1.3          Κοινωνική στήριξη

Ολοένα και περισσότερο στις μέρες μας, χρειάζεται η κοινωνική στήριξη για την αντιμετώπιση πολλών σύγχρονων προβλημάτων όπως είναι η κατάθλιψη. Συχνά ο όρος συνδέεται με τον όρο «κοινωνική ένταξη» ή «κοινωνικό δίκτυο».

Ο όρος «κοινωνική στήριξη» είναι όρος σύνθετος ενώ ως έννοια θεωρείται πολυδιάστατη. Οι ερευνητές, έχουν επανειλημμένα προσπαθήσει να ορίσουν και να διευκρινίσουν την «κοινωνική στήριξη». Ωστόσο, δεν υπάρχει σήμερα ένας κοινά αποδεκτός ορισμός, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα. Ορίζεται ως «η ύπαρξη ή διαθεσιμότητα των ατόμων στα οποία στηριζόμαστε, νοιάζονται για εμάς, μας εκτιμούν και μας αγαπούν». Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για τη «βοήθεια που λαμβάνουν άτομα ή περιμένουν ότι θα λάβουν από αυτούς με τους οποίους έρχονται σε επαφή» (Papakonstantinou & Papadopoulos, 2009). Σύμφωνα με τον Cobb (1976), «η κοινωνική στήριξη είναι οι πληροφορίες που οδηγούν ένα άτομο στο να πιστεύει ότι το φροντίζουν, το αγαπούν, το εκτιμούν και ότι είναι μέλος ενός κοινωνικού δικτύου, όπου υπάρχει αμοιβαία εκτίμηση». Οι Malecki & Demaray (2002), διατύπωσαν την άποψη ότι η κοινωνική στήριξη είναι οι αντιλήψεις που έχει ένα άτομο για τη γενική στήριξη ή τις ειδικές υποστηρικτικές συμπεριφορές που λαμβάνει από ανθρώπους που ανήκουν στο κοινωνικό του δίκτυο. Παράγοντες που επηρεάζουν την προσαρμοστικότητα κάποιου ατόμου συνδέονται με την κοινωνική στήριξη. Έτσι, θεωρείται σημαντικό να επισημαίνονται οι θετικές επιδράσεις της κοινωνικής στήριξης γιατί με τον τρόπο αυτό μπορούν να σχεδιαστούν παρεμβάσεις που θα οδηγήσουν στη στήριξη των μαθητών και θα μεγιστοποιηθούν τα οφέλη που θα προκύψουν από αυτή (Cimarolli & Wang, 2006).

Η κοινωνική στήριξη αναφέρεται στις σχέσεις που θεωρούνται επωφελείς και θετικές για ένα άτομο, οι οποίες το βοηθούν στο να αντιμετωπίσει και να προστατευτεί από καταστάσεις και παράγοντες που του προκαλούν άγχος και στρες (Cimarolli & Wang, 2006).

Στην παγκόσμια και ελληνική βιβλιογραφία έχουν δοθεί διάφοροι ορισμοί, πολλοί από τους οποίους εστιάζουν σε συγκεκριμένα άτομα στη ζωή ενός ανθρώπου, όπως η οικογένεια, οι συγγενείς, οι φίλοι και οι συνεργάτες, και περιγράφουν την κοινωνική στήριξη ως το θετικό συναίσθημα που προκύπτει από τις σχέσεις με αυτούς. (Cimarolli & Wang, 2006). Τα πρόσωπα αυτά είναι σε θέση να παρέχουν την κατάλληλη οικονομική, συναισθηματική, ψυχολογική και φυσική υποστήριξη και ενίσχυση στα άτομα με αναπηρία και μη, όταν το έχουν ανάγκη (Cimarolli, 2002). Σε άλλους ορισμούς, τονίζεται το αίσθημα του «ανήκειν» σε μια ομάδα ατόμων που εκφράζουν την αγάπη και τη φροντίδα τους προς το πρόσωπο που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή ή περίοδο. Πιο συγκεκριμένα, πρόκειται για την «ανταλλαγή πόρων» μέσω της προσωπικής επαφής τουλάχιστον δύο ανθρώπων, η οποία πραγματοποιείται εντός ορισμένου πλαισίου, γίνεται αντιληπτή από τον πάροχο ή και τον αποδέκτη, και στοχεύει στη βελτίωση της ευημερίας του παραλήπτη (Cimarolli & Boerner 2005). Τέλος, η κοινωνική στήριξη αναφέρεται στη βοήθεια που ένα άτομο δέχεται ή περιμένει να λάβει από τα μέλη του κοινωνικού του περιβάλλοντος, νιώθοντας ταυτόχρονα ότι το αποδέχονται ή και ότι το εκτιμούν μέσα σε αυτό το πλαίσιο.