“Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ” – Διπλωματική Εργασία της Καγκελίδου Βαρβάρα – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ (Τ.Π.Ε) ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ – Μέρος 17ο

Ιούλ 12, 2024 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

“Η ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΤΗΣ ΝΟΗΜΟΣΥΝΗΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ” – Διπλωματική Εργασία της Καγκελίδου Βαρβάρα – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ (Τ.Π.Ε) ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗ – Μέρος 17ο

 

4.2          Ακουστική Αναπηρία

Η ακουστική αναπηρία αποτελεί μία από τις πολλές διαφορετικές μορφές αναπηρίας που επηρεάζουν την καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Τα άτομα με ακουστική αναπηρία αντιμετωπίζουν προκλήσεις στην επικοινωνία, την κοινωνική συμμετοχή, και την πλήρη ενσωμάτωσή τους στο περιβάλλον. Στόχος είναι όχι μόνο η αντιμετώπιση των φυσικών προκλήσεων που προκαλεί η αναπηρία αυτή, αλλά και η προώθηση της κοινωνικής συνείδησης και κατανόησης σχετικά με τις ανάγκες και τις ικανότητες αυτών των ατόμων. Η συνειδητοποίηση για την ακουστική αναπηρία είναι καίρια για τη δημιουργία ενός πιο προσβάσιμου, συμπεριληπτικού και υποστηρικτικού περιβάλλοντος, που επιτρέπει σε κάθε άτομο να αναπτύσσεται και να συμμετέχει πλήρως στην κοινωνία. Για τον λόγο αυτό μετά από έρευνα επιστήμονες δημιούργησαν τα “έξυπνα” γυαλιά της Google για κωφούς. Τα συγκεκριμένα γυαλιά έχουν τη δυνατότητα να αναγνωρίζουν την φωνή οποιουδήποτε ομιλητή και να την μετατρέπουν σε υπότιτλους, οι οποίοι θα εμφανίζονται στο χρήστη σε πραγματικό χρόνο που θα μπορεί να τους διαβάσει, διευκολύνοντας έτσι την επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων. Οι υπότιτλοι εμφανίζονται σε διάφορες γλώσσες. Δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει το γεγονός ότι αυτό αποτελεί ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο και για τον χώρο της εκπαίδευσης και για το εργασιακό περιβάλλον αλλά και για την καθημερινή ζωή (Georgia Institute of Technology, 2014).

Με παρόμοιο σκεπτικό αναπτύχθηκε και η εφαρμογή Roger Voice, η οποία ανιχνεύει τα λόγια του εκάστοτε ομιλητή και τα μετατρέπει σε κείμενο στο κινητό του χρήστη με προβλήματα ακοής. Η εφαρμογή αυτή λειτουργεί προς το παρόν σε κινητά Android (Barman & Deb, 2017).

Μια ακόμα συσκευή υποστηρικτικής τεχνολογίας για τα άτομα με προβλήματα ακοής είναι το καινοτόμο Sign Language Ring, ένα δαχτυλίδι το οποίο αποτελεί γέφυρα στην επικοινωνία μεταξύ ακουόντων και μη. Ο χρήστης τοποθετεί στα χέρια του δύο βραχιόλια και έξι δαχτυλίδια, στα οποία είναι τοποθετημένοι αισθητήρες και έχουν τη δυνατότητα να μετατρέπουν τις κινήσεις των χεριών σε ομιλία και στη συνέχεια να την εκφωνούν. Για να ολοκληρωθεί η επικοινωνία ο συνομιλητής δίνει την απάντηση του προφορικά και η συσκευή “μεταμορφώνει” την απάντηση σε γραπτό λόγο και το εμφανίζει στην οθόνη του βραχιολιού που φοράει ο χρήστης (Sunitha, 2014).

Εκτός της επικοινωνίας πρόσωπο με πρόσωπο μπορεί ο χρήστης να είναι σε επαφή καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας χρησιμοποιώντας μια συσκευή που ονομάζεται mobile Lorn. Η συσκευή αυτή είναι ένα γάντι με ενσωματωμένους αισθητήρες και μπορεί να επικοινωνεί απευθείας με κινητά τηλέφωνα ή ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Ο χρήστης πέρα από κείμενα που μπορεί να στέλνει και να λαμβάνει μέσω αυτού, μπορεί επίσης να επικοινωνεί και μέσω ενός τύπου νοηματικής που ονομάζεται Lorn. Η συσκευή λειτουργεί πολύ εύκολα αγγίζοντας συγκεκριμένα σημεία της παλάμης. Τα μηνύματα δημιουργούνται ακουμπώντας τους ενσωματωμένους αισθητήρες ενώ ο χρήστης ειδοποιείται μέσω των δονήσεων για τα μηνύματα που λαμβάνει (Gollner et al., 2012, Chatterjee et al., 2016).

Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να συνδράμει στη διασφάλιση της ίσης πρόσβασης και των ίσων ευκαιριών για τα άτομα με αναπηρίες σε πολλούς τομείς της ζωής. Για παράδειγμα στον τομέα της υγείας, υπάρχει η δυνατότητα ανίχνευσης της κατάστασης του ατόμου με αναπηρία, ενσωματώνοντας αισθητήρες, οι οποίοι αν αντιληφθούν κίνδυνο, είναι σε θέση να ενημερώσουν κάποιο πρόσωπο από το οικείο περιβάλλον του χρήστη. Τα εργαλεία που έχουν αναπτυχθεί για την μετακίνηση διευκολύνουν την μεταφορά των ατόμων και πέρα από το κοντινό περιβάλλον, δίνοντας τους ευκαιρίες πρόσβασης χωρίς αποκλεισμούς. Στον τομέα της εκπαίδευσης είναι διαθέσιμος εξοπλισμός για τα άτομα με σωματικές αναπηρίες έτσι ώστε να μπορούν όλοι να συμμετέχουν ισότιμα στην μαθησιακή διαδικασία. Πιο συγκεκριμένα, ο φωνητικός βοηθός (Voice Assistant) είναι μια εφαρμογή που εξυπηρετεί τα άτομα με οπτική αναπηρία καθώς πραγματοποιεί την ανάγνωση κειμένων και μεταδίδει στο χρήστη τις πληροφορίες μέσω ηχητικών μηνυμάτων. Επιπλέον ο φωνητικός βοηθός έχει την ικανότητα να εκτελεί εργασίες και να παρέχει πληροφορίες ανάλογα με την εντολή που θα του δοθεί καθώς επίσης μπορεί να συμβεί και η αντίστροφη διαδικασία, κάνοντας επεξεργασία στα ηχητικά δεδομένα για την εξαγωγή κειμένου (Karthik et al., 2018).

Η πρόσβαση στο υπολογιστικό περιβάλλον είναι υψίστης σημασίας γιατί επιτρέπει στα άτομα να παραμένουν ενημερωμένοι, να εκτελούν καθημερινές διεργασίες και να διατηρούν την επικοινωνία σε καθημερινή βάση. Τα υποστηρικτικά εργαλεία είναι μέσα που συμβάλλουν σε αυτή τη διαδικασία. Παράδειγμα αποτελούν τα εικονικά πληκτρολόγια που λειτουργούν με τη χρήση διακοπτών και διευκολύνουν κυρίως τα άτομα που αντιμετωπίζουν δυσκολίες με τα άνω άκρα. Στο ίδιο μοτίβο λειτουργούν και ειδικά χειριστήρια-ποντίκια για άτομα με δυσκολίες στην κίνηση των χεριών ώστε να μπορεί να μετακινείται ο κέρσορας και να μπορούν εύκολα να πλοηγούνται στο διαδίκτυο. Υπάρχουν επίσης συσκευές eye tracking και head tracking που χρησιμοποιούν κάμερες για να καταγράψουν τις κινήσεις των ματιών και του κεφαλιού αντίστοιχα. Αυτός είναι ένας εναλλακτικός τρόπος να ελέγχουν τον κέρσορα. (Κουρουπέτρογλου, 2001).

Οι υποστηρικτικές τεχνολογίες αποτελούν πηγή δύναμης για τα άτομα με σωματικές αναπηρίες, τους επιτρέπουν να ξεπερνούν τα εμπόδια και να αξιοποιούν σε μεγάλο βαθμό τις δυνατότητες τους. Από τα προσαρμοσμένα λογισμικά και τις τεχνολογίες αναγνώρισης κίνησης μέχρι τις εφαρμογές εικονικής πραγματικότητας οι επιλογές είναι πλέον πολλές. Αυτές οι τεχνολογίες σε συνδυασμό με την Τεχνητή Νοημοσύνη όχι μόνο παρέχουν ευκολότερη πρόσβαση στην πληροφορία και τις υπηρεσίες, αλλά και ενισχύουν την ανεξαρτησία και την αξιοπρέπεια των ατόμων με αναπηρίες.

 

4.3          Σύνοψη

Όσον αφορά τα άτομα με κινητική αναπηρία έχουν δημιουργηθεί πολλών ειδών τεχνολογικά μέσα όπως αναπηρικά αμαξίδια, κατάλληλα διαμορφωμένα αυτοκίνητα κ.α. που παρέχουν βοήθεια και στήριξη στα άτομα με αναπηρία. Στο ίδιο πλαίσιο έχουν δημιουργηθεί και εργαλεία που εξυπηρετούν άτομα με ακουστική και οπτική αναπηρία (“έξυπνο” μπαστούνι, “έξυπνα” γάντια, “έξυπνα” γυαλιά κτλ.). Τέτοιου είδους μέσα που αξιοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη είναι που μεγαλώνουν το εύρος των ευκαιριών και των δυνατοτήτων των ατόμων και τους δίνουν πρόσβαση στην κοινωνία.

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο