Ο ρόλος του φύλου στη διαμόρφωση των οικονομικών απολαβών των ατόμων με αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Ειρήνης Κολόκουσα – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 14ο
1.4.3 Πολιτικές ένταξης και θεσμικό πλαίσιο
Οι πολιτικές ένταξης που έχουν αναπτυχθεί από τον ΔΟΕ, τον ΠΟΥ και την ΕΕ παρέχουν μια θεσμική αρχιτεκτονική για την ισότητα των ατόμων με αναπηρία στην εργασία, αλλά η σημασία τους γίνεται πιο έντονη όταν διαβάζονται μέσα από το πρίσμα των γυναικών με αναπηρίες, οι οποίες συχνά αντιμετωπίζουν διατομεακά μειονεκτήματα στην πρόσβαση, την ποιότητα της εργασίας και την εξέλιξη. Στο επίπεδο των εργασιακών προτύπων, η προσέγγιση του ΔΟΕ για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία επικεντρώνεται στην αξιοπρεπή εργασία, την απαγόρευση των διακρίσεων και την πρακτική ομαλοποίηση των εύλογων προσαρμογών εντός των συνήθων συστημάτων διαχείρισης (Διεθνής Οργανισμός Εργασίας, 2002). Παρόλο που μεγάλο μέρος αυτών των κατευθυντήριων γραμμών διατυπώνεται με όρους ουδέτερους ως προς το φύλο, εφαρμόζεται άμεσα στις γυναίκες με αναπηρίες επειδή στοχεύει στους οργανωτικούς μηχανισμούς μέσω των οποίων οι αφηγήσεις «κινδύνου» και «κόστους» μεταφράζονται σε αποκλειστικές προσλήψεις, περιορισμένη εκπαίδευση και περιορισμένη πρόοδο. Αυτές είναι δυναμικές που συνήθως εντείνονται για ομάδες που ήδη υπόκεινται σε τμηματοποίηση της αγοράς εργασίας με βάση το φύλο.
Το ICF του ΠΟΥ ενισχύει αυτήν την πολιτική λογική, θεωρώντας την αναπηρία ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης μεταξύ των συνθηκών υγείας και των παραγόντων του πλαισίου (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, 2003). Για τις γυναίκες με αναπηρίες, η προοπτική του ICF είναι ιδιαίτερα χρήσιμη αναλυτικά, επειδή νομιμοποιεί την πολιτική προσοχή στην κοινωνική παραγωγή εμποδίων όπως οι δυσπρόσιτοι χώροι εργασίας, οι μεροληπτικές συμπεριφορές και η κακώς σχεδιασμένη οργάνωση της εργασίας, αντί να αποδίδει τα αποτελέσματα της αγοράς εργασίας στην αναπηρία. Στην πραγματικότητα, παρέχει έναν δομημένο τρόπο για να θεωρητικοποιηθεί το πώς οι έμφυλες προσδοκίες (π.χ., ρόλοι φροντίδας, υποθέσεις σχετικά με την «καταλληλότητα» για ορισμένες θέσεις εργασίας) λειτουργούν ως περιβαλλοντικοί περιορισμοί που μπορούν να μειώσουν τη συμμετοχή και την επαγγελματική εξέλιξη.
Η Στρατηγική της ΕΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες 2021–2030 παρέχει την πιο σαφή πολιτική αναγνώριση στις διατομεακές διακρίσεις, δίνοντας έμφαση στις ίσες ευκαιρίες και την απαγόρευση των διακρίσεων για τα άτομα με αναπηρίες και αναγνωρίζοντας ότι τα εμπόδια διαμορφώνονται από το φύλο και άλλες κοινωνικές θέσεις (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2021). Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις γυναίκες με αναπηρίες, επειδή η Στρατηγική εντάσσει τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας σε μια ευρύτερη ατζέντα δικαιωμάτων και προσβασιμότητας και ενθαρρύνει επίσης τα κράτη μέλη να διευκολύνουν την αυτοαπασχόληση και την επιχειρηματικότητα μέσω πρακτικών μηχανισμών υποστήριξης και χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2021). Συνολικά, αυτά τα πλαίσια συγκλίνουν σε μια βασική συνέπεια για τις γυναίκες με αναπηρίες, σύμφωνα με την οποία η ένταξη απαιτεί θεσμοθετημένα δικαιώματα, προσβάσιμο σχεδιασμό και εκτελεστές διαδικασίες στον χώρο εργασίας που εμποδίζουν το μειονέκτημα λόγω αναπηρίας ή και λόγω φύλου από το να παγιώνεται ως δομικό χαρακτηριστικό της εργασιακής ζωής.
