2.4.2 Θεωρία κοινωνικών δικτύων
Η θεωρία των κοινωνικών δικτύων είναι η θεωρία της κοινωνικής επιστήµης που χρησιµοποιείται για να εξηγήσει τη σχέση και τη σύνδεση µεταξύ των παραγόντων στην κοινωνία. Η προέλευσή του µπορεί να εντοπιστεί από τον 19ο αιώνα από δοµικές ιδέες κοινωνιολόγων όπως ο Durkheim, ο Simmel και ο ανθρωπολόγος Radcliffe-Brown, των οποίων τα ερευνητικά έργα είναι αφιερωµένα στην κατανόηση της δοµής και του αντίκτυπου των κοινωνικών σχέσεων στην κοινωνία. Στη δεκαετία του 1930, ένας ψυχίατρος, ο Moreno ερεύνησε τη δυναµική της οµάδας και µια ψυχολόγος, η Jennings µέτρησε τη διαπροσωπική δοµή των οµάδων που ονοµάζεται κοινωνιοµετρία και συνέβαλε στη θεµελίωση της θεωρίας (Quatman & Chelladurai, 2008). Η κοινωνική δοµή καθορίζει τη φύση της αλληλεπίδρασης και της σχέσης µεταξύ των ατόµων στην κοινωνία (Cote, 2019).
Ως εκ τούτου, η θεωρία των κοινωνικών δικτύων µετατοπίστηκε από τα εγγενή χαρακτηριστικά και το µυαλό των επιχειρηµατιών στο κοινωνικό πλαίσιο των ατόµων. Οι µελετητές που διέδωσαν τη θεωρία των κοινωνικών δικτύων και την υιοθέτησή της στο επιχειρηµατικό περιβάλλον και τη συµπεριφορά οργάνωσης είναι ο Berne (1954) που συνέβαλε στην κατανόηση του δικτύου δεσµών σε ένα σύστηµα κοινωνικής τάξης, ο Granovetter (1983) που συνέβαλε στην κατανόηση των αδύναµων και ισχυρών δεσµών και ο Burt (1992) που αποκάλυψε την επίδραση των δοµικών τρυπών του δικτύου µέσω της παροχής ευκαιριών δικτύωσης συνδέοντας άτοµα µε άλλα άτοµα που δεν είναι συνδεδεµένα (Cote, 2019).
Συγκεκριµένα, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980, η θεωρία των κοινωνικών δικτύων υιοθετήθηκε στην επιχειρηµατικότητα ακολουθώντας το έργο του Aldrich (1980) και έγινε δηµοφιλής µετά τη σηµαντική κριτική της θεωρίας των χαρακτηριστικών (Baum et al., 2007). Η θεωρία των κοινωνικών δικτύων έχει ωφεληθεί πολύ από την άποψη που βασίζεται σε πόρους, όπως διαδόθηκε τη δεκαετία του 1980 από πολλούς µελετητές (Lippman & Rumelt, 1982). Τα δίκτυα ως πόροι για τους επιχειρηµατίες παρέχουν σταθερό ανταγωνιστικό πλεονέκτηµα για την επιχείρησή τους (Barney, 1991). Κυριολεκτικά, ένα δίκτυο είναι ένα δίκτυο σχέσεων στις οποίες ενσωµατώνονται άτοµα ή οντότητες (Quatman & Chelladurai, 2008).
Η φύση µιας σχέσης µπορεί να είναι απλή ή πολύπλοκη. Τα δίκτυα αποτελούν έναν αστερισµό δυαδικών, τριαδικών και πολλαπλών δεσµών µεταξύ των συµµετεχόντων. Έτσι, η θεωρία είναι εφαρµόσιµη για µια ποικιλία επιπέδων ανάλυσης από µικρές οµάδες έως παγκόσµια συστήµατα (Kadushin, 2004). Οι βασικές αρχές της θεωρίας των κοινωνικών δικτύων περιλαµβάνουν τη σχέση µεταξύ των φορέων, η οποία είτε περιορίζει είτε δίνει ευκαιρίες. Η σχέση εκδηλώνεται µέσω δεσµών είτε ισχυρών (δεσµευτικών) είτε αδύναµων (γεφυρώσεων) δεσµών, οι οποίοι παρέχουν πόρους στους επιχειρηµατίες (Granovetter, 1973). Οι αδύναµοι και οι ισχυροί δεσµοί ποικίλλουν ανάλογα µε το επίπεδο, τη συχνότητα και την αµοιβαιότητα της σχέσης µεταξύ των συµµετεχόντων (Aldrich & Zimmer, 1986).
Ο σχηµατισµός οµάδας γίνεται επίσης µια σηµαντική πτυχή της δικτύωσης των επιχειρηµατιών, η οποία διαµορφώνεται µέσω ρεαλιστικών κριτηρίων µέσων συµπληρωµατικών δεξιοτήτων ή εµπειρίας και ενός κοινωνικοψυχολογικού µοντέλου που εστιάζει στη διαπροσωπική προσαρµογή µεταξύ των µελών της οµάδας και την ανάγκη για οµαλή λειτουργία της διαδικασίας της οµάδας (Aldrich & Kim, 2007). Αναφερόµενοι στις σχέσεις, οι Aldrich & Zimmer (1986) προσδιόρισαν τρία χαρακτηριστικά των κοινωνικών δικτύων, δηλαδή το περιεχόµενο επικοινωνίας – µετάδοση πληροφοριών από τον έναν παράγοντα στον άλλο, το περιεχόµενο ανταλλαγής – την ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών και την κανονιστική προσδοκία περιεχοµένου που έχουν τα άτοµα σε άλλους λόγω της κατοχής συγκεκριµένων χαρακτηριστικών.
Σε αυτή την περίπτωση, η εµπιστοσύνη είναι αναπόσπαστο χαρακτηριστικό των κοινωνικών δικτύων, ενώ οι συµµετέχοντες δείχνουν την προθυµία και την προσδοκία τους στις σχέσεις. Η θεωρία των κοινωνικών δικτύων έχει εφαρµοστεί στην επιχειρηµατικότητα για να εξηγήσει την επιχειρηµατική πρόθεση (Quan, 2012) και τις φιλοδοξίες ανάπτυξης (Dawa & Namatovu, 2015). Εποµένως, αυτή η µελέτη υιοθετεί τη θεωρία των κοινωνικών δικτύων για να δηµιουργήσει µια σχέση µεταξύ της επιχειρηµατικής δικτύωσης και της νεανικής επιχειρηµατικότητας. Η οικοδόµηση οµάδας και δικτύου, η χρήση του δικτύου, η εµπιστοσύνη, η πειθώ και η επικοινωνία είναι βασικές διαστάσεις που διαµορφώνουν την κατασκευή της επιχειρηµατικής δικτύωσης. Η θεωρία των κοινωνικών δικτύων παρέχει ένα χρήσιµο θεωρητικό πλαίσιο για την κατανόηση του τρόπου µε τον οποίο οι νέοι επιχειρηµατίες είναι έτοιµοι να έχουν πρόσβαση σε ευκαιρίες και πόρους κατά τη διάρκεια των σχέσεων µε διάφορους παράγοντες για τη βελτίωση των επιχειρηµατικών τους εγχειρηµάτων. Η θεωρία δίνει έµφαση στις ανάγκες δηµιουργίας σύνδεσης για αξιοποίηση ευκαιριών µε τους δεδοµένους πόρους που διατίθενται (Aldrich & Zimmer, 1986).