ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο : ΦΑΡΜΑΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ
7.1. : Φάρμακα και διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές
Πολλοί μαθητές με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές είναι γνωστό ότι παρουσιάζουν πολλαπλά προβλήματα, όπως κατάθλιψη ή κρίσεις που αντιμετωπίζονται με φάρμακα. Ο γιατροί συχνά έρχονται αντιμέτωποι με το δίλλημα εάν θα πρέπει να δώσουν κάποια φαρμακευτική αγωγή για να αντιμετωπίσουν τα συμπτώματα του αυτισμού. Είναι μια σημαντική απόφαση όταν τα παιδιά βρίσκονται στο στάδιο της ανάπτυξης και υπάρχει μεγάλη ποικιλία στις αντιδράσεις που εμφανίζονται σε κάθε φαρμακευτική αγωγή, καθώς ένα ψυχοτρόπο φάρμακο μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα σ’ ένα παιδί και να εντείνει τα συμπτώματα σ’ ένα άλλο.
Από την άλλη καθώς τα παιδιά με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές μεγαλώνουν, είναι πιθανόν να παρουσιάσουν βελτίωση σε ορισμένους τομείς, όχι μόνο από την εφαρμογή μιας θεραπείας, αλλά και εξαιτίας της βιολογικής ωρίμανσης.
Οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας, δεν θα εφαρμόσουν ποτέ μια θεραπεία η οποία δεν είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη, ενώ θα ενημερώσουν και τους γονείς για τις παρενέργειες ή τις επιπλοκές, που μπορεί να προκύψουν.
Τα παιδιά με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές είναι μια ομάδα ατόμων που λαμβάνει φάρμακα και έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνουν σ’ ένα βαθμό τα συμπτώματα τους και αυξάνουν την ικανότητά τους να επωφεληθούν από τα θεραπευτικά εξατομικευμένα προγράμματα.
Μία από τις μελέτες14 για τη φαρμακευτική αντιμετώπιση αναφέρει την αποτελεσματικότητα των φαρμάκων και τη μείωση των συμπτωμάτων. Οι κατηγορίες φαρμάκων που περιλαμβάνονταν στην έρευνα ήταν αντικαταθλιπτικά, σταθεροποιητές διάθεσης, φάρμακα για την αντιμετώπιση του άγχους και τα ψυχοδιεγερτικά, αντιψυχωσικά και η ναλτρεξόνη που φάνηκαν να είναι και τα πιο ισχυρά για τη μείωση των συμπτωμάτων .
Επίσης, η φλουοξετίνη φαίνεται ότι έχει σημαντικές συμπεριφορικές επιδράσεις στη θεραπεία παιδιών που ανήκουν στις διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές. Βελτίωσε τις στερεοτυπικές συμπεριφορές, την ευερεθιστότητα και την ομιλία (Fatemi S, Realmuto G, Khan L, Thuras P., Αυγ. 1998).
Ένα άλλο αντιψυχωσικό φάρμακο είναι η αλοπεριδόλη. Είναι ένας ισχυρός ανταγωνιστής των υποδοχέων D2 της ντοπαμίνης στον εγκέφαλο, ένα ταχείας δράσεως νευροληπτικό, που χρησιμοποιείται για να θεραπεύσει τα συμπτώματα της σχιζοφρένειας όπως ψευδαισθήσεις, παραληρήματα και σύγχυση, αλλά χρησιμοποιείται ακόμα για τη θεραπεία της μανίας, της σχιζοσυναισθηματικής διαταραχής, των διάχυτων αναπτυξιακών διαταραχών, όπως αυτισμός και νόσος Tourette, καθώς και σε διαταραχές συμπεριφοράς .
Στις διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική όσον αφορά τις στερεοτυπικές συμπεριφορές, αλλά ευθύνεται για τη δυσκινησία των παιδιών αυτών. Μια μελέτη για την ασφάλεια της αλοπεριδόλης έδειξε, ότι πολλά παιδιά κατά τη διάρκεια της ημέρας είχαν περισσότερα από ένα δυσκινητικό επεισόδιο, μετά από καθημερινή δόση αλοπεριδόλης. Μεγαλύτερη έκθεση σε αλοπεριδόλη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο για δυσκινησίες (Campbell, Armenteros, Malone κ.α. , Ιουν. 1997 )
Επίσης, στις διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές έχει χρησιμοποιηθεί και μελετηθεί η φλουβοξαμίνη, η οποία είναι πιο αποτελεσματική στη βραχυχρόνια θεραπεία των συμπτωμάτων, όπως της κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Οι ελεγχόμενες μελέτες της φλουβοξαμίνης και άλλων ισχυρών και επιλεκτικών αναστολέων της πρόσληψης σεροτονίνης φαίνεται ότι δικαιολογούνται σε παιδιά και εφήβους με αυτισμό, ενώ η χρήση της φλουβοξαμίνης ήταν καλά ανεκτή και χωρίς να εμφανισθούν δυσκινησίες, ανεπιθύμητα καρδιαγγειακά συμβάματα ή επιληπτικές κρίσεις (McDougle C.J, Naylor S.T, Cohen D.J, Volkmar F.R, Heniger G.R, Price L.H, Νοεμ. 1996).
