«Ο ρόλος των συναδέλφων στην εργασιακή προσαρμογή των ατόμων με αναπηρία»-Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία της Δέσποινας Τσιτώνα- Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής, Σχολή Κοινωνικών Ανθρωπιστικών Επιστημών και Τεχνών, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας-ΠΜΣ «Επιστήμες της Αγωγής: Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση»-Μέρος 13ο

Οκτ 16, 2026 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Η βοήθεια και η στήριξη, μπορεί να είναι απαραίτητες σε ένα άτομο για μια περίοδο της ζωής του. Όταν όμως ένα άτομο, αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας ή έχει κάποια αναπηρία, τότε η στήριξη που χρειάζεται μπορεί να είναι ισόβια ή για μεγάλο χρονικό διάστημα (Holland & Collins, 2020). Για τα άτομα με αναπηρίες, η κοινωνική στήριξη και η βοήθεια που χρειάζονται, είναι μόνιμη και όχι προσωρινή. Σήμερα ωστόσο, αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο η ανάγκη για ανεξαρτησία των ατόμων με αναπηρίες αλλά και η δημιουργία κοινωνικών σχέσεων και δικτύων. Μέσα από τη διαδικασία αυτή, τα άτομα με αναπηρίες αποκτούν δυναμική ενώ αυξάνονται οι πιθανότητες να συμμετέχουν στις διαδικασίες της κοινότητας (Χρονοπούλου, 2021). Διάφορες έρευνες έχουν γίνει με σκοπό να αναδειχτεί η σχέση ανάμεσα στην κοινωνική στήριξη που λαμβάνουν τα άτομα με αναπηρίες και στην επίδραση που αυτή έχει προς αυτούς. Ενώ η κοινωνική πίεση όπως προκύπτει από τα ερευνητικά δεδομένα, συνδέεται με αυξημένα επίπεδα κατάθλιψης στα άτομα με αναπηρίες (Langemyhr et al., 2023). Έρευνες έχουν διεξαχθεί και σε σχέση με τον τρόπο που επηρεάζει η κοινωνική στήριξη τα άτομα με αυτισμό. Τα παιδιά με αυτισμό υψηλής λειτουργικότητας όμως βιώνουν αυξημένα επίπεδα μοναξιάς σε σχέση με τα παιδιά της τυπικής ανάπτυξης. Γεγονός είναι ότι αν και αναπτύσσουν φιλικές σχέσεις, οι σχέσεις αυτές φαίνεται ότι είναι περισσότερο χαλαρές και δεν εμπνέουν ασφάλεια και εμπιστοσύνη (Holland & Collins, 2020).

Σε μελέτη των Papadopoulos, Papakonstantinou, Koutsoklenis, Koustriava και Kouderi (2014), η οποία εστίασε στα κοινωνικά δίκτυα των ατόμων με οπτική αναπηρία, στην υποστήριξη που δέχονται, καθώς και στον βαθμό ικανοποίησής τους από αυτήν, διαπιστώθηκε ότι τα εν λόγω άτομα λαμβάνουν περισσότερη θετική παρά αρνητική υποστήριξη. Όσον αφορά στη θετική συνίσταται κυρίως στην παροχή πρακτικής βοήθειας, η οποία συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα ευχαρίστησης και, κατ’ επέκταση σε βελτιωμένη κοινωνική ένταξη. Ωστόσο, άτομα μεγαλύτερης ηλικίας με προβλήματα όρασης φαίνεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ψυχολογικών δυσκολιών. Το γεγονός αυτό αποδίδεται, σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας, στο μειωμένο επίπεδο θετικής στήριξης που λαμβάνουν, καθώς και στη χαμηλότερη ικανοποίησή τους από την προσφερόμενη βοήθεια.

Η πρακτική κοινωνική στήριξη σε άτομα με οπτική αναπηρία, παρέχεται κυρίως μέσα από την παροχή βοήθειας στον προσανατολισμό και στην κίνηση. Από την άλλη, η ψυχολογική κοινωνική στήριξη, είναι εξίσου σημαντική καθώς συνδέεται με τη ψυχολογία των ατόμων με οπτική αναπηρία. Σύμφωνα με έρευνες, άτομα με οπτική αναπηρία, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν ψυχολογικά και συναισθηματικά προβλήματα όπως στρες, άγχος, μελαγχολία κ.α.. Στις περιπτώσεις αυτές, η κοινωνική στήριξη, μπορεί να αποτελέσει στήριγμα και να συμβάλει στην αντιμετώπιση των προβλημάτων ή τον περιορισμό τους (Χρονοπούλου, 2021).

Η κοινωνική στήριξη που λαμβάνει ένα άτομο με οπτική αναπηρία, επηρεάζεται και εξαρτάται από συγκεκριμένα δημογραφικά χαρακτηριστικά όπως είναι το φύλο, η σοβαρότητα της αναπηρίας, η επαγγελματική κατάσταση αλλά και η αυτόνομη ή όχι κίνηση του ατόμου. Η υπερπροστατευτικότητα προς τα άτομα με οπτική αναπηρία, επιφέρει αρνητικές επιπτώσεις καθώς το άτομο καθίσταται ανήμπορο να ζήσει με αυτονομία αλλά και να πορευτεί με τη βοήθεια άλλων μέσων και υπηρεσιών (Χρονοπούλου, 2021).

Εν κατακλείδι, τα άτομα με αναπηρίες, έχουν να αντιμετωπίσουν σωματικά, ψυχικά αλλά και ψυχολογικά προβλήματα τα οποία οφείλονται στη μοναξιά και στην απομόνωση που συχνά βιώνουν μέσα στην οικογένεια, στους φίλους αλλά και στον ευρύτερο κοινωνικό περίγυρο (Holland & Collins, 2020).

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο