟ Π.Μ.Σ. «ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ» – Μέρος 18ο

 

4.1.2.     Η απόλυση λόγω αναπηρίας ως έσχατο μέσο.

 

Σε απόλυτη σύμπνοια με την θεωρία, η νομολογία πάγια δέχεται πως η απόλυση αποτελεί το έσχατο μέσο (ultima ratio).274 Τα δικαστήρια ελέγχουν την αναγκαιότητα της απόλυσης στην οποία προέβη ο εργοδότης, εξετάζοντας, αν υπάρχουν έτερα ηπιότερα μέσα για την κάλυψη των λόγων που τον οδήγησαν στην καταγγελία της σύμβασης εργασίας. Στον έλεγχο αυτόν προβαίνουν, μόνο, εφόσον προβάλλεται ως ισχυρισμός από την πλευρά του εργαζομένου.275 Η απόλυση αποτελεί το έσχατο μέσο, καθώς ακόμα κι αν ικανοποιεί τα συμφέροντα του εργοδότη, την ίδια στιγμή πλήττει με μεγάλη σφοδρότητα τα συμφέροντα του εργαζομένου διότι, τις περισσότερες φορές, ο ίδιος χάνει το μέσο βιοπορισμού του. Ως εκ τούτου, εάν η απόλυση δεν αποτελεί το έσχατο μέσο και κρίνεται πως υπήρχαν ηπιότερα μέσα για τον εργοδότη, τότε αυτή είναι άκυρη ως καταχρηστική και αντιβαίνουσα στην αρχή της καλής πίστης των άρθρων 281, 288 ΑΚ.276 Προκειμένου να πραγματοποιηθεί μία δίκαιη στάθμιση των συμφερόντων αμφότερων των πλευρών, τα δικαστήρια εφαρμόζουν την αρχή της αναλογικότητας.277 Ειδικότερα, αν μπορούν να ληφθούν ηπιότερα μέτρα για την ικανοποίηση των συμφερόντων του εργοδότη και να αποτραπεί η απόλυση που πλήττει τον εργαζόμενο και το θεμελιώδες δικαίωμά του για εργασία, τότε βάσει της αρχής της καλής πίστης η οποία εξειδικεύεται με την αρχή της αναλογικότητας, προτιμάται η διάσωση της θέσης εργασίας.278 Συνεπώς, αν ο εργαζόμενος με αναπηρία δεν δύναται να ασκεί τα καθήκοντα που ανέλαβε με την αρχική σύμβαση εργασίας, τότε η τυχόν απόλυσή του καθίσταται παράνομη στον βαθμό που δεν έχουν εφαρμοστεί άλλα εναλλακτικά μέτρα, ήτοι εύλογες προσαρμογές, πριν από αυτήν, όπως η μετάθεση σε άλλη θέση της επιχείρησης.279

Μάλιστα, η παραβίαση της υποχρέωσης του εργοδότη να προβεί σε εύλογες προσαρμογές υπέρ των εργαζομένων με αναπηρία, συνιστά ειδικότερη μορφή διάκρισης που προβλέπεται ρητά στο άρθρο 2 της Σύμβασης του Ο.Η.Ε. για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες και στο άρθρο 2 παρ. 2 περ. η΄ του ν.4443/2016.280 Επιπρόσθετα, ρητά τυποποιείται και στο άρθ. 66 παρ. 1 περ. γα΄ του ν.4808/2021 ως λόγος απαγορευμένης διάκρισης που επιφέρει την ακυρότητα της καταγγελίας σύμβασης εργασίας εκ μέρους του εργοδότη και της επ’ αυτής συνέπειες, όπως αναλύονται κάτωθι. Περαιτέρω, προκειμένου να κριθεί ότι ένας εργαζόμενος με αναπηρία ή χρόνια πάθηση είναι «κατάλληλος, ικανός και πρόθυμος» να εκτελέσει τα βασικά καθήκοντα που του ανατίθενται στα πλαίσια της εργασίας που έχει αναλάβει, ο εργοδότης υποχρεούται προηγουμένως να έχει λάβει τα κατάλληλα, ανταποκρινόμενα στην εκάστοτε περίπτωση μέτρα, ώστε να μην παρεμποδίζεται η παροχή εργασίας από περιβαλλοντικούς περιορισμούς281. Αν δεν το πράξει, η αδυναμία παροχής της εργασίας βαρύνει τον ίδιο τον εργοδότη και όχι τον εργαζόμενο και σε περίπτωση που ο εργοδότης προβεί σε καταγγελία της σύμβασης εργασίας, τότε αυτή θα πάσχει ακυρότητας.282 Το βάρος αυτό δεν επιτρέπεται να μετακυλίεται στον εργαζόμενο που αντιμετωπίζει κάποια αναπηρία ή χρόνια πάθηση, καθώς δεν ανάγεται στη δική του σφαίρα υποχρεώσεων.283

