Η ανεξάρτητη και ασφαλής κινητικότητα είναι ζωτικής σημασίας και για τις αγορές. Τα
άτομα με προβλήματα όρασης έχουν ταξινομήσει τα εμπορικά κέντρα ως τα πιο
απαιτητικά περιβάλλοντα στα οποία μπορούν να πλοηγηθούν, και τη συνολική εμπειρία
των αγορών ως «μείζον πρόβλημα» λόγω των απαιτήσεων της, όπως είναι για
παράδειγμα η ανάγνωση ετικετών στα προϊόντα ή η πλοήγηση μέσα στο κατάστημα
(Lamourex et al., 2004).

Σύστημα shop talk και shop mobile / Πειραματικό στάδιο

Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα προσέφεραν μια ολοκληρωμένη ανάλυση των
απαιτήσεων σχεδιασμού των υποστηρικτικών τεχνολογιών για να βοηθήσουν τους
αγοραστές με προβλήματα όρασης και να προσδιορίσουν τις κύριες δραστηριότητες που
στηρίζουν τη συμβατική συμπεριφορά των αγορών τους, όπως την επιλογή προϊόντων
και σερφάρισμα πριν από την αγορά, την περιήγηση μέσα σε κάποιο κατάστημα , την
αναζήτηση και τον προσδιορισμό πραγματικών προϊόντων (Kulyukin & Kutiyanawala,
2010).
Με βάση την ανάλυσή τους, ανέπτυξαν το shop – talk για να βοηθήσουν τους αγοραστές
με προβλήματα όρασης, να περιηγηθούν σε ένα κατάστημα και να εντοπίσουν τα
προϊόντα της επιλογής τους σαρώνοντας γραμμωτούς κώδικες, τόσο σε ράφια, όσο και
σε μεμονωμένα προϊόντα.
Το shop – talk αποτελείται από ένα σετ ακουστικών για προφορικές οδηγίες πορείας,
έναν σαρωτή γραμμωτού κώδικα, ο οποίος είναι εξοπλισμένος με σταθεροποιητές που
έχουν σχεδιαστεί για να ακουμπούν στα ράφια ώστε να διευκολύνουν τους χρήστες να
ευθυγραμμίσουν τον σαρωτή με τους γραμμωτούς κώδικες, ένα αριθμητικό
πληκτρολόγιο και μια υπερκίνητη υπολογιστική μονάδα μέσα σε ένα σακίδιο (Kulyukin & Kutiyanawala, 2010).
To shop – talk καθοδηγεί τον χρήστη στο κατάστημα, εκδίδοντας οδηγίες πορείας σε
δύο λειτουργίες, τη λειτουργία χωρίς επίγνωση – αναγνώριση θέσης, και τη λειτουργία
με επίγνωση – αναγνώριση θέσης. Προφορικές οδηγίες πορείας χωρίς επίγνωση της
θέσης δημιουργούνται με βάση έναν τοπολογικό χάρτη που φτιάχνεται κατά την ώρα
της εγκατάστασης του shop – talk, βαδίζοντας μέσα στο κατάστημα, σημειώνοντας
σημεία ενδιαφέροντος, όπως είναι για παράδειγμα η είσοδος του καταστήματος, τα
σημεία εισόδου των διαδρόμων, η γραμμή/ουρά αναμονής των ταμείων, που στη
συνέχεια αποτυπώνονται στον χάρτη, και μια βάση δεδομένων με παραμετροποιημένες
οδηγίες πορείας, με βάση τον τοπολογικό χάρτη.
Η καθοδήγηση αυτή βασίζεται στον προσανατολισμό και τις δεξιότητες κινητικότητας
του αγοραστή, καθώς το ίδιο το σύστημα δε γνωρίζει την πραγματική τοποθεσία και τον
προσανατολισμό του. Η λειτουργία χωρίς επίγνωση της θέσης μπορεί να ενεργοποιηθεί
μόνο πατώντας το πλήκτρο enter. Αντίστροφα, η λειτουργία με επίγνωση θέσης αφορά
οδηγίες που γνωρίζουν την τοποθεσία και ενεργοποιείται από μια σάρωση γραμμικού
κώδικα η οποία ενημερώνει το σύστημα σχετικά με την ακριβή θέση του αγοραστή και
βοηθά τον χρήστη να πλοηγηθεί ανάμεσα στους διαδρόμους. Αυτή η προσέγγιση
βασίζεται σε έναν πίνακα συνδεσιμότητας γραμμωτού κώδικα, όπου οι πληροφορίες για
το προϊόν, όπως είναι o διάδρομος, η πλευρά του διαδρόμου, το ράφι, ο τομέας
προϊόντων, η θέση, η περιγραφή του, είναι αποθηκευμένα και ενσωματωμένα στη βάση
δεδομένων απογραφής του καταστήματος.
Οι μελέτες από το shop – talk έχουν δείξει υψηλό ποσοστό επιτυχίας ως προς την
ανεύρεση προϊόντων. Οι περιορισμοί οι οποίοι εντοπίστηκαν στο σύστημα ήταν η
προϋπόθεση μεταφοράς ενός συνόλου στοιχείων υλικού, καθώς και η ανάγκη να έχει το
σύστημα πρόσβαση στο σύστημα ελέγχου αποθέματος ενός καταστήματος (Nicholson, Kulyukin & Coster, 2009). Μετά την αναγνώριση αυτών των περιορισμών,
αναπτύχθηκε μια βελτιωμένη έκδοση, το shop – mobile, το οποίο διανέμεται σε
πλατφόρμα κινητού και χρησιμοποιεί την κάμερα του Smartphone για την σάρωση του
γραμμωτού κώδικα. Το τηλέφωνο δύναται να τοποθετηθεί σε πλαστικούς
σταθεροποιητές. Παρότι έχουν διεξαχθεί μελέτες με χρήστες, δεν έχουν δημοσιευθεί
ακόμη αποτελέσματα (Kulyukin & Kutiyanawala, 2010).

Σύστημα trinetra

Περαιτέρω εφαρμογές Smartphone για καθημερινές αγορές τροφίμων, οι οποίες
εξειδικεύονται στην αναζήτηση και στον εντοπισμό προϊόντων, περιλαμβάνουν το
trinetra που έχει αναπτυχθεί με τη συμμετοχή ενός χρήστη με προβλήματα όρασης, από
τη σύλληψη μέχρι την ανάπτυξη του, και με στόχο την φορητότητα και την οικονομική
αποδοτικότητα. H εφαρμογή βασίζεται στη χρήση γραμμωτού κώδικα (barcode). Όταν ο
χρήστης σαρώνει το barcode ενός προϊόντος, ελέγχεται η αντιστοιχία του προϊόντος στη
βάση δεδομένων και τα αποτελέσματα διαβάζονται στον χρήστη μέσω του λογισμικού
text to speech (Lanigan et al., 2006). Στα μειονεκτήματα του συγκαταλέγεται το ότι δεν
περιλαμβάνει σύστημα καθοδήγησης (Lanigan et al., 2006), όπως το επόμενο σύστημα
που θα παρουσιαστεί, το blind–shopping.

Σύστημα Blind – shopping

Ένα παρόμοιο υποστηρικτικό σύστημα χαμηλού κόστους, βασισμένο σε έξυπνο
τηλέφωνο, είναι το blind – shopping, το οποίο διαθέτει το πρόσθετο πλεονέκτημα της
φωνητικής καθοδήγησης των χρηστών μέσα στο κατάστημα. Το σύστημα αυτό δύναται
να καταστήσει ένα σουπερμάρκετ καθημερινά προσβάσιμο σε άτομα με οπτική
αναπηρία, με πολύ απλό τρόπο. Οι χρήστες πρέπει να μεταφέρουν ένα λευκό μπαστούνι
και, με βάση τις πληροφορίες που ανιχνεύονται μέσω ενός αναγνώστη rfid που
βρίσκεται συνδεδεμένος στην άκρη του λευκού μπαστουνιού και μέσω ετικετών rfid οι
οποίες διανέμονται σε όλους τους διαδρόμους του σούπερ μάρκετ, παρέχονται
προφορικές οδηγίες πλοήγησης, μέσω ακουστικού συνδεδεμένου με Smartphone. Μόλις
ο χρήστης βρεθεί στο τμήμα του προϊόντος προορισμού, μπορεί να στρέψει την κάμερα
του τηλεφώνου στους ανάγλυφους κώδικες qr ή στους κωδικούς upc (Παγκόσμιους
Κωδικούς Προϊόντος), που βρίσκονται στο τμήμα του ραφιού κάτω από το προϊόν, για
να λάβει προφορικές πληροφορίες σχετικά με τα κύρια χαρακτηριστικά του προϊόντος (
López-de-Ipiña, Lorido & López, 2011).
Σε μια μελέτη χρηστικότητας του συστήματος ζητήθηκε από ένα άτομο με οπτική αναπηρία να πλοηγηθεί σε διαφορετικά μέρη μιας υπεραγοράς τροφιμών , κάνοντας χρήση του λευκού μπαστουνιού του, στο οποίο υπήρχε προσαρτημένος ένας αναγνώστης rfid, καθώς και του κινητού του τηλεφώνου. Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν πως ο χρήστης βρήκε την όλη διαδικασία αρκετά διαισθητική κυρίως λόγω των rfid σημάνσεων που υπήρχαν κατά μήκος των διαδρόμων και λόγω των φωνητικών εντολών πλοήγησης τα οποία συνέβαλαν στο να πραγματωθεί ο επιθυμητός στόχος του. Ο χρήστης τόνισε πως η χρήση της κάμερας του κινητού του τηλεφώνου με σκοπό την αναγνώριση των qr codes φάνηκε να είναι αξιόπιστη και χωρίς καθυστερήσεις, πράγμα που συνέβαλλε και αυτό με τη σειρά του στην ανεξάρτητη πραγματοποίηση αγορών (López-de-Ipiña, Lorido & López, 2011).
Τα παραδείγματα που περιγράφονται στις προηγούμενες ενότητες, τονίζουν το γεγονός ότι οι σύγχρονες υποστηρικτικές τεχνολογίες , πολλές εξ αυτών βρίσκονται ακόμη σε πειραματικό στάδιο, φαίνεται πως μπορούν να βοηθήσουν τους χρήστες με προβλήματα όρασης να ταξιδέψουν καθημερινά με μεγαλύτερη ευκολία και να τους εξοπλίσουν καλύτερα για να αποφύγουν κινδύνους κατά την πλοήγηση, με βάση μια πιο ολοκληρωμένη εκτίμηση του φυσικού περιβάλλοντός τους. Αυτό με τη σειρά του, μπορεί να ενισχύσει την ικανότητά τους να συμμετέχουν πλήρως στις κοινωνικές δραστηριότητες και να αυξήσει την ικανότητά τους να ζουν ανεξάρτητα την καθημερινότητά τους .