«Η Συνεισφορά της Υποστηρικτικής Τεχνολογίας στην Εκπαίδευση και στην Αυτόνομη Κινητικότητα των Ατόμων με Οπτική Αναπηρία»- ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Αικατερίνης Λυγγερίδου-ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΠΜΣ “Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση”- Μέρος 14ο

Αυγ 27, 2024 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

«Η Συνεισφορά της Υποστηρικτικής Τεχνολογίας στην Εκπαίδευση και στην Αυτόνομη Κινητικότητα των Ατόμων με Οπτική Αναπηρία»- ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Αικατερίνης Λυγγερίδου-ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΠΜΣ “Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση”- Μέρος 14ο

 

Ταξινόμηση της Βοηθητικής Τεχνολογίας στην εκπαίδευση

 

Είναι γεγονός πως η υποβοηθητική τεχνολογία μπορεί να κατηγοριοποιηθεί σε διάφορες κατηγορίες, όπως εργαλεία μεγέθυνσης, λογισμικό μετατροπής κειμένου σε ομιλία, οθόνες μπράιγ, απτικές εικόνες, φορητές συσκευές ανάγνωσης, αριθμομηχανές γραφικών ήχου, αριθμομηχανές μεγάλων κλειδιών και ηλεκτρονικές συσκευές μπράιγ.

Είναι χρήσιμο να τονιστεί επίσης ότι η μεγέθυνση περιλαμβάνει τέσσερις διαφορετικούς τύπους: σχετικού μεγέθους, σχετικής απόστασης, γωνιακή και προβολής. Πιο αναλυτικά, η μεγέθυνση σχετικού μεγέθους περιλαμβάνει τη χρήση χειρισμών μεγάλου ή μεγαλύτερου μεγέθους. Από την άλλη, η μεγέθυνση σχετικής απόστασης αναφέρεται στην παρουσίαση του υλικού πιο κοντά στον εκπαιδευόμενο, ενώ η γωνιακή μεγέθυνση επιτυγχάνεται μέσω της χρήσης μεγεθυντικών φακών που βασίζονται σε φακούς. Η μεγέθυνση προβολής χρησιμοποιεί τεχνολογικές συσκευές που βασίζονται σε κάμερα. Ακόμη, υποστηρίζεται συχνά πως η χρήση εξειδικευμένου φωτισμού, όπως λαμπτήρες και φώτα με διαφορετικές μορφές φωτισμού, μπορεί να βελτιώσει την ορατότητα του χώρου εργασίας. Εκτός απ’ αυτό, οι συσκευές τοποθέτησης υλικού, όπως οι θήκες σελίδων, οι θήκες βιβλίων, οι βάσεις βιβλίων και οι κεκλιμένοι πίνακες χρησιμοποιούνται για τη βελτιστοποίηση της θέσης του υλικού ανάγνωσης, μειώνοντας την απόσταση, τη γωνία ή τη λάμψη.

Συγχρόνως, η ακουστική βοήθεια αναφέρεται είτε στο λογισμικό είτε στο υλικό που παρέχει πληροφορίες μέσω του ακουστικού καναλιού, επιπλέον του κύριου καναλιού, το οποίο μπορεί να είναι οπτικό ή απτικό (Smith, 2008; Charman, 2012).

Είναι γνωστό επίσης ότι το λογισμικό Text-to-Speech είναι ένα πρόγραμμα που μετατρέπει το ψηφιακό κείμενο σε ήχο. Πράγματι, χρησιμοποιείται σε εφαρμογές με δυνατότητα ομιλίας, όπως επεξεργαστές κειμένου, ή ενσωματώνεται στη λειτουργικότητα της μεγαλόφωνης ανάγνωσης εισαγόμενου κειμένου. Επιπρόσθετα, οι φορητές συσκευές ανάγνωσης είναι συσκευές υλικού που είναι σε θέση να υποστηρίζουν πολλούς τύπους ηχητικών κειμένων. Τα δεδομένα μπορούν να αποθηκευτούν με τη μορφή αρχείων ήχου σε κάρτες πολυμέσων ή ως soundtrack σε CD. Αυτές οι αριθμομηχανές έχουν διευρυμένους αριθμούς για να εξυπηρετούν άτομα με προβλήματα όρασης. Από την άλλη, η αριθμομηχανή γραφικών ήχου είναι ένα εργαλείο, είτε με τη μορφή λογισμικού είτε υλικού, που παρέχει στους μαθητές με προβλήματα όρασης την ικανότητα να βλέπουν και να αλληλεπιδρούν με γραφήματα, χρησιμοποιώντας οπτικές και ακουστικές μεθόδους (Van Laarhoven et al., 2007; Checkley et al., 2010).

Ακολούθως, δεν παραλείπεται η αναφορά στα αυτοκόλλητα πληκτρολογίου Μπράιγ που είναι ετικέτες αφής με χαρακτήρες μπράιγ και μπορούν να επικολληθούν σε ένα πληκτρολόγιο για προσβασιμότητα. Ομοίως, το πληκτρολόγιο Braille είναι ένα πληκτρολόγιο υπολογιστή που χρησιμοποιεί 6 πλήκτρα Braille με συμπληρωματικά πλήκτρα σκοπού. Αντίστοιχα, το SIXIN είναι ένα πρόγραμμα λογισμικού υπολογιστή που επιτρέπει τη μετατροπή των έξι κλειδιών αρχικής σειράς σε κλειδιά Braille. Αυτό επιτρέπει στους μαθητές που δεν είναι ειδικευμένοι στο πληκτρολόγιο QWERTY να πληκτρολογούν αποτελεσματικά στον υπολογιστή. Επίσης, το Narrator (PC) και το Voice Over (Mac) είναι λειτουργικά συστήματα υπολογιστών που διαθέτουν ενσωματωμένες εφαρμογές εξόδου φωνής για τη διευκόλυνση της προσβασιμότητας. Ας σημειωθεί ακόμη ότι το λογισμικό ανάγνωσης οθόνης τρίτων αναφέρεται σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα εξόδου φωνής που παρέχει πλήρη προσβασιμότητα σε συστήματα υπολογιστών, καθώς και σε προγράμματα και εφαρμογές που βασίζονται σε μενού (Chen et al., 2009).

Συμπληρωματικά, η οθόνη Braille είναι μια συσκευή υλικού που παρουσιάζει οπτικά μία γραμμή κειμένου υπολογιστή τη φορά χρησιμοποιώντας χαρακτήρες Braille. Καθώς ο χρήστης πλοηγείται στην οθόνη του υπολογιστή, μικρές ακίδες ηλεκτρομαγνητικής βαλβίδας στην οθόνη ανυψώνονται και κατεβαίνουν για να δημιουργήσουν την αναπαράσταση Braille για κάθε χαρακτήρα στην οθόνη. Ακόμη, το Braille Writer είναι μια μοναδική γραφομηχανή που δημιουργεί αμέσως κείμενο Braille καθώς γράφεται. Το σημειωματάριο Braille είναι μια πολυλειτουργική συσκευή που χρησιμοποιείται για την εισαγωγή, αποθήκευση και έξοδο κειμένου είτε σε Braille είτε σε εκτύπωση. Επίσης, υποστηρίζεται συχνά πως οι συσκευές λήψης σημειώσεων ενδέχεται να διαφέρουν ως προς τα χαρακτηριστικά τους, όπως το είδος του πληκτρολογίου (Braille ή QWERTY), ο τύπος εξόδου (μόνο ομιλία ή ομιλία + Braille) και το συγκεκριμένο μοντέλο (Kleiman, 2010).

Κατά κοινή ομολογία, οι ηλεκτρονικές γραφομηχανές Braille είναι συσκευές που συνδυάζουν τη λειτουργικότητα ενός Braille Writer με ένα ηλεκτρονικό σημειωματάριο. Αυτή η συσκευή συντελεί στη στιγμιαία δημιουργία μιας έντυπης έκδοσης του Braille, επιτρέποντας την προ-εισαγωγή και επαλήθευση του κειμένου. Οι απτικές εικόνες είναι γραφικές αναπαραστάσεις που μετατρέπονται σε μορφή που μπορεί να γίνει αντιληπτή με την αφή, ειδικά σχεδιασμένη για να είναι προσβάσιμη για όσους είναι τυφλοί. Υπάρχουν διάφορες τεχνικές για τη δημιουργία απτικών εικόνων. Ως εκ τούτου, ορισμένες εργασίες μπορεί να απαιτούν τη χρήση εξελιγμένου εξοπλισμού, αλλά άλλες μπορεί να εκτελούνται με υλικά χαμηλής τεχνολογίας.

Ο ήχος αφής αναφέρεται επίσης στη χρήση επικαλύψεων και συσκευών που είναι συνδεδεμένες σε έναν υπολογιστή για την παραγωγή ηχητικών πληροφοριών που σχετίζονται με ένα συγκεκριμένο μέρος σε μια πλακέτα ευαίσθητη στην αφή. Αντίστοιχα, ο επιγραφέας είναι μια συσκευή που διευκολύνει την παραγωγή ετικετών Braille με σκοπό τον προσδιορισμό διαφόρων αντικειμένων (Laga, Steere, &Cavaiuolo, 2006; Cision, 2012).

Εκτός των άλλων, η πυξίδα Μπράιγ είναι ένα απτικό όργανο που δείχνει την κατεύθυνση, χρησιμοποιώντας ένα ανυψωμένο βέλος και γράμματα Μπράιγ που αντιπροσωπεύουν τις τέσσερις βασικές κατευθύνσεις. Παράλληλα, οι συσκευές GPS που ομιλούν περιγράφονται ως gadget πλοήγησης που παρέχουν ακουστικά πληροφορίες σχετικά με την τρέχουσα τοποθεσία του χρήστη και την επιθυμητή διαδρομή.

Ξεχωριστός λόγος γίνεται για τα προσαρμοσμένα παιχνίδια τα οποία είναι επί της ουσίας επιτραπέζια ή ηλεκτρονικά παιχνίδια που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για να βοηθούν άτομα με απώλεια όρασης. Ενδεικτικά, το κελί Swing είναι ένα όργανο που έχει σχεδιαστεί για να διευκολύνει την εκπαίδευση Braille. Στο ίδιο μοτίβο, το Beeper Ball, μερικές φορές γνωστό ως ακουστική μπάλα, είναι ένα είδος μπάλας παιχνιδιού που έχει εξαρτήματα ικανά να παράγουν ήχο. Επιπρόσθετα, η μέτρηση εξόδου φωνής και οι οικιακές συσκευές περιλαμβάνουν μια σειρά προσαρμοσμένου εξοπλισμού που παρέχει έξοδο ομιλίας ή/και διακριτικά σημάδια. Επιπλέον, το λογισμικό διδασκαλίας ομιλίας πληκτρολόγησης αναφέρεται σε εφαρμογές υπολογιστή που έχουν σχεδιαστεί για να βοηθήσουν στη διδασκαλία δεξιοτήτων πληκτρολόγησης (Ng, 2008).

Στη συνέχεια, ένα ομιλητικό λεξικό ή μια τεράστια εκτύπωση περιγράφεται ως ένα εργαλείο, είτε με τη μορφή υλικού είτε λογισμικού, που βοηθά με δραστηριότητες που σχετίζονται με τη γλώσσα. Για παράδειγμα, το λογισμικό πρόβλεψης λέξεων αναφέρεται σε προγράμματα που βοηθούν στην κατασκευή προτάσεων. Ομοίως, τα εργαλεία οργάνωσης αναφέρονται σε λογισμικό ή υλικό που έχουν σχεδιαστεί για να εξορθολογήσουν τη διαδικασία οργάνωσης και διαχείρισης του εκπαιδευτικού υλικού. Συνεχίζοντας, τα συστήματα αφής-ήχου αναφέρονται σε απτικές συσκευές που αυξάνουν την εμπειρία της απτικής εξερεύνησης. Τέλος, τα τρισδιάστατα γραφικά για τη δημιουργία ιδεών είναι απτές οπτικές αναπαραστάσεις που χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση ή την ενίσχυση γραπτών πληροφοριών (Cook&Hussey, 2002; Cook et al., 2002).

Μετάβαση στο περιεχόμενο