ΟΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ ΛΟΓΩ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΡΝΗΣΗ ΕΥΛΟΓΩΝ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΩΝ ΕΚ ΜΕΡΟΥΣ ΤΟΥ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΙΔΙΩΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΑΠΟΛΥΣΗΣ – Διπλωματική Εργασία Της ΚΑΝΑΤΑ ΑΝΘΗΣ – ΔΙΙΔΡΥΜΑΤΙΚΟ Π.Μ.Σ. «ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ» – Μέρος 16ο
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο
4.1. Καταγγελία της σύμβασης εργασίας των εργαζομένων με αναπηρία.
Η λύση της σύμβασης εργασίας επέρχεται, μεταξύ άλλων, και με την καταγγελία της σύμβασης είτε από τον εργοδότη (απόλυση) είτε από τον εργαζόμενο (παραίτηση).246 Η καταγγελία αποτελεί δικαίωμα που «ασκείται με μονομερή απευθυντέα δήλωση βούλησης και επιφέρει, αμέσως από τη στιγμή που θα περιέλθει στο άλλο μέρος ή μετά την πάροδο ορισμένης προθεσμίας, τη λύση μιας διαρκούς έννομης σχέσης για το μέλλον». 247 Τα έννομα αποτελέσματα της καταγγελίας επέρχονται είτε άμεσα είτε μετά τη συμπλήρωση της αναβλητικής προθεσμίας που τυχόν έχει οριστεί, διαπλάθοντας σε κάθε περίπτωση μία νέα έννομη κατάσταση, καθώς επέρχεται η λύση της εργασιακής σχέσης, με αποτέλεσμα να αποτελεί παράλληλα και διαπλαστικό δικαίωμα.248 Το χαρακτηριστικό της ως «μονομερή απευθυντέα δήλωση βούλησης» αφορά τη λύση της σύμβασης από τη στιγμή που θα περιέλθει σε αυτόν που απευθύνεται, χωρίς να απαιτείται κάτι περαιτέρω.249 Για το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό εφαρμόζεται δηλαδή η διάταξη 167 ΑΚ και η «θεωρία της λήψεως», σύμφωνα με την οποία, καθίσταται αδιάφορο το γεγονός της πραγματικής γνώσης του λήπτη της δήλωσης βούλησης, καθώς αρκεί, κατά αντικειμενική κρίση, η δυνατότητα που είχε να λάβει γνώση αυτής, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων250. Περαιτέρω, καταγγελία ορισμένων μόνο όρων της σύμβασης εργασίας δεν είναι επιτρεπτή και για το λόγο αυτό καταγγέλλεται ολόκληρη η σύμβαση εργασίας.251 Η δήλωση καταγγελίας είναι κατά βάση άτυπη, ωστόσο στην περίπτωση της καταγγελίας σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου απαιτείται έγγραφος τύπος (άρθρο 5 παρ. 3 ν.3198/1955).252 Περαιτέρω, το κύρος της καταγγελίας σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου δεν εξαρτάται από τη νομιμότητα της αιτίας που οδήγησε στη συγκεκριμένη καταγγελία.253 Ωστόσο, η αιτία της καταγγελίας είναι δυνατόν να ελεγχθεί παρεμπιπτόντως από το δικαστήριο που θα εξετάσει την προσβολή της καταγγελίας ως καταχρηστική στα πλαίσια εφαρμογής της διάταξης 281 ΑΚ. Επιπρόσθετα, το δίκαιο της καταγγελίας ρυθμίζεται στις διατάξεις 669, 670, 672-674 ΑΚ, καθώς και σε ειδικότερα νομοθετήματα. Οι ν.2112/1920 και ν.3198/1955 σχετικά με την καταγγελία σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, κατόπιν τροποποιήσεων, ισχύουν και εφαρμόζονται μέχρι και σήμερα,254 καθώς τυγχάνουν νόμοι ευρείας αποδοχής τόσο από τους εργοδότες όσο και από τους εργαζομένους.255
