ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ-Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ – ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗΣ ΦΟΙΤΗΤΡΙΑΣ ΡΟΔΙΝΟΥ ΧΡΥΣΗΣ – ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ, Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας – Μέρος 14ο
2.7 Η σημασία της τέχνης στη ζωή των φοιτητών κοινωνικής εργασίας.
Η κοινωνική εργασία έχει εντάξει σχεδόν σε όλα τα μέρη της πρακτικής της την τέχνη ως εργαλείο με ιδιαίτερη σημασία. Καθημερινά οι κοινωνικοί λειτουργοί την χρησιμοποιούν στα πλαίσια της κοινοτικής εργασίας, στην κοινωνική εργασία με ομάδες, στην κλινική κοινωνική εργασία, στη συμβουλευτική και στη διαπολιτισμική κοινωνική εργασία. Σύμφωνα με τον Gerard Creux,η χρήση της τέχνης στην πρακτική της κοινωνικής εργασίας συμβάλλει στην βελτίωση των παρεμβάσεων της και στη διάνοιξη νέων δρόμων στη σχέση του κοινωνικού λειτουργού με τον εξυπηρετούμενο μειώνοντας ταυτόχρονα και την απόσταση μεταξύ τους. Επίσης, αποτελεί ευκαιρία αναζήτησης νέων τρόπων αντιμετώπισης των καταστάσεων που βιώνουν οι εξυπηρετούμενοι του, εμπλέκοντας και τους ίδιους στην διαδικασία αυτή. Παράλληλα, η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει και ως ένα μέσο αναπαράστασης και στη συνέχεια αντιμετώπισης σημαντικών στρεσογόνων και ψυχικά δύσκολων καταστάσεων, τόσο των ίδιων όσο και των εξυπηρετούμενών τους. ( Τσέργας, 2018)
Η τέχνη σε ένα γενικότερο πλαίσιο προσφέρει στους φοιτητές της κοινωνικής εργασίας εφόδια, ώστε να τα χρησιμοποιήσουν σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο. Τους δίνει τη δυνατότητα να εξετάσουν τραυματικές εμπειρίες δικές τους αλλά και των εξυπηρετούμενών τους μέσα σε ένα ασφαλές και ελεγχόμενο περιβάλλον, να γνωριστούν με άλλους κοινωνικούς λειτουργούς μέσω δημιουργικών δραστηριοτήτων, να εξοικειωθούν με μεθόδους στοχασμού που βασίζονται στη τέχνη και να τη χρησιμοποιήσουν ως εργαλείο μείωσης των προκαταλήψεων για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.(Τσέργας, 2018)
Η θέση αυτή επιβεβαιώνεται μέσα από την έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τις Abbie Kirkendall & AnjalaS. Krishen (2014), η οποία στόχευε στην εξέταση των απόψεων των φοιτητών της κοινωνικής εργασίας σχετικά με την σημασία της τέχνης στην καθημερινή τους πρακτική. Μέσα από την μελέτη 37 ερωτηματολογίων με ανοιχτές ερωτήσεις, που ενθάρρυναν την ελεύθερη σκέψη τους, σχετικά με την τη σημασία της δημιουργικότητας για τον καθένα, τα οφέλη που έχει και με ποιους τρόπους θα μπορούσε να ενταχθεί η δημιουργικότητα στον εκπαιδευτικό χώρο. Μέσα από τα στοιχεία που συλλέχθηκαν οι φοιτητές τόνισαν τις θετικές επιδράσεις, που θα έχει η ύπαρξη της δημιουργικότητας στις σχολικές τάξεις, για τους μαθητές αλλά και τους ίδιους. Αρχικά, τους θέτει τα θεμέλια για την ενθάρρυνση ελευθερίας της προσωπικής τους έκφρασης, δίνοντάς τους την ευκαιρία να συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία της μάθησης με νέους και πιο δημιουργικούς τρόπους. Επίσης, τους δίνει τη δυνατότητα να καλλιεργήσουν τη δημιουργικότητά τους, και να σκεφτούν «έξω από το κουτί», με δραστηριότητες διαφορετικές και ξεχωριστές από τις τυπικές προτάσεις που υ. Τέλος, σύμφωνα με τα ευρήματα της έρευνας αυτής, η εκμάθηση τεχνικών που βασίζονται στην δημιουργικότητα μπορούν να βοηθήσουν τους κοινωνικούς λειτουργούς στις διαπροσωπικές τους σχέσεις, μέσω ομαδικών ασκήσεων, αλλά και στην καλύτερη ανταπόκριση των διάφορων αναγκών των εξυπηρετούμενων λόγω της ευελιξίας και της δυνατότητας που παρέχει η τέχνη, παρέχοντας πάνω από έναν τρόπο επίλυσης της κατάστασης που βιώνουν.
Ακόμη ένας ενδιαφέρον τρόπος διδασκαλίας της λειτουργίας της δημιουργικότητας αποτελούν τα βιωματικά εργαστήρια που περιλαμβάνουν δραστηριότητες με βασικό εργαλείο τη δημιουργικότητα. Τα βιωματικά εργαστήρια έχουν σημαντικά οφέλη στη επαγγελματική αλλά και προσωπική ανάπτυξη των φοιτητών κοινωνικής εργασίας. Με τη βοήθειά τους η μάθηση αποκτάει έναν πιο ενεργό ρόλο, οι φοιτητές αναπτύσσουν τις κοινωνικές τους δεξιότητες, καλλιεργούν πλήθος μεθόδων επίλυσης προβλημάτων και αποκτούν την ευκαιρία να αναστοχαστούν σχετικά με τις εμπειρίες τους, τα προβλήματα τους και τις αποφάσεις τους. Ακόμη, μέσα από την καταγραφή των λεπτομερειών των εργαστηρίων και τη συγγραφή διάφορων εργασιών, καλλιεργούν και αναπτύσσουν τις ικανότητες τους στις διαδικασίες αυτές.(Τσέργας,2018)
Σε αυτό το σημείο είναι απαραίτητο να τονιστεί η αξία που έχει η δημιουργικότητα στην εποπτεία των κοινωνικών λειτουργών, και συγκεκριμένα το παραμύθι. Ειδικότερα, το παραμύθι δίνει την ευκαιρία στο κοινωνικό λειτουργό να αναγνωρίσει τις αντιλήψεις και τις πεποιθήσεις του που λειτουργούν ως εμπόδια στην καθημερινή του πρακτική αλλά και στην προσωπική του ανάπτυξη, τα συναισθήματα που μπορεί να έχει κρύψει μέσα του αλλά και τις ευαισθησίες του. Παράλληλα, λειτουργεί και ως ένα μέσο δημιουργίας ενός ασφαλές και υποστηρικτικού περιβάλλοντος, το οποίο θέτει τα θεμέλια για την ανοιχτή συζήτηση και αποκάλυψη σημαντικών καταστάσεων που βιώνουν τα άτομα. Η αποκάλυψη αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω του παραμυθιού, διότι ο κοινωνικός λειτουργός μέσα από την ταύτισή του με τους ρόλους του παραμυθιού μπορεί να αναδείξει ανάγκες και προβληματισμούς χωρίς να χρειάζεται να μπει σε περαιτέρω ανάλυση αν ο ίδιος δεν επιθυμεί.( Κουντουράς, 2018)
