Ο ρόλος του φύλου στη διαμόρφωση των οικονομικών απολαβών των ατόμων με αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Ειρήνης Κολόκουσα – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 2ο

Εισαγωγή

Η μελέτη των οικονομικών απολαβών για άτομα με αναπηρία αποκαλύπτει πώς οι κοινωνικές κατασκευές του φύλου επηρεάζουν τις επαγγελματικές ευκαιρίες και τις αμοιβές, επισημαίνοντας την ανάγκη για μια πιο δίκαιη και συμπεριληπτική προσέγγιση. Τα άτομα με αναπηρία είναι δυσανάλογα άνεργα, σε πολλές περιπτώσεις κακοπληρωμένα και υποαπασχολούμενα παρά την επιθυμία και την ικανότητά τους να εργαστούν (Sánchez et al., 2023).

Οι λόγοι για τις μισθολογικές ανισότητες περιλαμβάνουν τη μεταβαλλόμενη σύνθεση των θέσεων εργασίας με την πάροδο του χρόνου και τις διακρίσεις των εργοδοτών. Οι εργαζόμενοι με αναπηρία είναι λιγότερο πιθανό να απασχοληθούν σε επαγγέλματα υψηλότερων οικονομικών απολαβών και γενικά υποεκπροσωπούνται σε διευθυντικές και επαγγελματικές θέσεις (Planeyc et al.,2020).

Πιο συγκεκριμένα, οι γυναίκες που έχουν αναπηρίες είναι μία ομάδα που εμφανίζει μεγάλο βαθμό διακρίσεων και αυξημένη κάθε είδους βία με αποτέλεσμα την ζωή με ένα διπλό στίγμα που συνδέεται με το να είσαι γυναίκα και να έχεις αναπηρία (Gonzalez-Alonso et al., 2023). Η διασταύρωση της αναπηρίας με το φύλο έχει ως αποτέλεσμα χαμηλότερα εισοδήματα, υψηλότερα επίπεδα φτώχειας και μεγαλύτερη εξάρτηση από τις κοινωνικές υπηρεσίες για οικονομική ασφάλεια (Maroto et al., 2019).

Σύμφωνα με προηγούμενες έρευνες, φάνηκε πως ανάπηρες γυναίκες έχουν χαμηλότερες αποδοχές συγκριτικά με υγιείς γυναίκες που ασκούν το ίδιο επάγγελμα ενώ άνδρες με την ίδια αναπηρία, είχαν παρόμοια κέρδη με τους υγιείς άντρες. Επιπλέον, οι γυναίκες αυτές, έχουν μειωμένα φορολογικά κέρδη ενώ ταυτόχρονα, η κοινωνική ασφάλιση δεν αντισταθμίζει πλήρως τις χαμένες οικονομικές αποδοχές (Everhov et al., 2020).

Σε άλλη έρευνα φάνηκε, πως η ύπαρξη παιδιών στις γυναίκες συνήθως οδηγεί και σε χαμηλότερες οικονομικές αποδοχές ανεξαρτήτως αναπηρίας. Αυτό μπορεί να συμβαίνει εξαιτίας της προσωρινής απουσίας από την εργασία λόγω εγκυμοσύνης, περιβαλλοντικές επιρροές, μεταστροφή από πλήρες ωράριο εργασίας σε μειωμένο λόγω οικογενειακών υποχρεώσεων κ.α. Ακόμη, οι γυναίκες με αναπηρίες σε θέσεις με μεγαλύτερη ευθύνη (μάνατζερ, διευθυντές κ.α.) αμείβονταν λιγότερο συγκριτικά με τις γυναίκες χωρίς, στην ίδια θέση εργασίας (Machado et al., 2023).

Σχετικά με αναπηρίες όπως, αγχώδεις διαταραχές και κατάθλιψη, φάνηκε πως ο αντίκτυπος στις οικονομικές απολαβές των γυναικών που έχουν, είναι μεγαλύτερος και η εκτιμώμενη απώλεια είναι έξι φορές μεγαλύτερη σε σύγκριση με τους άντρες με τις ίδιες αναπηρίες, εντός ενός χρόνου. Αυτό ίσως να οφείλεται στο γεγονός ότι οι γυναίκες βρίσκονται σε πιο ασταθή, μη υποστηρικτικά εργασιακά περιβάλλοντα που τις κάνει πιο ευάλωτες στην απώλεια εισοδήματος, ειδικότερα όταν μεσολαβεί και αναπηρία (Lund et al., 2013).

Ωστόσο, στην έρευνα των Pettinicchio και Maroto, (2017) υποστηρίζεται πως παρόλο που οι γυναίκες με αναπηρία συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν διπλά εμπόδια στην αγορά εργασίας, οι άνδρες φαίνεται να πλήττονται περισσότερο από τις αρνητικές επιπτώσεις της αναπηρίας, οι οποίες συχνά αντικατοπτρίζονται και στις χρηματικές τους απολαβές. Εκτιμάται ότι αυτές οι επιδράσεις σχετίζονται με κυρίαρχες αντιλήψεις σχετικά με την αρρενωπότητα, οι οποίες μπορεί να καθιστούν την αναπηρία πιο περιοριστική για τους άνδρες, οι οποίοι δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στους παραδοσιακούς ανδρικούς ρόλους στον επαγγελματικό τομέα.

Ως αποτέλεσμα, οι άνδρες με αναπηρία ενδέχεται να αντιμετωπίζουν χαμηλότερες χρηματικές απολαβές σε σύγκριση με τους άνδρες χωρίς αναπηρία, επιδεινώνοντας έτσι τις οικονομικές τους συνθήκες. Παρόλο που έχουν πραγματοποιηθεί πολλές εργασίες και έρευνες που εξετάζουν τις εμπειρίες των ατόμων με αναπηρία στην εργασία και τις οικονομικές απολαβές τους, δεν υπάρχει μεγάλος αριθμός βιβλιογραφίας που να μελετά πως επηρεάζει και ο παράγοντας του φύλου.

Η διερεύνηση του ρόλου του φύλου στις οικονομικές απολαβές των ατόμων με αναπηρία είναι κρίσιμη, καθώς οι γυναίκες με αναπηρία συχνά αντιμετωπίζουν διπλές διακρίσεις στην αγορά εργασίας, απαιτώντας έτσι μια λεπτομερή ανάλυση των προκλήσεών τους. Κρίνεται, λοιπόν, αναγκαίο να γίνει έρευνα σχετικά με την ενδεχόμενη ύπαρξη διαφοράς στις οικονομικές αποδοχές μεταξύ ανδρών και γυναικών με αναπηρία, όπως αυτή φαίνεται στη βιβλιογραφία και ταυτόχρονα να φανούν τυχόν διαφορές στις οικονομικές απολαβές μεταξύ γυναικών με αναπηρία και χωρίς.