ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ ΤΜΗΜΑ ΙΑΤΡΙΚΗΣ
ΤΟΜΕΑΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
«ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ» 2015 – 2017
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΥΠΕΥΘΥΝΟΣ: ΜΑΡΙΑ Α. ΣΑΜΑΚΟΥΡΗ ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ Δ.Π.Θ.

ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΘΕΜΑ
« Η ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΜΕ ΤΟΥΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ ΨΥΧΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ »

ΕΚΠΟΝΗΣΗ: ΔΙΓΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ
Π.Ε. ΔΑΣΚΑΛΟΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ, Α.Μ.: 953

ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ: ΖΗΛΙΚΗΣ ΝΙΚΟΣ ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ

Αλεξανδρούπολη, Σεπτέμβριος 2018

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

ΘΕΜΑ: « Η συνεργασία των εκπαιδευτικών με τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας και η δημιουργία ενός υποστηρικτικού πλαισίου ειδικής αγωγής για την εκπαίδευση παιδιών με ειδικές ανάγκες»

Η ΤΡΙΜΕΛΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Ο ΕΠΙΒΛΕΠΩΝ:

ΖΗΛΙΚΗΣ ΝΙΚΟΣ: ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΙΔΙΟΥ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥ Α.Π.Θ.

ΤΑ ΜΕΛΗ:

ΣΕΡΝΤΑΡΗ ΑΣΠΑΣΙΑ: ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΡΙΑ ΠΑΙΔΟΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ , Δ.Π.Θ.
ΒΟΡΒΟΛΑΚΟΣ ΘΕΟΦΑΝΗΣ: ΕΠΙΚ. ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗΣ, Δ.Π.Θ.

ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ

Αρχικά , θα ’θελα να ευχαριστήσω τον επιβλέποντα καθηγητή μου, κύριο Ζηλίκη Νικόλαο, τόσο για την πολύτιμη βοήθεια και καθοδήγηση, όσο και για την υπομονή και υποστήριξη, που μου έδειξε κατά τη διάρκεια της διπλωματικής εργασίας μου.
Επίσης, είμαι ευγνώμων στους υπόλοιπους καθηγητές της σχολής για τις πολύτιμες γνώσεις που μου μετέδωσαν όλα αυτά τα χρόνια .
Πάνω απ’ όλα, θα ’ θελα να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου στους γονείς μου, Δημήτρη και Μαρία, για τη θερμή υποστήριξη και αγάπη τους όλα αυτά τα χρόνια, καθώς και στη γυναίκα μου Δήμητρα για την υπομονή και συμπαράσταση καθ’ όλη τη διάρκεια των σπουδών μου. Αφιερώνω αυτή την εργασία στον πατέρα μου και τη μητέρα μου.