Έτι περαιτέρω, η υποχρέωση του εργοδότη να λάβει τα κατάλληλα μέτρα που ανταποκρίνονται στις ανάγκες του ατόμου με αναπηρία ή χρόνια πάθηση, πηγάζει και από την αρχή της καλής πίστης για επανάσκηση του διευθυντικού του δικαιώματος.284 Όταν ο εργαζόμενος αδυνατεί για οιονδήποτε λόγο εξαιτίας της αναπηρίας του να ασκήσει τα καθήκοντα που είχε αναλάβει με την ανάληψη της συγκεκριμένης θέσης εργασίας, τότε οι επιταγές της καλής πίστης και της αρχής της πρόνοιας, επιτάσσουν την άσκηση του διευθυντικού δικαιώματος εκ νέου, με επανακαθορισμό των καθηκόντων του εργαζομένου ή ακόμα και τροποποίηση της σύμβασης εργασίας αν εκείνη αποκλειστικά προβλέπει τις αρμοδιότητές του.285 Η καταγγελία της σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου στην οποία προβαίνει ο εργοδότης χωρίς τη διερεύνηση της δυνατότητας λήψης εύλογων προσαρμογών ως ηπιότερο μέτρο έναντι της απόλυσης, ήτοι χωρίς επανάσκηση του διευθυντικού του δικαιώματος, καθίσταται άκυρη ως καταχρηστική κατά παράβαση του άρθ. 281 ΑΚ.

 

274 Δ. Ζερδελής/Δ. Γούλας, ό.π., 324. Βλ. αναλυτικά Δ. Ζερδελή, Η απόλυση ως ultima ratio, 1991, 139.

275 Δ. Ζερδελής, Εργατικό Δίκαιο Ατομικές Εργασιακές Σχέσεις, ε΄ έκδοση, 2022, 1384.

276 Ο ίδιος, ό.π., 1385.

277 Ο ίδιος, ό.π., 1385.

278 Ο ίδιος, ό.π., 1388.

279 Δ. Γούλας, Οι διακρίσεις σε βάρος εργαζομένων με προβλήματα ψυχικής υγείας, ΕΕργΔ 2018,

  1. Βλ. περαιτέρω Δ. Ζερδελή, Η υποχρέωση άσκησης του διευθυντικού δικαιώματος και οι συνέπειές της παράβασής του, ΕΕργΔ 2022, 489 επ.

280 Άρθρο 16 παρ. 2 περ. η΄ Π.Δ. 80/2022.

281 Απόφαση ΕιρΘεσσ 53/2024 σε ΤΝΠ ΝΟΜΟΣ.

282 Απόφαση ΜονΠρωτΠειρ 1476/2021 σε Αρμ. 2023, 212, με σχόλιο Δ. Γούλα.

283 ΔΕΕ 11.4.20213, Υποθ. C-335/11 C-337/11, HK Danmark, σκ.66.

284 Δ. Ζερδελής, ΕΕργΔ 2022, 489 επ.

Μετάβαση στο περιεχόμενο