«Η Συνεισφορά της Υποστηρικτικής Τεχνολογίας στην Εκπαίδευση και στην Αυτόνομη Κινητικότητα των Ατόμων με Οπτική Αναπηρία»- ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Αικατερίνης Λυγγερίδου-ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΠΜΣ “Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση”- Μέρος 15ο

Αυγ 28, 2024 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

3.2 ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΤΗΤΑ ΥΠΟΒΟΗΘΗΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ

Είναι ευρύτατα διαδεδομένη η άποψη πως κάθε μαθητής που έχει προβλήματα όρασης έχει δικαίωμα πρόσβασης και χρήσης τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένης της υποστηρικτικής τεχνολογίας, προκειμένου να επιτύχει ανεξαρτησία και αποτελεσματικότητα. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η αποτελεσματική υποστηρικτική τεχνολογία επιτρέπει στους μαθητές με προβλήματα όρασης να έχουν εύκολη πρόσβαση σε πληροφορίες και να πραγματοποιούν δραστηριότητες, προάγοντας τον μέγιστο βαθμό ανεξαρτησίας τους (Cooper, et al., 2008; Kleiman, 2010).

Κατόπιν, πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι η τεχνολογία διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην ενίσχυση των δεξιοτήτων γραμματισμού, στην εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης σε πληροφορίες που σχετίζονται με την απασχόληση και στη διευκόλυνση των κοινωνικών και κοινοτικών συνδέσεων (Kelly&Smith, 2011). Ωστόσο, παρά την κοινή πρακτική των εκπαιδευτικών να χρησιμοποιούν διάφορα συμπληρωματικά εργαλεία και υπηρεσίες για να διδάξουν μαθητές με αναπηρίες μαζί με τους μη ανάπηρους συνομηλίκους τους, πολλοί εκπαιδευτικοί δε διαθέτουν επαρκείς γνώσεις ώστε να χρησιμοποιούν την υποστηρικτική τεχνολογία αποτελεσματικά.

Οι πηγές που αναφέρονται περιλαμβάνουν το έργο των Margolis και Goodman από το 1999 και το έργο του Cowenfeld από το 1951. Στη δεκαετία του 1990, υπήρξε μια σταθερή αύξηση στην ένταξη των μαθητών με προβλήματα όρασης και στις δοκιμές προγραμμάτων αποκατάστασης βάσει κοινότητας (CBR) για άτομα με αναπηρίες. Αυτό επιτεύχθηκε με την κινητοποίηση πόρων σε κοινοτικό επίπεδο και τη λήψη υποστήριξης από μη κυβερνητικές οργανώσεις (Cramer et al., 2011).

Δεδομένης της ύπαρξης μαθητών με προβλήματα όρασης, ακοής, μάθησης και με σωματικές αναπηρίες δεν παραλείπεται η αναφορά στο σημαντικό ρόλο της υποστηρικτικής τεχνολογίας, η οποία περιλαμβάνει προϊόντα υλικού και λογισμικού, όπως συσκευές ανάγνωσης οθόνης και εργαλεία αναγνώρισης φωνής, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για να αποκτήσουν οι συγκεκριμένοι μαθητές πρόσβαση σε υπολογιστές.

Ακολουθούν ορισμένα παραδείγματα υποστηρικτικών τεχνολογιών που παρέχουν εύλογες προσαρμογές για διαφορετικές αναπηρίες (Kelly&Smith, 2011; Creswell, 2008, 2012). Ενδεικτικά, οι εφαρμογές κειμένου σε ομιλία (TTS), όπως το JAWS, το BookWise (Elkind,

Cohen, &Murray, 1993) και το Kurzweil 3000 (Laga, Steere, &Cavaiuolo, 2006), είναι προγράμματα ανάγνωσης οθόνης που διαβάζουν ακουστικά όλο το περιεχόμενο που εμφανίζεται στον υπολογιστή οθόνες, συμπεριλαμβανομένων κειμένου, μενού, εικονιδίων, πλαισίων διαλόγου και ιστοσελίδων. Συμπληρωματικά, μια έρευνα που διεξήχθη από τους Elkind και τους συνεργάτες (1996) αποκάλυψε ότι οι δεξιότητες ανάγνωσης των ενηλίκων που χρησιμοποιούν το σύστημα TTS αυξήθηκαν. Ωστόσο, η έκταση της βελτίωσης εξαρτάται από το βαθμό μειονεξίας του χρήστη. Από την άλλη, μια μελέτη που διεξήχθη από τους Farmer, Klein και Bryson (1992) εξέτασε τη χρήση της τεχνολογίας TTS σε εφήβους με βαθιές αναγνωστικές δυσκολίες αλλά δεν αποκάλυψε καμία ουσιαστική βελτίωση που προέκυψε από τη χρήση του συστήματος.

Ακολούθως, περιγράφεται πως τα προγράμματα μετάφρασης Braille μετατρέπουν το κείμενο που έχει σαρωθεί ή δημιουργηθεί με χρήση κανονικών εφαρμογών επεξεργασίας κειμένου σε Braille, το οποίο μπορεί στη συνέχεια να εκτυπωθεί, χρησιμοποιώντας ένα ανάγλυφο. Οι ανανεώσιμες οθόνες Braille παρέχουν μια απτική αναπαράσταση των πληροφοριών που εμφανίζονται σε μια οθόνη υπολογιστή, όπως δήλωσε η Microsoft. Συγχρόνως, οι χρωματικές επικαλύψεις, όπως περιγράφονται από τον Evans (2001), λειτουργούν, αλλάζοντας το χρώμα του φόντου του κειμένου, μετατοπίζοντάς το από λευκό σε διαφορετικό χρώμα. Αυτή η τροποποίηση έχει φανεί ότι έχει ως αποτέλεσμα μειωμένες προκλήσεις όσον αφορά την αντοχή στην ανάγνωση, καθώς και μείωση της εμφάνισης πονοκεφάλων και κούρασης των ματιών μεταξύ εκείνων που αντιμετωπίζουν οπτικό στρες.

Κοντά σ’ αυτό, η έρευνα έδειξε ότι η χρήση επικαλύψεων ενισχύει τόσο την ταχύτητα όσο και την ακρίβεια της ανάγνωσης (Jeanes et al., 1997). Επιπλέον, η πιο κατάλληλη απόχρωση για μια επικάλυψη ποικίλλει από άτομο σε άτομο, καθιστώντας απαραίτητη την προσεκτική επιλογή ενός αποδεκτού χρώματος για κάθε άτομο (Smith&Wilkins, 2007).

Επίσης, είναι γνωστό ότι ένα σύστημα οπτικής αναγνώρισης χαρακτήρων (OCR) επιτρέπει στους χρήστες να σαρώνουν εκτυπωμένα έγγραφα, να τα μετατρέπουν σε ψηφιακό κείμενο και επίσης να λειτουργούν ως εργαλεία για τη διόρθωση προβλημάτων μετάφρασης. Ωστόσο, η διαδικασία σάρωσης μπορεί να είναι επίπονη καθώς συνήθως εκτελείται ανά σελίδα (Davis, et al., 2010). Επιπλέον, η ακρίβεια της οπτικής αναγνώρισης χαρακτήρων (OCR) επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από παράγοντες όπως η ανάλυση και το χρώμα φόντου του κειμένου που προσδιορίζεται. Αυτό τονίζεται σε μελέτες που πραγματοποιήθηκαν από τους Bigham και τους συνεργάτες (2006) και τους Day&Edwards (1996).

Αποτελεί κοινό τόπο ότι τα ηλεκτρονικά λεξικά, τα οποία συχνά προτείνονται για άτομα με μαθησιακές δυσκολίες, είναι συμπαγείς και εξειδικευμένες συσκευές που επιτρέπουν στους χρήστες να αναζητούν άμεσα νέους όρους (DeLaPaz, 1999). Μάλιστα, η έρευνα δείχνει ότι η χρήση λεξικών μπορεί να βελτιώσει τις δεξιότητες ανάγνωσης. Ωστόσο, η παρουσία λεξικών σε ορισμένα συστήματα TTS, όπως το Kurzweil 3000, μπορεί να περιπλέξει την αξιολόγηση της ανεξάρτητης επίδρασης του λεξικού στους μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες κατανόησης (Laga et al., 2006).

Στη συνέχεια, τα Windows κειμένου αναφέρονται σε ένα υλικό από χαρτόνι που έχει ένα μικροσκοπικό κομμένο παράθυρο, σχεδιασμένο να περιορίζει το ορατό τμήμα του κειμένου ανά πάσα στιγμή (Pepper&Lovegrove, 1999). Το μέγεθος του παραθύρου μπορεί να ποικίλλει από την εμφάνιση μίας ή δύο λέξεων κάθε φορά έως την υποδοχή μιας γραμμής κειμένου ή ακόμη και περισσότερων. Αυτή η στρατηγική θεωρείται ότι μειώνει τον βαθμό απόσπασης της προσοχής από τις κοντινές λέξεις, ενισχύοντας έτσι την ταχύτητα και την ακρίβεια ανάγνωσης.

Μετάβαση στο περιεχόμενο