Ο ρόλος της αυτοφαγίας σε σοβαρές εγκεφαλικές ασθένειες
ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας ή ΙΤΕ στο Ηράκλειο Κρήτης αποκάλυψαν πρόσφατα το πώς συνθήκες στρες και πείνας επηρεάζουν δραματικά τις σύνθετες λειτουργίες του εγκεφάλου μας όπως η μνήμη και η μάθηση. Η μελέτη, τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύτηκαν πριν από λίγες ημέρες στο «Cell Metabolism», ένα από τα πιο έγκριτα διεθνή επιστημονικά περιοδικά, μας αποκαλύπτει έναν νέο, κεντρικό μηχανισμό ρύθμισης του μεταβολισμού των νευρικών κύτταρων στον εγκέφαλο θηλαστικών.
Οι ερευνητές του ΙΜΒΒ-ΙΤΕ, δρ Βασιλική Νικολετοπούλου και δρ Νεκτάριος Ταβερναράκης (καθηγητής Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Κρήτης και πρόεδρος του ΙΤΕ), με τους συνεργάτες τους, καθηγητές Κυριακή Σιδηροπούλου (Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Κρήτης), Γιάννη Δαλέζιο (Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης) και τη δρα Εμμανουέλα Καλλέργη (ΙΜΒΒ), έδειξαν ότι η έλλειψη θρεπτικών ουσιών επηρεάζει επιλεκτικά την κυτταρική διαδικασία της «αυτοφαγίας» σε διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου.
Αυτοφαγία είναι η βιολογική διαδικασία μέσω της οποίας το ίδιο το κύτταρο αποικοδομεί τα συστατικά του, όπως π.χ. πρωτεΐνες, λιπίδια και άλλα μακρομόρια, καθώς και τα κατεστραμμένα ή περιττά οργανίδια. Στους περισσότερους ιστούς η αυτοφαγία ελέγχεται όχι μόνο από τη διαθεσιμότητα θρεπτικών ουσιών, αλλά και από στρεσογόνους παράγοντες. Δυσλειτουργία της αυτοφαγίας στον εγκέφαλο πειραματόζωων οδηγεί σε αυτιστικές συμπεριφορές και προκαλεί βλάβες στα νευρικά κύτταρα. Επίσης, ασθενείς που υποφέρουν από αυτισμό φέρουν μεταλλαγές σε γονίδια αυτοφαγίας. Πάρα, όμως, τον σημαντικό ρόλο της, η ρύθμιση της αυτοφαγίας στον εγκέφαλο δεν είχε μέχρι σήμερα διερευνηθεί επαρκώς.
Τα ευρήματα της νέας έρευνας αποκαλύπτουν ότι σε δυο περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται άμεσα στις γνωστικές λειτουργίες και τη μνήμη (ο εγκεφαλικός φλοιός και ο ιππόκαμπος), η νηστεία προκαλεί αναχαίτιση της αυτοφαγίας, γεγονός που οδηγεί στην ενδυνάμωση των συνάψεων (σημείων επαφής) των νευρικών κυττάρων και τη βελτίωση της μνήμης.
Τα σημαντικά αποτελέσματα της έρευνας αυτής εμπλέκουν, πρώτη φορά, τη διαδικασία της αυτοφαγίας στην επικοινωνία μεταξύ νευρικών κυττάρων του εγκεφάλου και τη ρύθμιση της μνήμης κάτω από συνθήκες στρες. Ο χαρακτηρισμός των μηχανισμών που ελέγχουν την αυτοφαγία στον εγκέφαλο είναι καθοριστικής σημασίας για την κατανόηση των περιβαλλοντικών και γενετικών παραγόντων που μπορεί να διαταράξουν την αυτοφαγία κατά τη διάρκεια της νευρικής ανάπτυξης, επηρεάζοντας σοβαρά τη νευρική υγεία.
Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας αναμένεται ότι θα αξιοποιηθούν στο μέλλον για την αντιμετώπιση σοβαρών εγκεφαλικών νοσημάτων όπως τα αυτιστικά και τα καταθλιπτικά σύνδρομα, οι διπολικές διαταραχές και οι μαθησιακές ανωμαλίες, με στοχευμένες και εξατομικευμένες θεραπευτικές παρεμβάσεις.
Πηγή: «ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ»