«Η Συνεισφορά της Υποστηρικτικής Τεχνολογίας στην Εκπαίδευση και στην Αυτόνομη Κινητικότητα των Ατόμων με Οπτική Αναπηρία»- ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Αικατερίνης Λυγγερίδου-ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΠΜΣ “Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση”- Μέρος 33ο
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ-ΣΥΖΗΤΗΣΗ
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει ισχυριστεί ότι υπάρχουν τουλάχιστον 2,2 δισεκατομμύρια άτομα παγκοσμίως που έχουν προβλήματα όρασης ή τύφλωση. Σε αντίθεση με τη συγγενή τύφλωση, η επίκτητη διαταραχή της όρασης συχνά εντοπίζεται ως αποτέλεσμα της ηλικίας, των επιλογών του τρόπου ζωής ή των κληρονομικών επιρροών. Η πρεσβυωπία, μια κατάσταση που προκύπτει από τη φυσική διαδικασία της γήρανσης, έχει συμβάλει σημαντικά στη διαταραχή της όρασης και είναι η δεύτερη πιο διαδεδομένη αιτία τύφλωσης παγκοσμίως (Holden, etal., 2008). Υπάρχουν τώρα 1,09 δισεκατομμύρια άτομα ηλικίας 35 ετών και άνω που έχουν προβλήματα όρασης που προκαλείται από πρεσβυωπία. Καθώς το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται, η επίπτωση της επίκτητης τύφλωσης προβλέπεται να αυξάνεται με πιο ουσιαστικό ρυθμό.
Συγχρόνως, ο τομέας της υποστηρικτικής τεχνολογίας, ο οποίος περιλαμβάνει τεχνολογία που έχει αναπτυχθεί ειδικά για άτομα με αναπηρίες ή ηλικιωμένους, είναι ένα ταχέως αναπτυσσόμενο και ουσιαστικό θέμα. Συγκεκριμένα, αντλείται από διάφορους κλάδους και προωθείται κυρίως από τις τεχνολογικές εξελίξεις. Έτσι, η υποστηρικτική τεχνολογία για άτομα με προβλήματα όρασης ή τυφλά εστιάζει στη χρήση τεχνολογιών, εξοπλισμού, συσκευών, υπηρεσιών, συστημάτων, διαδικασιών και τροποποιήσεων στο περιβάλλον. Αυτά τα εργαλεία στοχεύουν να τους βοηθήσουν να ξεπεράσουν φυσικά, κοινωνικά, εμπόδια υποδομής και προσβασιμότητας, επιτρέποντάς τους να ζήσουν ανεξάρτητη, ενεργή και παραγωγική ζωή ως ίσοι συμμετέχοντες στην κοινωνία.
Αναμφίβολα, η όραση είναι μια κρίσιμη αισθητηριακή ικανότητα στον άνθρωπο. Γι’ αυτό, Η απώλειά της έχει σημαντικό αντίκτυπο στην ικανότητα ολοκλήρωσης καθημερινών δραστηριοτήτων και εργασιών, κάτι που με τη σειρά του επηρεάζει την ποιότητα ζωής, τον τρόπο ζωής, τις σχέσεις και την εργασία ενός ατόμου. Ως εκ τούτου, η τεχνολογία που επιτρέπει βελτιωμένη προσβασιμότητα, αυξημένη ασφάλεια και υψηλό βιοτικό επίπεδο έχει σημαντική κοινωνική σημασία. Επιπλέον, δεδομένης της συνεχούς αύξησης των δημογραφικών στοιχείων των ηλικιωμένων και των ατόμων με προβλήματα όρασης, αυτό έχει την ικανότητα να επηρεάσει σημαντικά τη μελλοντική ποιότητα ζωής μας. Ακόμη, αυτό το πρόβλημα έχει τονώσει την καινοτόμο έρευνα σε πολλά διαφορετικά πεδία, που κυμαίνονται από τη γνωστική ψυχολογία και τη νευροπροσθετική έως την όραση μέσω του υπολογιστή και την επεξεργασία αισθητήρων έως τη μηχανική αποκατάστασης. Πρόσφατα, η πρόοδος στην όραση υπολογιστών, την τεχνολογία φορητών συσκευών, την πολυτροπική έρευνα και τις ιατρικές θεραπείες κατέστησαν δυνατή την παροχή αρκετών λύσεων βοηθητικής τεχνολογίας για μαθητές με προβλήματα όρασης.
Παρόλα αυτά, η χρήση υποστηρικτικής τεχνολογίας παρουσιάζει κάποιες δυσκολίες στη μαθησιακή διαδικασία. Οι μαθητές με προβλήματα όρασης πρέπει να αποκτήσουν επάρκεια στη χρήση της τεχνολογίας αποκτώντας πρώτα μια ολοκληρωμένη κατανόηση των θεμελιωδών εννοιών και αρχών της. Η ανεπαρκής τεχνογνωσία εμποδίζει έναν μαθητή να χρησιμοποιήσει υπολογιστή. Αυτές οι τεχνολογίες μπορούν να συνδυαστούν, με αποτέλεσμα μια σημαντική επιτάχυνση στην αλληλεπίδραση με τον υπολογιστή.
