Ο ρόλος του φύλου στη διαμόρφωση των οικονομικών απολαβών των ατόμων με αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Ειρήνης Κολόκουσα – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 21ο

 

Πίνακας 3.

Έρευνες με αντικείμενο την επίδραση του φύλου και της αναπηρίας στις οικονομικές απολαβές

 

 

Συγγραφείς                             Σκοπός                                                Μεθοδολογία                                                 Ευρήματα                                           Συμπεράσματα

Η μεθοδολογική προσέγγιση της

 

 

 

 

 

 

 

 

Santacreu-Vasut & Wu (2025)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Liao, Gao, Zhu, & Yang (2024)

 

 

 

 

Ποσοτικοποιεί την διατομεακή απώλεια εισοδήματος σε

γυναίκες και άτομα με αναπηρία στην Κίνα.

 

 

 

 

 

 

 

Διαχωρίζει τις συνιστώσες παραγωγικότητας έναντι των

διακρίσεων του χάσματος αμοιβών για άτομα με αναπηρία στην Κίνα και ελέγχει την ετερογένεια ανά

φύλο/κατοικία/εκπαίδευση.

μελέτης βασίζεται στη διακατηγορική διαθεματικότητα (intercategorical intersectionality), εφαρμόζοντας την αποσύνθεση Blinder-Oaxaca για την ανάλυση των μισθολογικών διαφορών. Παράλληλα, διενεργείται κατανεμητική ανάλυση για τον εντοπισμό των ανισοτήτων σε όλο το εύρος των

εισοδημάτων, σε συνδυασμό με την επαγγελματική σκιαγράφηση (occupational profiling) των

συμμετεχόντων

 

 

 

 

CHIP (2007, 2013)· αναλύσεις Oaxaca- Blinder και Neumark· αναλύσεις υποομάδων.

Οι γυναίκες με αναπηρία κερδίζουν τα λιγότερα. Η απώλεια τους είναι

μεγαλύτερη από το άθροισμα των μειονεκτημάτων φύλου και αναπηρίας, η οποία είναι ισχυρότερη στο κάτω μέρος της κατανομής. Οι γυναίκες με αναπηρία

συγκεντρώνονται στην αναγκαστική αυτοαπασχόληση και αντιμετωπίζουν το φαινόμενο της γυάλινης οροφής.

 

 

Οι διακρίσεις εξηγούν το ~38,9%– 52,4% του χάσματος. Οι μη

παρατηρήσιμες επιπτώσεις στην παραγωγικότητα συμβάλλουν περισσότερο συνολικά. Οι εργαζόμενοι με αναπηρία στις

αγροτικές περιοχές και οι εργαζόμενοι με αναπηρία με χαμηλότερο

Η διασταύρωση φύλου και αναπηρίας δημιουργεί μια διακριτή μισθολογική υστέρηση. Οι πολιτικές πρέπει να χρησιμοποιούν διαγνωστικά εργαλεία αμοιβών ανά φύλο και να εστιάζουν τόσο στα

προσόντα (endowments) όσο και στις διακρίσεις (price effects).

 

Απαιτείται συνδυασμός εφαρμογής της νομοθεσίας κατά των διακρίσεων με

επενδύσεις στην

παραγωγικότητα και την προσαρμογή των θέσεων εργασίας, ιδιαίτερα για άτομα σε αγροτικές περιοχές

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Acharya & Yang (2022)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Jones (2024)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Εκτιμά τις επιπτώσεις της αναπηρίας στην εκπαίδευση, την εργασία και τον γάμο στο Νεπάλ, επισημαίνοντας ισχυρότερες κυρώσεις για τα κορίτσια.

 

 

 

 

 

Συγκρίνει τα χάσματα αμοιβών για άτομα με αναπηρία στον

δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα του Ηνωμένου Βασιλείου και αξιολογεί τα πρότυπα κατανομής («γυάλινη οροφή») με τους μηχανισμούς των φύλων.

 

 

 

 

 

Η μελέτη αξιοποιεί δεδομένα εθνικής κλίμακας (περίπου 2,8 εκατομμύρια παρατηρήσεις), εφαρμόζοντας τη μέθοδο των σταθερών επιδράσεων

μεταξύ αδελφών (sibling fixed-effects) εντός του ίδιου νοικοκυριού. Η

προσέγγιση αυτή επιτρέπει την εξαγωγή αιτιωδών εκτιμήσεων, περιορίζοντας την επίδραση αστάθμητων παραγόντων που σχετίζονται με το οικογενειακό περιβάλλον.

 

 

 

 

Τριμηνιαία Έρευνα Εργατικού Δυναμικού Ηνωμένου Βασιλείου· μέσοι όροι και αναλύσεις κατανομής μεταξύ τομέων και ποσοστιαίων μισθών.

