3.4 Επιχειρηματικότητα και αυτονομία των νέων µε αναπηρία
Η ανάλυση των κινήτρων που ενθαρρύνουν ένα άτοµο να γίνει επιχειρηµατίας περιλαµβάνει τη συζήτηση για τις συνθήκες της συµπεριφοράς του δηλαδή, τις προσωπικές και κοινωνικές του συνθήκες και παράγοντες του περιβάλλοντός του. Σύµφωνα µε τους Westhead et al. (2011), ορισµένα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας, όπως η ανάγκη για επιτεύγµατα, καθώς και η αυτονοµία, η τάση για ανάληψη κινδύνων, η δηµιουργικότητα ή η αυτοπεποίθηση, κατευθύνουν ένα άτοµο προς την επιχειρηµατικότητα (Rampton, 2014). Αν και αυτά τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας είναι ανεξάρτητα από το καθεστώς αναπηρίας, σύµφωνα µε εµπειρικές µελέτες, η οµάδα των ΑµεΑ εκδηλώνει χαµηλότερη εµπιστοσύνη και ικανότητα ανάληψης κινδύνου.
Μεταξύ των λόγων για τους οποίους σε αυτό το συλλογικό πλαίσιο αναπτύσσεται µια τέτοια συµπεριφορά, είναι το γεγονός ότι δεν υπάρχει µόνο η εσωτερίκευση των κοινωνικών προκαταλήψεων αλλά και η χαµηλή ικανότητα των ΑµεΑ να δηµιουργούν επιχειρηµατικά δίκτυα. Ακόµα κι αν η δικτύωση είναι σηµαντική για τη δηµιουργία και την ανάπτυξη επιχειρηµατικών έργων, καθώς και για την επέκταση των επιχειρηµατικών σχέσεων, από αυτή την άποψη, τα άτοµα µε αναπηρία αντιµετωπίζουν περισσότερα εµπόδια σε σχέση µε άλλους ανθρώπους (Dhar & Farzana, 2017). Παρόλα αυτά, η επιχειρηµατικότητα είναι µια ενδιαφέρουσα εναλλακτική για τη συλλογικότητα των ΑµεΑ καθώς µπορεί να ενδυναµώσει το άτοµο (Balcázar et al., 2014).
Το τριώνυµο που αποτελείται από τους τρεις παράγοντες, δηλαδή την ενδυνάµωση, την αυτονοµία και την αυτοεκπλήρωση, αναλύεται από τους Shogren και Shaw (2016) στην ερευνητική τους µελέτη για τα άτοµα µε αναπηρία. Σε αυτή την ερευνητική µελέτη, οι συγγραφείς εξέτασαν σε ποιο βαθµό οι τρεις παράγοντες που περιλαµβάνονται στο τριώνυµο προέβλεπαν την ποιότητα ζωής των ενήλικων που ανήκουν στη συλλογικότητα των ΑµεΑ. Η ερευνητική τους µελέτη βασίστηκε στον ορισµό της αυτονοµίας ως του βαθµού στον οποίο ένα άτοµο ενεργεί ακολουθώντας τις προτιµήσεις, τα ενδιαφέροντα και τις ικανότητές του/της, αντί να δεσµεύεται από αδικαιολόγητες εξωτερικές επιρροές (Wehmeyer & Palmer, 2003).
Οι συγγραφείς της ερευνητικής µελέτης εντόπισαν ότι υπήρχε µια σχέση µεταξύ της αυτονοµίας, της ψυχολογικής ενδυνάµωσης, της αυτοεκπλήρωσης και της απασχόλησης στη συλλογικότητα των ατόµων µε αναπηρία, κάτι που είναι ένα ενδιαφέρον ζήτηµα καθώς εντόπισαν ανισότητες στην ένταξή τους στην αγορά εργασίας. Αυτό υποδηλώνει ότι ο προσωπικός µετασχηµατισµός που πρέπει αναπόφευκτα να υποστεί το άτοµο για να εισέλθει στην αγορά εργασίας ή κατά την ανάπτυξη µιας επαγγελµατικής σταδιοδροµίας αντιµετωπίζει αυτή τη συλλογικότητα µε πολλά εµπόδια (Schur et al., 2017), που είναι εκείνα τα εµπόδια που συνδέονται µε την αυτονοµία και τις περιορισµένες δεξιότητες για να αποκτήσει µια δουλειά (Lindsay et al., 2015).