Αξίζει να σημειωθεί επίσης πως το κύριο συστατικό του συστήματος υπολογιστή που έχει σχεδιαστεί για παιδιά με προβλήματα όρασης είναι το λογισμικό πρόσβασης στην οθόνη. Αυτό το λογισμικό χρησιμεύει ως ενδιάμεσο μεταξύ του λειτουργικού συστήματος και των προγραμμάτων που μετατρέπουν κανονικό κείμενο και οπτικές πληροφορίες σε μορφή ήχου. Πολυάριθμες εφαρμογές αυτού του είδους υπάρχουν παγκοσμίως, με το Jaws (Job Access WithSpeech) και το NVDA (NonVisualDesktop Access) να είναι οι πιο ευνοημένες μεταξύ των χρηστών των Windows.
Το πρώτο ερώτημα αυτής της εργασίας ήταν αν υπάρχουν μορφές υποστηρικτικής τεχνολογίας οι οποίες συνεισφέρουν στην βελτίωση της εκπαίδευσης των ατόμων με οπτική αναπηρία, το οποίο απαντήθηκε από μια ανασκόπηση 67 άρθρων, ενώ το δεύτερο ερώτημα ήταν αν υπάρχουν μορφές υποστηρικτικής τεχνολογία οι οποίες συνεισφέρουν στην βελτίωση της αυτόνομης κινητικότητας των ατόμων με οπτική αναπηρία και απαντήθηκε από μία ανασκόπηση 51 άρθρων.
Ηέρευνα μας αποκαλύπτει ότι οι υποστηρικτικές τεχνολογίες είναι απαραίτητες για τη βελτίωση της εκπαίδευσης και της καθημερινής ζωής των ατόμων με προβλήματα όρασης. Αρκετές άλλες συστηματικές ανασκοπήσεις έχουν τονίσει την αποτελεσματικότητα και τον αντίκτυπο των υποστηρικτικών τεχνολογιών που είναι προσαρμοσμένες σε αυτόν τον πληθυσμό.Οι Hakobyanetal. (2013) τόνισε τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ κλινικών ειδικών, επιστημόνων υπολογιστών και τελικών χρηστών για τη μεγιστοποίηση των πλεονεκτημάτων των τεχνολογιών υποστήριξης κινητών για την εκπαίδευση σε άτομα με προβλήματα όρασης. Τόνισε επίσης τις εξελίξεις στις κινητές υποστηρικτικές τεχνολογίες και την αναγκαιότητα διεπιστημονικής συνεργασίας για την αντιμετώπιση των ειδικών αναγκών των ατόμων με προβλήματα όρασης. Η έρευνα μας αποκάλυψε επίσης ότι οι υποστηρικτικές τεχνολογίες είναι απαραίτητες για την ενίσχυση της αυτονομίας και των κινητικών ικανοτήτων των ατόμων με προβλήματα όρασης. Αρκετές συστηματικές ανασκοπήσεις έχουν εξερευνήσει τη σφαίρα των υποστηρικτικών τεχνολογιών που έχουν σχεδιαστεί για να βελτιώσουν την αυτονομία αυτού του πληθυσμού. Αντίστοιχα, οΟήθΠθΠθθΙθί. (2017) διεξήγαγε μια συστηματική ανασκόπηση εστιάζοντας σε βοηθητικές τεχνολογικές λύσεις για πεζούς με προβλήματα όρασης. Η έρευνά του αποκάλυψε ότι οι υπάρχουσες λύσεις συχνά στοχεύουν συγκεκριμένες πτυχές των ταξιδιωτικών προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα άτομα με προβλήματα όρασης, παρουσιάζοντας το ευρύ φάσμα των υποστηρικτικών τεχνολογιών που είναι διαθέσιμες για να βοηθήσουν τους πεζούς με προβλήματα όρασης να περιηγούνται αποτελεσματικά στο περιβάλλον τους.Ο Isazade (2023) διερεύνησε τις εξελίξεις στις τεχνολογίες πλοήγησης και τις δυνατότητές τους να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ατόμων με προβλήματα όρασης. Η ανασκόπηση υπογράμμισε τη θετική επίδραση των τεχνολογιών πλοήγησης, όπως οι εφαρμογές για κινητά και οι υπηρεσίες Ιστού, στην παροχή βοήθειας σε άτομα με προβλήματα όρασης στις καθημερινές τους δραστηριότητες. Αντίστοιχα, οι Valipoor&Jimenez (2022) ερεύνησαν τις πρόσφατες τάσεις στην κατανόηση σκηνής με γνώμονα την όραση υπολογιστή για χρήστες με προβλήματα όρασης και τυφλούς. Η συστηματική μελέτη χαρτογράφησης τους σχετικά με τις τεχνολογίες υποστήριξης τόνισε τη σημασία των τεχνολογιών υπολογιστικής όρασης για την παροχή βοήθειας σε άτομα με προβλήματα όρασης με την ερμηνεία σκηνής, ζωτικής σημασίας για τη βελτίωση της ανατομικής τους επίγνωσης και της κίνησής τους σε διαφορετικά περιβάλλοντα.