Δίγκας Παναγιώτης

Κάθε προσπάθεια και μια ελπίδα…

που επιτυγχάνεται μέσα από τη συνεργασία…

Για όλους εκείνους που προσφέρουν πραγματικά…

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Περίληψη
Abstract
Εισαγωγή
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο : ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΑΓΩΓΗ
1.1 : Ιστορική αναδρομή στην ειδική αγωγή
1.2 : Επιδημιολογικά στοιχεία
1.3 : Η Ειδική αγωγή στην Ελλάδα
1.4 : Σκοποί και στόχοι ειδικής αγωγής
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2Ο   : ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΑΠΕΥΘΥΝΟΝΤΑΙ ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΑΓΩΓΗΣ
2.1 : Σωματικές Αναπηρίες (Κινητικά Προβλήματα, Εγκεφαλική Παράλυση, Τύφλωση, κώφωση κ.α.)
2.2 : Αναπτυξιακές / Νευροαναπτυξιακές διαταραχές (Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος – ΔΑΦ, Νοητική Υστέρηση, Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητα 27
2.3 : Ψυχικές διαταραχές κατά την CFTMEA 33
2.4 : Επικοινωνιακές διαταραχές (διαταραχές λόγου και ομιλίας)… 38
2.5 : Διαταραχές της συμπεριφοράς (Εναντιωματική Προκλητική Διαταραχή, Διαταραχή της Διαγωγής κ.α.)
2.6 : Παραβατική συμπεριφορά λόγω κακοποίησης, γονεϊκής παραμέλησης – εγκατάλειψης ή λόγω ενδοοικογενειακής βίας
2.7 : Μαθητές  με    σύνθετες  γνωστικές,  συναισθηματικές και  κοινωνικές δυσκολίες
2.8 : Ειδικές μαθησιακές δυσκολίες
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο : ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ
3.1 : Νομοθετικό πλαίσιο για την Ειδική Αγωγή
3.2 : Νομοθετικό πλαίσιο για την ψυχική υγεία
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο : ΣΧΟΛΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΑ
ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ
4.1 : Είσοδος του παιδιού στο σχολείο…
4.2 : Παιδιά με ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία
4.3 : Πρώιμη παρέμβαση…
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο : ΕΝΤΑΞΗ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ
5.1 Δομές εκπαίδευσης στην Ελλάδα
5.2 Το πλαίσιο της Ένταξης και Ενσωμάτωσης…
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6ο : ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ
6.1 : Ο ρόλος του επαγγελματία ψυχικής υγείας κατά τη διαδικασία της αξιολόγησης…
6.2 : Διεπιστημονική συνεργασία…
6.3 : Ο ρόλος του γιατρού
6.4 : Ο ρόλος του παιδοψυχιάτρου
6.5 : Ο ρόλος του εκπαιδευτικού ειδικής αγωγής
6.6 : Ο ρόλος του ψυχολόγου…
6.7 : Ο ρόλος του λογοθεραπευτή
6.8 : Ο ρόλος του εργοθεραπευτή
6.9 : Ο ρόλος του κοινωνικού λειτουργού
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7ο : ΦΑΡΜΑΚΟΘΕΡΑΠΕΙΑ
7.1 : Φάρμακα και διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές
7.2 : Φάρμακα και νοητική υστέρηση
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΣΥΖΗΤΗΣΗ
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση αποτελεί εδώ και μερικές δεκαετίες αντικείμενο επιστημονικού και κοινωνικού ενδιαφέροντος. Αποτελεί έναν νέο κλάδο που έκανε την εμφάνισή του στην παιδαγωγική επιστήμη. Η Ειδική Αγωγή αποτελεί μέρος του εκπαιδευτικού συστήματος, αφού δεν το αντικαθιστά, αλλά το συμπληρώνει, το υποστηρίζει και το ενισχύει.
Μέσα από τη συνεργασία των επαγγελματιών υγείας είναι δυνατόν να δημιουργηθεί το κατάλληλο υποστηρικτικό πλαίσιο για την εκπαίδευση των παιδιών, με στόχο την ένταξη και ενσωμάτωση.
Η διεπιστημονική   συνεργασία, ξεκινάει μέσα από τι αρχικό στάδιο, όπου είναι η διαδικασία αξιολόγησης του παιδιού και μέχρι τη διαδικασία της παρέμβασης.
Η διεπιστημονική ομάδα απαρτίζεται από εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας και ειδικής αγωγής και πιο συγκεκριμένα από παιδοψυχίατρους, ψυχολόγους, λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, ειδικούς παιδαγωγούς, κ.α.
Στην εργασία που ακολουθεί έχουμε ως σκοπό να αναλύσουμε τις κατηγορίες των παιδιών που χρήζουν ειδική αγωγή και εκπαίδευση , να αναλύσουμε τις έννοιες
« ένταξη » και « ενσωμάτωση » που είναι βασικές για τη δημιουργία ενός υποστηρικτικού πλαισίου , να αναφέρουμε το ρόλο του καθενός από τους επαγγελματίες υγείας που εμπλέκονται στη εκπαίδευση των παιδιών με ειδικές ανάγκες και να εξετάσουμε το κατά πόσο συνεργάζονται μεταξύ τους , για τον από κοινού στόχο , που δεν είναι άλλος από την εκπαίδευση και την προαγωγή ενός καλύτερου τρόπου ζωής για τα άτομα αυτά.
Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στην ειδική αγωγή στην Ελλάδα, στα επιδημιολογικά στοιχεία , καθώς επίσης και στους σκοπούς και στόχους της  ειδικής αγωγής.
Στο δεύτερο κεφάλαιο της εργασίας υπάρχουν οι διάφορες κατηγορίες μαθητών – παιδιών με αναπηρίες και ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών , σύμφωνα με το νόμο 3699/2008 και γίνεται αναφορά στο μοντέλο Γαλλικής Ταξινόμησης Ψυχικών Διαταραχών Παιδιού και Εφήβου (CFTMEA ).

Στο τρίτο κεφάλαιο της εργασίας γίνεται αναφορά στη νομοθεσία για τη ψυχική υγεία και την ειδική αγωγή , ενώ στο τέταρτο ακολουθούν τα αναπτυξιακά γνωρίσματα στη σχολική ηλικία, η είσοδος του παιδιού στο σχολείο , τα παιδιά με ειδικές ανάγκες στην προσχολική ηλικία , καθώς και η πρώιμη παρέμβαση.
Στο επόμενο κεφάλαιο αναφέρονται τα εκπαιδευτικά προγράμματα ειδικής αγωγής , οι έννοιες της ένταξης και της ενσωμάτωσης.
Στο έκτο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στο ρόλο του επαγγελματία ψυχικής υγείας κατά τη διαδικασία της αξιολόγησης. Επίσης, αναφέρεται η έννοια της διεπιστημονικής συνεργασίας για τον από κοινού στόχο της δημιουργίας ενός υποστηρικτικού πλαισίου για την εκπαίδευση παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Αναφέρονται τα πλεονεκτήματα της συνεργασίας των επιστημόνων από τους διάφορους κλάδους. Επίσης, αναφέρεται ο ρόλος του καθενός από τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας και άλλων ειδικοτήτων , όπως ρόλος του παιδοψυχίατρου, ο ρόλος του ψυχολόγου , ο ρόλος του εκπαιδευτικού, ο ρόλος του λογοθεραπευτή, ο ρόλος του εργοθεραπευτή και ο ρόλος του κοινωνικού λειτουργού.
Το έβδομο   και τελευταίο κεφάλαιο εξηγεί το ρόλο που έχουν τα φάρμακα στις διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές και στη νοητική υστέρηση .