Πολλά παιδιά της κατηγορίας αυτής παρουσιάζουν πολλαπλά προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζονται με φάρμακα. Στα παιδιά με σύνδρομο Asperger, που βιώνουν κατάθλιψη λόγω των κοινωνικών δυσκολιών και των σχέσεων που δυσκολεύονται να αναπτύξουν, η χρήση των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων τους βοηθάει να αντιμετωπίσουν τα συμπτώματα της κατάθλιψης, ώστε οι επαγγελματίες ψυχικής υγείας να εργαστούν μαζί τους καλυτέρα στο γνωστικό και συναισθηματικό τομέα. Θα πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι δεν υπάρχουν φάρμακα που θεραπεύουν τον αυτισμό, αλλά αρκετά ψυχοτρόπα φάρμακα έχουν επιδείξει αποτελεσματικότητα σε επιλεγμένα συμπτώματα-στόχους που συνοδεύουν συχνά τις Διάχυτες Αναπτυξιακές Διαταραχές.
Παρουσιάζεται μία σύντομη αναφορά των κυρίως συνταγογραφούμενων φαρμάκων, τα οποία έχουν επιδείξει αποτελεσματικότητα στον αυτισμό και είναι επιστημονικά αποδεκτά καθώς και άλλες βιοχημικές προσεγγίσεις που έχουν υιοθετήσει οι γονείς των αυτιστικών ατόμων, οι οποίες βοηθούν στην βελτίωση της συμπεριφοράς αλλά δεν είναι επιστημονικά τεκμηριωμένες.
Στα μη ψυχοτρόπα οι Β-αναστολείς, οι αναστολείς Η2, οι αδρενεργικοί αγωνιστές, ενώ οι κατηγορίες ψυχοτρόπων φαρμάκων περιλαμβάνουν τα :
– Αντιψυχωσικά – νευροληπτικά – μείζονα ηρεμιστικά
– Αντικαταθλιπτικά
– Ψυχοδιεγερτικά
– Αγχολυτικά – απλά ηρεμιστικά
– Αντιμανιακά – σταθεροποιητές
– Αντιισταμινικά
Οι ανταγωνιστές υποδοχέων της ντοπαμίνης συγκροτούν την μεγαλύτερη ομάδα φαρμάκων που είναι γνωστή ως αντιψυχωτικά. Τα πλέον μελετημένα φάρμακα στον αυτισμό είναι τα τυπικά αντιψυχωτικά και κυρίως η αλοπεριδόλη τα οποία βελτίωναν την επιθετικότητα, την υπερδραστηριότητα και τις στερεοτυπίες αλλά συνδέονταν με σημαντικές παρενέργειες όπως τα εξωπυραμιδικά συμπτώματα και οι όψιμες δυσκινησίες. Εξαιτίας αυτών των παρενεργειών η έρευνα οδηγήθηκε στα νεώτερα άτυπα αντιψυχωσικά όπως η ολανζαπίνη, η ρισπεριδόλη, η κουετιαπίνη, η ζιπραζιδόλη, η αριπιπραζόλη και άλλα. Τα διεγερτικά συνταγογραφούνται συχνά εξαιτίας της υψηλής συχνότητας της αδυναμίας προσοχής και της κινητικής υπερδραστηριότητας που παρατηρείται στα άτομα με Δ.Α.Δ.
Τα άτομα υψηλής νοημοσύνης ανταποκρίνονται καλύτερα στα διεγερτικά ειδικά όταν πραγματικά συνυπάρχει διάγνωση υπερκινητικού συνδρόμου. Απαιτούνται ελεγχόμενες μελέτες για να εξακριβωθεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα των ψυχοδιεγερτικών στα άτομα με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές.
Τα αντικαταθλιπτικά είναι φάρμακα που δρουν στη σεροτονίνη και συγκεκριμένα οι αναστολείς της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης.
Η κλομιπραμίνη, καθώς και η φλουοξετίνη, η φλουβοξαμίνη που αναφέρθηκαν παραπάνω είναι αντικαταθλιπτικά που έχουν μελετηθεί και χρησιμοποιηθεί σε άτομα με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές (McDougle CJ κ.α. , 1996 & Fatemi S., κ.α., 1998). Είναι φάρμακα εκλογής για την θεραπεία της κατάθλιψης, της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής, των στερεοτυπιών και επαναλαμβανόμενων συμπεριφορών, και των αγχωδών διαταραχών.
Η βουσπιρόνη, δρώσα ως μερικός αγωνιστής στους υποδοχείς σεροτονίνης, ανήκει στην κατηγορία των αγχολυτικών με την διαφορά ότι δεν προκαλεί εξάρτηση και χρειάζεται χρόνο τουλάχιστον δύο εβδομάδων για το αγχολυτικό αποτέλεσμα της.
Εξαιτίας της μη αποτελεσματικότητας αλλά και της παράδοξης αύξησης της επιθετικότητας που εμφανίζουν συχνά τα άτομα με Δ.Α.Δ μετά από λήψη βενζοδιαζεπινών, προτιμώνται η βουσπιρόνη και η κλοναζεπάμη όταν απαιτείται αγχόλυση.
Έρευνα με θεραπεία βουσπιρόνης σε μικρά παιδιά με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές έδειξε ότι μπορεί να είναι χρήσιμη θεραπεία συμπληρωματικά για να στοχεύσει περιοριστικές και επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές (Chugani D.c, κ.α., Δεκ. 2015). Έρευνα έδειξε ότι η θεραπεία με βουσπιρόνη15 οδηγεί σε σημαντική βελτίωση τόσο στα συμπτώματα κατάθλιψης όσο και στο άγχος .
