Λόγος και αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ ΕΥΓΕΝΙΑΣ – ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, Π.Μ.Σ. «ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ: ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ» ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: ΣΠΟΥΔΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΗΡΙΑ – Μέρος 2ο
- Εισαγωγή
Η αναπηρία αποτελεί ένα πολυσύνθετο κοινωνικό ζήτημα που έχει μελετηθεί από διάφορες θεωρητικές και επιστημονικές προσεγγίσεις. Ο τρόπος με τον οποίο αρθρώνεται ο λόγος για την αναπηρία επηρεάζει καθοριστικά τις αντιλήψεις, τις στάσεις και τις πρακτικές που υιοθετούνται απέναντι στα ανάπηρα άτομα. Στην παρούσα διπλωματική εργασία διερευνάται ο μισαναπηρικός λόγος και οι αντιλήψεις που αναπαράγονται για την αναπηρία μέσα από διαφορετικά είδη λόγου: τον ακαδημαϊκό, τον δημοσιογραφικό και τον λόγο των οργανώσεων αναπήρων.
Το θεωρητικό πλαίσιο της εργασίας εστιάζει στην ανάλυση των μοντέλων αναπηρίας, με έμφαση στο ιατρικό-ατομικό και το κοινωνικό μοντέλο, τα οποία προσφέρουν διαφορετικές ερμηνείες για την αναπηρία και τη βλάβη. Επιπλέον, εξετάζεται η έννοια της εξειδικευμένης κανονικότητας, ο μισαναπηρισμός, η «κοινή λογική» της αναπηρίας, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο η αναπηρία αναπαρίσταται στα μέσα ενημέρωσης. Παράλληλα, αναλύεται ο λόγος ως πολιτική πράξη, καθώς και οι μορφές που μπορεί να λάβει ο μισαναπηρικός λόγος.
Στο μεθοδολογικό μέρος, παρουσιάζεται η μέθοδος της ποιοτικής ανάλυσης περιεχομένου που χρησιμοποιήθηκε για τη μελέτη των δεδομένων. Στη συνέχεια, ακολουθεί η ανάλυση του λόγου για την αναπηρία μέσα από τρεις κατηγορίες κειμένων: ακαδημαϊκά άρθρα, δημοσιογραφικά άρθρα και άρθρα οργανώσεων αναπήρων.
Τέλος, η εργασία ολοκληρώνεται με τη συζήτηση των ευρημάτων και τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την ανάλυση, ενώ παρατίθεται και η σχετική βιβλιογραφία. Ο κεντρικός άξονας της μελέτης είναι η διερεύνηση του λόγου (discourse) για την αναπηρία και του τρόπου με τον οποίο αυτός διαμορφώνει αντιλήψεις και ταυτότητες αναφορικά με την αναπηρία και τη βλάβη.