μορφωτικό επίπεδο αντιμετωπίζουν ισχυρότερες διακρίσεις. Τα πρότυπα διαφέρουν μεταξύ των ομάδων

πληθυσμού.

 

 

 

 

Η αναπηρία μειώνει την εγγραφή στο σχολείο, την βαθμολογική εξέλιξη, την απασχόληση και την πιθανότητα γάμου. Οι δυσμενείς επιπτώσεις είναι πιο έντονες για τα κορίτσια παρά για τα αγόρια.

 

 

 

 

 

Οι ανεξήγητες διαφορές στις αμοιβές λόγω αναπηρίας εξακολουθούν να υπάρχουν και στους δύο τομείς.

Μικρότερες στον δημόσιο τομέα. Ο ιδιωτικός τομέας παρουσιάζει ισχυρότερο μοτίβο γυάλινης οροφής.

Οι τομεακές διαφορές φαίνεται να οφείλονται στις διαφορές φύλου.

ή με χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο.

 

 

 

 

 

Η μειονεξία λόγω αναπηρίας είναι πολυδιάστατη και εντείνεται από το φύλο. Οι

παρεμβάσεις πρέπει να ενοποιούν την εκπαίδευση, την εργασιακή ένταξη και τα μέτρα κατά του κοινωνικού στίγματος για τις γυναίκες.

 

 

Ο δημόσιος τομέας προσφέρει σχετική μισθολογική προστασία.

Στον ιδιωτικό τομέα, η διαφάνεια και οι

μεταρρυθμίσεις στην

επαγγελματική εξέλιξη είναι κλειδιά για τη μείωση των έμφυλων ανισοτήτων στην αναπηρία.

 

 

 

 

 

 

 

 

Ballo (2023)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gołata (2021)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ribes Moreno (2022)

 

 

Παρακολουθεί τα χάσματα αμοιβών για άτομα με αναπηρία με την πάροδο του χρόνου στη Νορβηγία και αξιολογεί τις κυρώσεις ανά φύλο (γυναίκες με αναπηρία έναντι ανδρών με αναπηρία).

 

 

 

 

Περιγράφει τις ανισότητες στην αγορά εργασίας ανά κατάσταση αναπηρίας, φύλο και ηλικία στην Πολωνία και ελέγχει τη σταθερότητα της σχέσης με την πάροδο του χρόνου.

 

Συζητά το μειονέκτημα στην απασχόληση και τους κινδύνους

διακρίσεων μισθών για τις γυναίκες με αναπηρίες στην Ισπανία/ΕΕ, εστιάζοντας στα κενά ρύθμισης και αποδεικτικών στοιχείων.

 

 

 

Δεδομένα μητρώου πλήρους πληθυσμού (2005–2017· ~8,5 εκατομμύρια)· διαχρονική εκτίμηση μισθολογικού χάσματος και υπολειμματικά

(«ανεξήγητα») κενά.

 

 

 

 

 

 

 

Απογραφή (2002, 2011) + LFS (2001–

2018)· δημογραφικά/συγκριτικά στατιστικά στοιχεία και μέθοδοι χρονοσειρών.

 

 

 

 

 

Πολιτική/νομική ανάλυση και σύνθεση διαθέσιμων στατιστικών στοιχείων ανά φύλο· προτάσεις για καλύτερη μέτρηση και έλεγχο.

 

 

 

Επίμονα χάσματα μισθών για τους εργαζόμενους με αναπηρία. Οι άνδρες παρουσιάζουν ισχυρότερη υστέρηση λόγω αναπηρίας, αλλά οι γυναίκες με αναπηρία έχουν τα χαμηλότερα

προβλεπόμενα εισοδήματα συνολικά.

 

 

 

 

Τα ποσοστά απασχόλησης για άνδρες και γυναίκες με αναπηρία είναι πολύ χαμηλότερα από τον συνολικό

πληθυσμό, με σαφή πρότυπα ηλικίας- φύλου. Τα σχετικά χάσματα είναι σταθερά, ενώ οι δυσαναλογίες ανεργίας αυξάνονται (ιδίως μετά το 2008).

Καταγράφει την επισφαλή πρόσβαση στην αγορά εργασίας. υποστηρίζει ότι τα υπάρχοντα στοιχεία δεν επαρκούν για την οριστική ποσοτικοποίηση της μεροληπτικής μισθολογικής

συμπεριφοράς λόγω μη συγκρίσιμων δεδομένων.

Τα μέτρα κατά των διακρίσεων δεν έχουν επιτύχει μισθολογική

εξίσωση. Τα δομικά εμπόδια στον καθορισμό των μισθών και στην εξέλιξη

παραμένουν, απαιτώντας αυστηρότερη επιβολή του νόμου και μεταρρυθμίσεις στην πρόσβαση σε θέσεις ευθύνης.