Η επιχειρηµατικότητα είναι ένα σηµαντικό µέσο για την απόκτηση αυτονοµίας και, κατά συνέπεια, για την υπέρβαση των εµποδίων και την εφαρµογή δεξιοτήτων που οδηγούν ένα άτοµο στην πρόσληψη (Nevala et al., 2015). Σε αυτό το πνεύµα, η επίτευξη ενός ορισµένου βαθµού ανεξαρτησίας είναι, µαζί µε την επιχειρηµατικότητα και την αναγνώριση των επιχειρηµατικών ευκαιριών, ένα από τα κύρια κίνητρα για την ανάληψη επιχειρηµατικής δραστηριότητας (Moulton & Scott, 2016). Επιπλέον, η ίδρυση µιας δικής της επιχείρησης είναι ένας τρόπος αντιµετώπισης των ανισοτήτων στην αγορά εργασίας, και αυτός είναι ο λόγος που αυτή η δραστηριότητα έχει τόσο υψηλή κοινωνική αξία (Alvarado et al., 2020).
Η έννοια της αυτονοµίας που αναφέρεται εδώ σχετίζεται µε δύο πτυχές, πρώτον, την ελευθερία δράσης ενός ατόµου µε την έννοια που ορίζεται από τους Wehmeyer και Palmer (2003) και δεύτερον, την ικανότητα να επιτύχει ανεξαρτησία από τον πυρήνα της οικογένειας, έτσι ώστε, αφενός, να υπάρχει µεγαλύτερη ανάγκη για αυτοχρηµατοδότηση, και αφετέρου, να υπάρχουν επίσης περισσότερες δυνατότητες για να γίνει αυτό. Από αυτή την άποψη, είναι απαραίτητο να εξεταστεί η σηµασία της υποστήριξης της οικογένειας των ΑµεΑ στην ανάπτυξή τους. Στην περίπτωση αυτή, η βιβλιογραφία αναφέρεται στην υποστήριξη της πρωτοβάθµιας οικογένειας, η οποία παίζει ρόλο στην οικονοµική δραστηριότητα της συλλογικότητας των ΑµεΑ και, ειδικότερα, στην επιχειρηµατική δυνατότητα (Ge et al., 2021).
Ωστόσο, η κύρια οικογένεια πρέπει απαραίτητα να διευκολύνει την αυτόνοµη ανάπτυξη µεταξύ της συλλογικότητας των ΑµεΑ και να αποφεύγει την υπερπροστατευτική δυναµική που αποδυναµώνει την εφαρµογή δεξιοτήτων και ικανοτήτων (Mendoza & Roldan, 2019). Σε αυτό το πλαίσιο, υποστηρίζεται επίσης ότι η συµµετοχή της οικογένειας στη διαδικασία εισαγωγής στην αγορά εργασίας, µπορεί να ακολουθήσει την πεποίθηση ότι η έννοια της οµαλοποίησης υποδηλώνει ότι η οικογένεια δεν πρέπει να εµπλέκεται και πρέπει να δώσει τη θέση της στην ανεξαρτησία και στις ικανότητες αυτονοµίας των ΑµεΑ, δεδοµένου ότι αυτές οι ικανότητες απευθύνονται σε ενήλικες (Valls et al., 2004).
Υπό αυτή την έννοια, η οικογένεια µπορεί να γίνει εµπόδιο στην ανάπτυξη ενός αυτόνοµου επαγγελµατικού έργου. Η ιδέα είναι ότι το άτοµο εισέρχεται σε ένα περιβάλλον όπως αυτό της εταιρείας που δεν βασίζεται στη λογική της προστασίας και της φροντίδας αλλά στη λογική της κερδοφορίας και του ανταγωνισµού. Έτσι, η οικογένεια είναι ένα µέσο επανακοινωνικοποίησης της συλλογικότητας των ΑµεΑ παρέχοντας στα άτοµα συλλογική ικανότητα λήψης αποφάσεων και ευθυνών αντί για υπερβολική προστασία και φροντίδα (López & Seco, 2005).