Ειδικότερα, σχετικά με την καταγγελία της σύμβασης εργασίας των ατόμων που εντάσσονται στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 11 παρ. 1 του ν.2643/1998,256 προβλέπεται ειδική διαδικασία καταγγελίας όπως συμβαίνει και με τη διαδικασία πρόσληψης.257 Μάλιστα, σύμφωνα με το άρθρο 66 παρ. 1 περ. γστ΄ του ν.4808/2021, η καταγγελία της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου από τον εργοδότη είναι άκυρη όταν πρόκειται για απόλυση «γστ) των πολύτεκνων, αναπήρων και εν γένει προστατευόμενων προσώπων, που έχουν τοποθετηθεί σύμφωνα με τον ν. 2643/1998 (Α’ 220), όταν δεν έχουν τηρηθεί οι προϋποθέσεις του άρθρου 11 του ν. 2643/1998 (..)». Σύμφωνα με το άρθρο 11 παρ. 1 του ν.2643/1998, η απόλυση των προσώπων αυτών καθίσταται εφικτή κατόπιν απόφασης της επιτροπής του άρθρου 9 του ιδίου νόμου,
«αα) Για παραβάσεις που προβλέπονται από τον αναγνωρισμένο οργανισμό ή κανονισμό της υπηρεσίας ή επιχείρησης ή εκμετάλλευσης, για τις οποίες ορίζεται ως ποινή η απόλυση. ββ) Για αποδεδειγμένη ανεπάρκεια ή για ακαταλληλότητα στην εκτέλεση της εργασίας, που δεν οφείλεται πάντως στα τραύματα ή στην αναπηρία ή για ανάρμοστη συμπεριφορά ή για αντικοινωνική γενικώς διαγωγή.».
246 Δ. Ζερδελής/Δ. Γούλας, Επίτομο Εργατικό Δίκαιο, 2022, 281-282.
247 Δ. Ζερδελής, Το Δίκαιο της Καταγγελίας της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας, 2η έκδοση, 2002, 1.
248 Δ. Ζερδελής/Δ. Γούλας, ό.π., 283.
249 Δ. Ζερδελής/Δ. Γούλας, ό.π., 284.
250 Ερμηνεία αστικού κώδικα: Μ. Καράσης, στον ΑΚ Γεωργιάδη/Σταθόπουλου, άρθρο 167.
251 Κ. Παπαδημητρίου, Ατομικό Εργατικό Δίκαιο, 2η έκδοση, 2022, 505.
252 Δ. Ζερδελής, ό.π., 3.
253 Κ. Παπαδημητρίου, ό.π., 507.
254 Κ. Μπακόπουλος, Η ελαττωματική καταγγελία και οι συνέπειές της. Συμβολή στην ερμηνεία του νέου δικαίου της καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας, 2022, 7.
255 Κ. Μπακόπουλος, ό.π., 14.
256 Νόμος 2643/1998 ΦΕΚ Α’ 220/28.9.1998 «Μέριμνα για την απασχόληση προσώπων ειδικών κατηγοριών και άλλες διατάξεις», όπως κωδικοποιήθηκε με τον ν.4765/2021 ΦΕΚ Α΄ 6/15.1.2021. Άρθρο 11 του νόμου σχετικά με τη λύση σχέσης εργασίας: «1. Η σχέση εργασίας των προσώπων που τοποθετούνται με τις διατάξεις του παρόντος νόμου ή των προσώπων που έχουν τοποθετηθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις για τους πολεμιστές μέχρι τη δημοσίευση του νόμου αυτού ή των ατόμων με ειδικές ανάγκες του πρώτου εδαφίου της περίπτωσης β` της παραγράφου 1 του άρθρου 1, ανεξαρτήτως αν έχουν προσληφθεί υποχρεωτικά ή όχι, λύεται : (..)». Άρθρο 1 παρ. 1. περ. β΄ του ιδίου νόμου : «β. Τα άτομα, με ποσοστό αναπηρίας 50% τουλάχιστον, που έχουν περιορισμένες δυνατότητες για επαγγελματική απασχόληση εξαιτίας οποιασδήποτε χρόνιας σωματικής ή πνευματικής ή ψυχικής πάθησης ή βλάβης (άτομα με ειδικές ανάγκες), εφόσον είναι γραμμένα στα μητρώα ανέργων αναπήρων του Οργανισμού Απασχολήσεως Εργατικού Δυναμικού (Ο.Α.Ε.Δ.).».
257 Κ. Ρίζος, Η καταγγελία της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας, 2020, 177-178.
258 Κ. Μπακόπουλος, ό.π., 70.