Η επίμονη ανισότητα υποδηλώνει βαθιά ριζωμένα εμπόδια. Η παρακολούθηση και οι στοχευμένες πολιτικές

πρέπει να βασίζονται σε δεδομένα διαχωρισμένα ανά φύλο και ηλικία.

Προτεραιότητα αποτελεί η ενίσχυση των υποδομών δεδομένων (στοιχεία αμοιβών ανά φύλο και τύπο αναπηρίας) και η διενέργεια μισθολογικών ελέγχων (audits) σε επίπεδο

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Baldwin & Johnson (1995)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

O’Hara (2004)

 

 

 

 

 

 

Εκτιμά τις διακρίσεις μισθών κατά των γυναικών με αναπηρίες και εξετάζει πώς οι διακρίσεις σχετίζονται με τα αποτελέσματα της

απασχόλησης.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Μελετά τις διακρίσεις μισθών στα πρώιμα στάδια της

απασχόλησης για τις γυναίκες με αναπηρίες, εστιάζοντας στις μεταβάσεις εργασίας.

 

 

 

 

 

 

 

Οικονομετρική εκτίμηση των διαφορών των προσφερόμενων μισθών· ανάλυση του μεριδίου των διακρίσεων· ετερογένεια της βλάβης.

 

 

 

 

 

Η μελέτη αξιοποιεί τα δεδομένα πάνελ SIPP, συγκρίνοντας τις προγραμματισμένες έναντι των απρογραμμάτιστων μεταβάσεων στην απασχόληση, καθώς και την επανένταξη στην αγορά εργασίας μετά από μια περίοδο ανεργίας. Εξετάζει τις μισθολογικές απώλειες (wage penalties) σε συνάρτηση με διάφορα ατομικά χαρακτηριστικά, ενώ συνεκτιμά την

ύπαρξη αντισταθμιστικών διαφορών (compensating differentials)

 

 

Πάνω από το ήμισυ της διαφοράς στην προσφερόμενη αμοιβή (offer wage differential) αποδίδεται σε διακρίσεις, αν και η μέση απόλυτη διαφορά παραμένει περιορισμένη. Οι διακρίσεις αυτές εντοπίζονται κυρίως σε μορφές αναπηρίας που φέρουν κοινωνικό στίγμα, ενώ το μεγάλο χάσμα που παρατηρείται στα ποσοστά απασχόλησης οφείλεται μόνο εν μέρει σε μισθολογικά αντικίνητρα

 

 

 

Τα στοιχεία συνάδουν με τις μισθολογικές διακρίσεις γύρω από τις μεταβάσεις. Ωστόσο, ορισμένες μειώσεις μισθών μπορεί να αντανακλούν συμβιβασμούς για μη μισθολογικά επιδόματα

(στέγαση/ασφάλιση).

επιχείρησης για τον εντοπισμό διακρίσεων.

Οι γυναίκες με αναπηρία αντιμετωπίζουν «διπλό

βάρος», αλλά οι μηχανισμοί διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο της βλάβης. Η μείωση του χάσματος απασχόλησης απαιτεί ευρύτερες στρατηγικές ένταξης πέρα από την απλή μισθολογική ισότητα.

 

Οι στιγμές εισόδου στην εργασία ή μετάβασης σε νέα θέση αποτελούν στάδια

υψηλού κινδύνου για την ανισότητα. Η μελλοντική ανάλυση πρέπει να συνυπολογίζει μισθούς και μη μισθολογικές παροχές για τον διαχωρισμό των διακρίσεων από τις

προσωπικές επιλογές.

 

 

 

 

 

 

Pinilla- Roncancio & Gallardo (2022)

 

 

Μετρά την ανισότητα των ευκαιριών απασχόλησης για άτομα με αναπηρίες σε έξι

χώρες της Λατινικής Αμερικής, συμπεριλαμβανομένων των διαφορών μεταξύ των φύλων.

 

 

 

Έρευνες νοικοκυριών· Δείκτης Ανθρώπινων Ευκαιριών (προσέγγιση Paes de Barros)· διακρατική σύγκριση

των κατανομών ευκαιριών απασχόλησης.

Υψηλή ανισότητα ευκαιριών απασχόλησης σε όλες τις χώρες. Διακρατική διακύμανση (π.χ., το Περού χαμηλότερο μειονέκτημα.

Κολομβία/Κόστα Ρίκα υψηλότερο). Οι γυναίκες με αναπηρίες και τα άτομα με αναπηρία στην ύπαιθρο έχουν χαμηλότερες πιθανότητες

απασχόλησης.

Οι υπάρχουσες πολιτικές δεν έχουν διασφαλίσει την εργασιακή ένταξη.

Απαιτούνται στοχευμένες μεταρρυθμίσεις για τις γυναίκες και τους αγροτικούς πληθυσμούς με αναπηρία, προσαρμοσμένες στα ειδικά ελλείμματα

ευκαιριών κάθε χώρας.